Nghiên cứu mới cho thấy hormone glucagon tăng cao ngay từ giai đoạn đầu của tiểu đường tuýp 2 và có liên quan chặt chẽ đến bệnh gan nhiễm mỡ.

Trong nhiều năm qua, các nghiên cứu về tiểu đường tuýp 2 chủ yếu tập trung vào insulin - hormone giúp điều hòa lượng đường trong máu. Khi cơ thể giảm đáp ứng với insulin, hay còn gọi là kháng insulin, lượng đường huyết sẽ tăng cao kéo dài.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới của Trung tâm Bệnh tiểu đường Đức (DDZ) cho thấy một hormone khác là glucagon cũng tăng cao ngay từ giai đoạn sớm của bệnh. Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Diabetes Care.

Các nhà khoa học phát hiện sự gia tăng glucagon có liên quan mật thiết đến bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa (MASLD) - một bệnh lý thường gặp ở người mắc tiểu đường tuýp 2. Phát hiện này có thể mở ra hướng tiếp cận mới trong điều trị bệnh chuyển hóa trong tương lai.

Tiểu đường tuýp 2 là một trong những rối loạn chuyển hóa phổ biến nhất trên thế giới. Ở người khỏe mạnh, insulin và glucagon hoạt động cân bằng để kiểm soát lượng đường trong máu. Trong khi insulin giúp hạ đường huyết, glucagon lại có tác dụng kích thích gan giải phóng glucose vào máu.

Khi sự cân bằng này bị phá vỡ, lượng đường trong máu có thể tăng cao kéo dài. Từ lâu, các nhà khoa học đã biết rằng glucagon thường tăng ở người mắc tiểu đường tuýp 2, nhưng chưa rõ hiện tượng này xuất hiện từ khi nào và có liên quan như thế nào đến gan nhiễm mỡ.

Trong nghiên cứu, nhóm nghiên cứu của DDZ đã phân tích mẫu máu và các chỉ số chuyển hóa của 50 người mới được chẩn đoán mắc tiểu đường tuýp 2 và 50 người có chuyển hóa đường huyết bình thường. Dữ liệu được thu thập từ chương trình “Nghiên cứu đái tháo đường ở Đức”, hiện là nghiên cứu lớn nhất tại châu Âu về người mới mắc tiểu đường.

Kết quả cho thấy trong năm đầu tiên sau chẩn đoán, nồng độ glucagon sau bữa ăn ở người mắc tiểu đường tuýp 2 cao hơn khoảng 75% so với người bình thường. Đáng chú ý, sự gia tăng này có liên quan chặt chẽ đến lượng mỡ tích tụ trong gan, thay vì liên quan trực tiếp đến tình trạng kháng insulin hay các sản phẩm chuyển hóa trong máu như nhiều giả thuyết trước đây.

Theo Giáo sư Michael Roden, Giám đốc Khoa học của DDZ, kết quả nghiên cứu cho thấy không nên chỉ nhìn nhận tiểu đường tuýp 2 dưới góc độ insulin. Ông cho rằng gan và quá trình điều hòa glucagon cũng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong chuyển hóa.

Các nghiên cứu trước đây từng cho thấy mỡ tích tụ trong tế bào gan có thể làm suy giảm tác động của glucagon. Dữ liệu mới tiếp tục củng cố giả thuyết về hiện tượng “kháng glucagon tại gan”, nghĩa là gan trở nên kém nhạy cảm hơn với hormone này, buộc cơ thể phải tiết ra nhiều glucagon hơn để bù đắp. Phát hiện này có ý nghĩa lâm sàng đáng chú ý vì hiện nay một số nhóm thuốc mới đang được thử nghiệm đã bắt đầu nhắm trực tiếp vào hệ thống glucagon nhằm điều trị bệnh gan nhiễm mỡ.

Tác giả nghiên cứu - bác sĩ Maximilian Huttasch, cho biết việc điều trị sớm gan nhiễm mỡ có thể giúp giảm nguy cơ phát triển tiểu đường tuýp 2. Việc sàng lọc và phát hiện sớm ở các nhóm nguy cơ cao là đặc biệt quan trọng.

Hiện các nhà khoa học đang tiếp tục nghiên cứu để xác định liệu hiện tượng kháng glucagon tại gan có thực sự tồn tại hay không, đồng thời đánh giá khả năng phát triển các liệu pháp điều trị mới nhắm trực tiếp vào cơ chế này.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/