Trong nhiều năm, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận những khác biệt về sức khỏe giữa trẻ sinh thường và trẻ sinh mổ, qua đó nhấn mạnh vai trò của việc tiếp xúc với hệ vi sinh vật âm đạo trong quá trình sinh. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới do Đại học Dartmouth-Hoa Kỳ dẫn dắt, thực hiện trên hơn 3.500 trẻ em tại Brazil, cho thấy có thể một yếu tố quan trọng khác đã bị bỏ sót: quá trình chuyển dạ.

Trong nghiên cứu mới được công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS), các nhà khoa học phát hiện rằng trẻ được sinh bằng phương pháp mổ lấy thai trước khi chuyển dạ bắt đầu có mức cortisol trong tóc thấp hơn khoảng 6-7% ở độ tuổi từ 4 đến 7, so với trẻ sinh thường hoặc sinh mổ sau khi chuyển dạ đã diễn ra.

Sự khác biệt giữa sinh mổ chủ động và sinh mổ không chủ động; tức khác nhau ở việc trẻ có trải qua chuyển dạ hay không; cho thấy chuyển dạ có thể là một dạng “tiếp xúc phát triển” quan trọng, với tác động kéo dài vượt xa thời điểm sinh nở.

Cortisol, thường được gọi là “hormone căng thẳng”, đóng vai trò then chốt trong việc điều hòa tăng trưởng, chuyển hóa, chức năng miễn dịch và hành vi. Đo cortisol trong tóc cho phép đánh giá nồng độ cortisol toàn thân trong nhiều tháng, khiến đây trở thành một công cụ mạnh cho các nghiên cứu quy mô lớn. Những khác biệt được ghi nhận trong nghiên cứu này có ý nghĩa thống kê và tồn tại xuyên suốt giai đoạn giữa thời thơ ấu (4 và 6–7 tuổi).

Tác giả nghiên cứu- phó giáo sư Zaneta Thayer cho biết: “Bài báo này khám phá ý nghĩa tiềm năng của quá trình chuyển dạ; vốn kéo dài và gây căng thẳng sinh lý đáng kể đối với con người; đối với sinh học dài hạn của trẻ em”.

Chuyển dạ ở người không chỉ là một quá trình cơ học, mà là một chuỗi các kích thích hormone và thể chất được hình thành qua tiến hóa. Trong quá trình này, thai nhi trải qua các cơn co bóp nhịp nhàng và các đợt tăng hormone như cortisol và oxytocin; những tín hiệu giúp trẻ chuẩn bị cho cuộc sống ngoài tử cung. Sinh mổ chủ động bỏ qua hoàn toàn những tín hiệu này.

Bà Thayer cho biết: “Trẻ sinh bằng mổ lấy thai trước khi chuyển dạ, như trong các ca sinh mổ chủ động, có mức cortisol trong tóc thấp hơn ở độ tuổi 4-7 so với trẻ sinh sau chuyển dạ, dù là sinh thường hay sinh mổ không chủ động. Những tác động này đặc biệt rõ rệt khi trẻ được sinh ra mà không trải qua chuyển dạ và thời gian thai kỳ ngắn hơn”. 

Nghiên cứu cũng cho thấy không có sự khác biệt về cortisol giữa nhóm sinh thường và nhóm sinh mổ sau khi chuyển dạ đã bắt đầu, cho thấy chính việc tiếp xúc với chuyển dạ, chứ không phải phương pháp sinh phẫu thuật, là yếu tố quyết định sự khác biệt này.

Ý nghĩa lâm sàng của việc cortisol thấp hơn ở trẻ em hiện vẫn chưa hoàn toàn rõ ràng, song các nghiên cứu trước đây cung cấp một số gợi ý. Mức cortisol thấp trong thời thơ ấu từng được liên hệ với sang chấn sớm và một số tình trạng như rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

Sinh non cũng được ghi nhận là có liên quan đến mức cortisol thấp hơn ở trẻ em. Trong nghiên cứu này, bà Thayer nhận thấy rằng trẻ được sinh ra sau thời gian thai kỳ ngắn hơn có mức cortisol thấp hơn đáng kể, và tác động này rõ rệt nhất ở những trẻ sinh mổ trước khi chuyển dạ. Tuy nhiên, sự khác biệt về cortisol giữa trẻ sinh thường và trẻ sinh mổ trước chuyển dạ giảm đi nếu trẻ được sinh sau 39,5 tuần thai.

 

Quốc gia Brazil là bối cảnh lý tưởng cho nghiên cứu này vì đây là đất nước có tỷ lệ sinh mổ cao thứ hai thế giới. Các nghiên cứu trước cho thấy phần lớn các ca sinh mổ tại đây là sinh mổ chủ động, không phải do chỉ định y khoa, nhờ đó giảm thiểu các yếu tố gây nhiễu liên quan đến sức khỏe mẹ và trẻ; những yếu tố cũng có thể ảnh hưởng đến cortisol. Một phân tích bổ sung, trong đó các đối tượng được ghép cặp theo các yếu tố nguy cơ lâm sàng dẫn đến sinh mổ chủ động (như tuổi mẹ, số lần sinh, tăng huyết áp và đái tháo đường), đã cho kết quả tương tự.

Phó giáo sư Thayer  nhận định: “Những phát hiện này đặt ra nhiều câu hỏi quan trọng cho thực hành lâm sàng, bao gồm việc cân nhắc lợi ích tiềm năng của chuyển dạ đối với những người đang xem xét sinh mổ chủ động, cũng như khả năng trì hoãn thời điểm sinh mổ sang giai đoạn thai kỳ muộn hơn”.

Nhóm nghiên cứu dự định sẽ tiếp tục theo dõi các trẻ này theo thời gian để đánh giá liệu mức cortisol thấp hơn có đóng vai trò trung gian trong các kết cục sức khỏe khác từng được liên hệ với sinh mổ, như béo phì và rối loạn hành vi hay không. Trong tương lai, các nghiên cứu cũng có thể xem xét những can thiệp mô phỏng các tín hiệu hormone hoặc cơ học của chuyển dạ cho trẻ sinh bằng mổ chủ động.

Nghiên cứu này bổ sung thêm góc nhìn quan trọng cho các cuộc thảo luận đang diễn ra về sự gia tăng tỷ lệ sinh mổ trên toàn cầu và những đánh đổi tiềm ẩn của các thủ thuật sinh mổ chủ động.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news/, 2/2026