Số ca tử vong do bệnh gan liên quan đến rượu đang gia tăng đáng lo ngại tại Hoa Kỳ, đặc biệt trong các nhóm đối tượng là phụ nữ, người trẻ tuổi và cộng đồng bản địa, theo một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí JAMA Network Open.

Từ năm 2018 đến 2022, tỉ lệ tử vong do bệnh gan liên quan đến rượu (ALD) tăng gần 9% mỗi năm,  cao hơn gấp đôi so với mức tăng 3,5% mỗi năm trong giai đoạn 2006–2018. Các chuyên gia nhận định đại dịch COVID-19 đã góp phần thúc đẩy tình trạng này do mức độ tiêu thụ rượu tăng cao, bên cạnh các yếu tố sức khỏe mạn tính như béo phì và huyết áp cao.

Bác sĩ Brian Lee cho rằng: "Những con số này phản ánh đúng thực tế mà chúng tôi đang chứng kiến tại bệnh viện và phòng khám. Dù không tham gia nghiên cứu, ông cho rằng kết quả rất đáng báo động”.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ giấy chứng tử trên toàn nước Mỹ để theo dõi các trường hợp tử vong do viêm gan và xơ gan do rượu; hai tình trạng nghiêm trọng của bệnh gan.

Dù nam giới vẫn chiếm tỉ lệ tử vong cao nhất (17/100.000 người), tốc độ gia tăng tử vong ở phụ nữ lại nhanh hơn. Năm 2022, cứ 100.000 phụ nữ thì có 8 người tử vong vì bệnh gan liên quan đến rượu, tăng từ mức 3 người trong giai đoạn nghiên cứu. Tỉ lệ tử vong ở phụ nữ tăng khoảng 4,3% mỗi năm; gần gấp đôi so với nam giới.

Cộng đồng người Mỹ bản địa và người bản địa Alaska chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tỉ lệ tử vong do xơ gan ở nhóm này đạt 33/100.000 người vào năm 2022,  cao nhất trong tất cả các nhóm sắc tộc. Số ca tử vong do viêm gan trong cộng đồng này cũng tăng gấp đôi từ năm 2010 đến 2022.

Bác sĩ Nasim Maleki giảng viên tại Trường Y Harvard, nhận xét: “Dù đại dịch đã dần được kiểm soát, nhưng những bất bình đẳng mà nó tạo ra vẫn còn tồn tại và kéo dài”. 

Đáng lo ngại hơn, người trong độ tuổi từ 25–44 có mức tăng tử vong do viêm gan do rượu cao nhất mỗi năm từ 1999 đến 2022. Viêm gan do rượu có thể xuất hiện đột ngột, gây các triệu chứng như mệt mỏi, vàng da, đau gan, ngay cả ở những người mới bắt đầu uống rượu trong thời gian ngắn.

Các chuyên gia cảnh báo rằng hệ quả thực sự từ việc uống rượu quá mức trong đại dịch có thể chưa được thấy rõ trong nhiều năm tới. Xơ gan do rượu cần thời gian để phát triển, nên có thể đến 5 hay 10 năm nữa chúng ta mới chứng kiến hết hậu quả.

Phụ nữ có nguy cơ cao hơn phần nào do khác biệt sinh học. Cơ thể phụ nữ (xét theo giới sinh học) chuyển hóa rượu kém hơn nam giới, dẫn đến tác động tích lũy lớn hơn lên gan và các cơ quan khác, ngay cả khi uống ít hơn. Do đó, hướng dẫn hiện nay khuyến cáo phụ nữ không nên uống quá một ly mỗi ngày, trong khi nam giới có thể uống đến hai ly. Tuy nhiên, nhận thức cộng đồng về mức uống rượu nguy hiểm còn hạn chế. Nhiều người bất ngờ khi biết rằng uống hơn hai ly mỗi ngày đã được xem là uống quá mức.

Năm 2021, có hơn 12.000 ca tử vong được ghi nhận là do "xơ gan không xác định nguyên nhân", nhưng thực tế có thể liên quan đến uống rượu, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC).

Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (AMA) gần đây đã lên tiếng ủng hộ việc tăng cường tuyên truyền về tác hại của rượu, đặc biệt là mối liên hệ giữa rượu và ung thư vú. AMA cũng kêu gọi gắn nhãn cảnh báo rõ ràng hơn trên các sản phẩm rượu.

Một số dữ liệu cho thấy lượng tiêu thụ rượu đã giảm nhẹ sau khi đạt đỉnh vào năm 2020, song chưa rõ điều này có giúp giảm tử vong trong tương lai hay không. Trong khi đó, bệnh gan do rượu vẫn là nguyên nhân hàng đầu khiến người bệnh cần ghép gan tại Mỹ, và viêm gan do rượu là nguyên nhân tăng nhanh nhất.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/7/2025