Khi các nhà nghiên cứu kiểm tra những con chuột trưởng thành (vốn đã bị phơi nhiễm hóa chất này từ giai đoạn bào thai), họ phát hiện ra rằng: kiểu hình biểu hiện gen của chuột cái đã phát triển theo hướng "nam tính hóa", trong khi chuột đực phát triển theo hướng "nữ tính hóa". Điều này dẫn đến việc chuột cái tiến triển theo trạng thái giống ung thư (cancer-like state), còn chuột đực tiến triển theo hướng hội chứng chuyển hóa (metabolic syndrome) - một hội chứng có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và bệnh tim mạch.

Bisphenol A là một hóa chất tổng hợp có đặc tính giống như hormone estrogen. Nó thường được sử dụng trong các vật liệu đóng gói thực phẩm. Chất này đã bị cấm trong nhiều sản phẩm, nhưng vẫn còn tồn tại trong một số loại bao bì. Nồng độ bisphenol A trong cơ thể con người thường cao hơn mức được coi là an toàn. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng chất này có thể gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.

Trong nghiên cứu hiện tại (được công bố trên tạp chí Communications Medicine), các nhà nghiên cứu đã điều tra cách bisphenol A ảnh hưởng đến cơ thể trong chính giai đoạn bào thai.

Những con chuột mang thai được cho uống nước có chứa bisphenol A. Hai liều lượng đã được nghiên cứu: một liều tương ứng với mức phơi nhiễm hàng ngày của con người (0.5 microgam/kg trọng lượng cơ thể/ngày) và một liều cao hơn, vốn được coi là an toàn vào năm 2015 (50 microgam/kg trọng lượng cơ thể/ngày). Sau đó, các nhà nghiên cứu đã phân tích biểu hiện gen trong tủy xương và các dấu hiệu sinh học trong máu của những con chuột con (khi chúng đã trưởng thành).

Thomas Lind, tác giả đầu tiên của nghiên cứu, cho biết: "Chúng tôi đã thấy những ảnh hưởng kéo dài ở những con chuột trưởng thành. Ngay cả liều lượng rất thấp cũng làm thay đổi cách thức các gen được biểu hiện". "Con cái bị nam tính hóa và con đực bị nữ tính hóa. Cả hai giới đều trải qua những thay đổi về trao đổi chất: chuột cái tiến triển theo trạng thái giống ung thư, trong khi chuột đực có dấu hiệu tiến triển theo hướng hội chứng chuyển hóa (có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường và bệnh tim)".

Các nhà nghiên cứu cũng nhận thấy tác động lên hệ thống miễn dịch. Hoạt động của một số tế bào miễn dịch (tế bào T) đã tăng lên ở chuột đực nhưng lại giảm đi ở chuột cái. Phát hiện này xác nhận điều mà các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra: các tế bào miễn dịch này có liên quan đến những thay đổi do phơi nhiễm bisphenol A gây ra.

Phân tích các dấu hiệu trong máu cho thấy một số thay đổi đặc trưng theo giới tính. Ở chuột đực, quan sát thấy hồ sơ lipid (mỡ máu) bị rối loạn, kèm theo các dấu hiệu tăng cường trao đổi chất và hoạt động quá mức liên quan đến tuyến giáp. Ở chuột cái: nồng độ glucose (đường) giảm, nồng độ insulin tăng và có dấu hiệu tăng hoạt động của testosterone. Đây là một kiểu hình gợi nhớ đến hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS).

Lind cho biết: "Các kết quả này cũng củng cố các nghiên cứu trước đây trên người. Những nghiên cứu đó cho thấy phụ nữ mắc chứng rối loạn nội tiết tố PCOS có nồng độ bisphenol A trong máu cao hơn, điều này tương quan với sự ảnh hưởng gia tăng của nội tiết tố nam (male sex hormones). Điều này củng cố thêm phát hiện của các nghiên cứu khác, vốn liên kết việc phơi nhiễm bisphenol A với sự suy giảm khả năng sinh sản ở phụ nữ".

Nghiên cứu xác nhận cần có quy định nghiêm ngặt hơn. Các kết quả cho thấy rằng việc giảm sử dụng bisphenol A trong bao bì thực phẩm có thể giúp ngăn ngừa các nguy cơ về sức khỏe. Nghiên cứu chỉ ra rằng ngay cả một lượng rất nhỏ bisphenol A cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trong giai đoạn sau của cuộc đời. Mặc dù kết quả này dựa trên dữ liệu thử nghiệm (trên động vật), chúng ủng hộ quyết định của Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA). Quyết định đó là giảm đáng kể lượng hấp thụ hàng ngày có thể chấp nhận được (TDI) của chất này xuống 20.000 lần, chỉ còn 0.2 nanogram/kg trọng lượng cơ thể/ngày.

P.T.T (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news, 12/2025