Nghiên cứu do Trường Y thuộc Đại học Duke-Hoa Kỳ cho thấy bệnh nhân nam mắc sa sút trí tuệ có tỷ lệ tử vong cao hơn và sử dụng nhiều dịch vụ chăm sóc y tế hơn, đặc biệt là số ngày nằm viện, so với bệnh nhân nữ.

 

Gánh nặng của bệnh sa sút trí tuệ không phân bổ đồng đều giữa nam và nữ. Tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở nữ, và phụ nữ mắc sa sút trí tuệ có thể suy giảm nhận thức và chức năng điều hành nhanh hơn nam giới. Một số yếu tố nguy cơ về chuyển hóa và tim mạch cũng dường như có tác động mạnh hơn đến nguy cơ mắc bệnh ở phụ nữ so với nam giới.

Ở cấp độ dân số, phụ nữ chịu gánh nặng tử vong lớn hơn do sa sút trí tuệ tại Mỹ, với 72,7 ca tử vong chuẩn hóa theo tuổi trên 100.000 người/năm so với 56,4 trên 100.000 ở nam giới (tính đến năm 2017). Tuy nhiên, chưa rõ sự khác biệt này bắt nguồn từ tỷ lệ tử vong cao hơn ở nữ giới mắc bệnh, hay từ tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở nữ.

Trong nghiên cứu “Khác biệt giới tính trong tử vong và sử dụng dịch vụ y tế sau chẩn đoán sa sút trí tuệ” công bố trên JAMA Neurology, các nhà khoa học đã sử dụng dữ liệu bảo hiểm Medicare để phân tích mối liên hệ giữa giới tính, tỷ lệ tử vong và việc sử dụng dịch vụ y tế sau chẩn đoán.

Thời gian nghiên cứu từ năm 2014 đến 2021, với thời gian theo dõi tối đa 8 năm. Nhóm nghiên cứu gồm 5.721.711 bệnh nhân (3.302.579 nữ và 2.419.132 nam), từ 65 tuổi trở lên, có mã chẩn đoán sa sút trí tuệ theo Phân loại Quốc tế về Bệnh tật và tham gia Medicare ít nhất một năm trước đó. Giới tính được xác định từ dữ liệu ghi nhận của Cơ quan An sinh Xã hội.

Kết quả chính là nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân, ước tính bằng mô hình hồi quy Cox. Các kết quả phụ gồm: nguy cơ nhập viện, thời gian ở cơ sở điều dưỡng, sử dụng dịch vụ chẩn đoán hình ảnh thần kinh, trị liệu vật lý hoặc trị liệu nghề nghiệp, cũng như nhập viện do bệnh thoái hóa thần kinh hoặc rối loạn hành vi. Các yếu tố hiệu chỉnh gồm tuổi, chủng tộc và dân tộc.

Nguy cơ tử vong đã hiệu chỉnh ở nam cao hơn 24%. Nữ giới có tỷ lệ tử vong thô sau một năm thấp hơn nam (21,8% so với 27,2%) và tỷ lệ nhập viện thấp hơn (46,9% so với 50,5%). Cụ thể, nguy cơ tử vong ở nam giới cao hơn 24%, nguy cơ nhập viện do mọi nguyên nhân cao hơn 8%, nguy cơ nhập viện do bệnh thoái hóa thần kinh hoặc rối loạn hành vi cao hơn 46%. Nguy cơ sử dụng dịch vụ chẩn đoán hình ảnh thần kinh cao hơn 4%, và thời gian nằm viện chăm sóc giảm nhẹ cao hơn 8%.

Trong khi đó, khả năng phải ở cơ sở điều dưỡng hoặc cần trị liệu vật lý, trị liệu nghề nghiệp là tương đương giữa hai giới. Tuy nhiên, nam giới có số ngày ở nằm viện chăm sóc giảm nhẹ ít hơn 8% và số ngày nằm viện điều dưỡng ít hơn 3%.

Các tác giả kết luận, sự khác biệt về tử vong ở cấp độ dân số do sa sút trí tuệ giữa hai giới nhiều khả năng không bắt nguồn từ tỷ lệ tử vong cao hơn sau chẩn đoán ở nam giới, mà chủ yếu do tỷ lệ mắc bệnh cao hơn ở nữ.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/ , 2025