LỜI GIỚI THIỆU

Biến đổi khí hậu đang gia tăng cả về tần suất lẫn mức độ tàn phá, trở thành mối đe dọa hiện hữu đối với nhân loại. Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2024 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới đã xếp các hiện tượng thời tiết cực đoan vào nhóm rủi ro nghiêm trọng nhất. Thực tế, gần một nửa dân số thế giới hiện đang sống trong tình trạng dễ bị tổn thương trước các tác động khí hậu. Không một lĩnh vực nào của nền kinh tế toàn cầu nằm ngoài vòng ảnh hưởng, khi rủi ro khí hậu đang gây sức ép ở nhiều mức độ khác nhau.

Khủng hoảng khí hậu đang hình thành một “trạng thái bình thường mới”, tác động trực tiếp đến kinh tế, xã hội và môi trường toàn cầu. Khái niệm “bình thường mới” từng xuất hiện rộng rãi sau đại dịch COVID-19, dùng để mô tả sự thích nghi của xã hội trước những biến động đột ngột về y tế, kinh tế và đời sống. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, thuật ngữ này đã mở rộng ý nghĩa: đó là một trạng thái phát triển mới, khi nhân loại đồng thời phải đối mặt với hai thách thức toàn cầu - ứng phó biến đổi khí hậu và phục hồi sau các cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội. Trong “bình thường mới” ấy, khả năng chống chịu, thích ứng và đổi mới trở thành tiêu chí cốt lõi cho mọi hệ thống - từ y tế, năng lượng, nông nghiệp cho đến đô thị và hạ tầng. Quan trọng hơn, nó đặt ra yêu cầu tái cấu trúc sâu sắc mô hình phát triển, dịch chuyển từ tăng trưởng dựa trên khai thác và phát thải sang giải pháp xanh, tuần hoàn và bền vững. Thích ứng không còn là lựa chọn, mà là nhu cầu cấp thiết để duy trì sự bền vững.

Lịch sử đã chứng minh: không phải loài mạnh nhất hay thông minh nhất sẽ tồn tại, mà là loài có khả năng thích nghi tốt nhất. Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo và công nghệ nổi lên như chìa khóa trung tâm để nhân loại vừa ứng phó, vừa kiến tạo một tương lai bền vững. Năng lượng tái tạo, nông nghiệp thông minh, trí tuệ nhân tạo (AI), kinh tế tuần hoàn hay công nghệ số… không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là động lực để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, củng cố năng lực thích ứng của cộng đồng và giảm thiểu rủi ro hệ thống. Đồng thời, đổi mới còn mở ra cơ hội thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các quốc gia, tạo dựng nền tảng cho sự công bằng khí hậu và phát triển bao trùm.

Trong tiến trình này, công nghệ chính là công cụ chiến lược, hỗ trợ các nhà lãnh đạo quản lý rủi ro liên quan đến biến đổi khí hậu, đồng thời mở ra những cơ hội tăng trưởng mới. Năm 2019, Ủy ban Toàn cầu về Thích ứng ước tính rằng, khoản đầu tư 1,8 nghìn tỷ USD vào các biện pháp thích ứng khí hậu đến năm 2030 có thể mang lại lợi ích ròng 7,1 nghìn tỷ USD. Dựa trên các ước tính và phân tích này, ngày càng nhiều chính phủ đã ban hành luật và đưa ra các quy định liên quan đến thích ứng khí hậu. Số lượng các quốc gia có kế hoạch thích ứng đang tăng lên hằng năm.

Một loạt công nghệ đang nổi lên - có sự cộng hưởng mạnh mẽ với AI và điện toán tiên tiến - góp phần vào chiến lược thích ứng toàn diện và đóng vai trò quan trọng ở từng giai đoạn của “chu trình thích ứng”:
Hiểu rõ rủi ro và cơ hội: AI, quan sát Trái đất, Internet vạn vật (IoT) và máy bay không người lái (drone) đang thay đổi cách thức các nhà lãnh đạo thu thập, xử lý và phân tích thông tin. Những công nghệ này cung cấp hiểu biết về sự thay đổi của Trái đất ở quy mô toàn cầu, cũng như tác động cụ thể đến doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

Xây dựng khả năng chống chịu trước tác động khí hậu: AI đang giúp củng cố khả năng chống chịu của các hạ tầng trọng yếu, chẳng hạn như hệ thống quản lý lũ lụt, thông qua tối ưu hóa và bảo trì theo thời gian thực. Quan sát Trái đất và IoT mang lại độ chính xác cao hơn cho các công cụ chống chịu thiết yếu như hệ thống cảnh báo sớm.

Ứng phó linh hoạt khi tác động xảy ra: Quan sát Trái đất kết hợp với drone có thể cung cấp hình ảnh các khu vực khó tiếp cận sau hiện tượng cực đoan. Drone còn được dùng để vận chuyển hàng cứu trợ khẩn cấp và hỗ trợ công tác tìm kiếm - cứu nạn. Khả năng dự đoán và tối ưu hóa của AI giúp cải thiện nhận thức tình huống.

Khủng hoảng khí hậu đòi hỏi sự thích ứng. Các công nghệ dữ liệu và công nghệ số hiện đã đóng vai trò then chốt trong các nỗ lực thích ứng trên toàn cầu; và chúng có tiềm năng được mở rộng quy mô, gia tăng tác động mạnh mẽ hơn nữa khi nhận được sự hỗ trợ từ hợp tác cởi mở, tài chính cải thiện và một môi trường chính sách thuận lợi. Dữ liệu mở, AI, IoT, quan sát Trái đất và các công cụ số khác đang tái định hình cách chúng ta hiểu, dự báo và hành động trước biến đổi khí hậu. Công nghệ cho phép cộng đồng và doanh nghiệp xây dựng khả năng chống chịu, từ nông nghiệp thông minh, hạ tầng bền vững đến các hệ thống cảnh báo sớm. Tuy nhiên, để những giải pháp này phát huy hết tiềm năng, cần có sự hợp tác đa bên - chính phủ, doanh nghiệp, học thuật, xã hội dân sự - cùng chung tay chia sẻ dữ liệu, nguồn lực và tri thức.

Bên cạnh công nghệ, hai yếu tố then chốt là tài chính và chính sách sẽ quyết định khả năng mở rộng và nhân rộng giải pháp thích ứng. Việc tái định vị thích ứng như một lĩnh vực đổi mới - chứ không chỉ là biện pháp ứng phó - sẽ thu hút dòng vốn mới, khuyến khích các mô hình kinh doanh sáng tạo, đồng thời tạo sức hút với doanh nghiệp và nhà đầu tư. Chính sách và khung pháp lý tiến bộ sẽ đóng vai trò chất xúc tác, biến đổi áp lực thành động lực cho hành động khí hậu.

Trong bối cảnh toàn cầu đang dịch chuyển sang nền kinh tế xanh, những tổ chức và quốc gia chủ động khai thác sức mạnh công nghệ cho thích ứng sẽ có lợi thế chiến lược vượt trội. Thích ứng không còn chỉ là nghĩa vụ - mà chính là cơ hội để tái tạo mô hình phát triển, mở ra thị trường mới và định hình một tương lai bền vững.

 

 

TẢI FILE ĐÍNH KÈM TẠI ĐÂY!