Dê là một đối tượng vật nuôi ngày càng phổ biến tại Việt Nam nhờ khả năng thích nghi tốt và mang lại nguồn lợi kinh tế ổn định. Tuy nhiên, tương tự các loài gia súc nhai lại khác, dê thường mắc phải những căn bệnh nguy hiểm, gây tổn thất kinh tế cho người chăn nuôi. Trong đó, bệnh đường hô hấp do vi khuẩn Pasteurella multocida gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng vi khuẩn P. multocida tồn tại phổ biến trên cả động vật khỏe mạnh và động vật mắc bệnh. Một khảo sát quy mô trên các mẫu bệnh phẩm từ dê và cừu đã ghi nhận tỷ lệ nhiễm vi khuẩn này là 20,87%. Tương tự, một nghiên cứu khác trên các mẫu huyết thanh dê cũng cho thấy sự hiện diện của P. multocida type A ở mức 16,9%. Điều đáng chú ý là việc sử dụng kháng sinh rộng rãi trong chăn nuôi nhằm kích thích tăng trưởng và phòng bệnh đã làm tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn trở nên phức tạp hơn. Cụ thể, các bằng chứng khoa học đã cho thấy P. multocida có tỷ lệ đề kháng rất cao với kháng sinh gentamycin, lên đến 66,67%, gây ra thách thức lớn trong công tác điều trị.

Hơn nữa, việc tiếp xúc thường xuyên với kháng sinh đã thúc đẩy sự hình thành các gen kháng thuốc trong quần thể vi khuẩn. Sahay và cộng sự (2020) khi phân lập P. multocida từ dịch mũi và mô phổi cừu đã phát hiện 50,00% chủng mang gen strA và 42,86% chủng mang gen sulII. Những kết quả này cho thấy nguy cơ gây bệnh và khả năng đề kháng kháng sinh cao của P. multocida, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị và làm tăng nguy cơ lây truyền các chủng kháng thuốc trong môi trường.

Tại Việt Nam, đặc biệt là ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, các nghiên cứu về P. multocida trên dê vẫn còn hạn chế. Do đó, nghiên cứu này về tình hình kháng thuốc và sự hiện diện của các gen đề kháng trên các chủng P. multocida phân lập từ dê sẽ cung cấp thông tin khoa học cần thiết. Kết quả này không chỉ giúp người chăn nuôi và cơ quan quản lý nắm rõ tình hình dịch bệnh mà còn góp phần tăng cường quản lý và sử dụng kháng sinh một cách hiệu quả trong công tác phòng và điều trị bệnh do P. multocida.

Kết quả khảo sát tại các trại chăn nuôi ở TP. Cần Thơ cho thấy tỷ lệ hiện diện của vi khuẩn P. multocida trên dê là 49,48%, cho thấy nguy cơ gây bệnh rất cao cho đàn dê tại đây. Vi khuẩn này đã biểu hiện đề kháng cao với ampicillin và nhiều kiểu hình đa kháng thuốc cũng đã được ghi nhận. Phân tích sâu hơn cho thấy 84,38% các chủng P. multocida phân lập được mang ít nhất một gen đề kháng, trong đó phổ biến nhất là gen sulII (chiếm 20,31%) và kiểu ghép gen aadB + sulII (chiếm 23,44%). Nhiều chủng vi khuẩn có thể mang đồng thời nhiều gen đề kháng khác nhau như blaROB, aadB, và tetA. Những phát hiện này nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản lý chặt chẽ sự hiện diện của các chủng P. multocida kháng thuốc trên đàn dê nhằm bảo vệ sức khỏe vật nuôi và hạn chế sự lây lan của tình trạng kháng kháng sinh trong ngành chăn nuôi.

P.T.T (NASTIS)