Mạng xã hội đang trở thành một yếu tố nguy hiểm góp phần khơi gợi và làm trầm trọng thêm các chứng rối loạn ăn uống ở thanh thiếu niên, khi không ngừng tôn vinh hình thể gầy gò và lan truyền các lời khuyên sai lệch, có hại về dinh dưỡng và chế độ ăn, các chuyên gia cảnh báo.

Các chứng rối loạn như chán ăn, cuồng ăn hay rối loạn ăn uống vô độ đang ngày càng phổ biến, đặc biệt ở nữ giới trẻ tuổi. Tuy nhiên, tỷ lệ mắc ở nam giới cũng đang có xu hướng tăng. Theo thống kê, tỷ lệ người từng mắc một dạng rối loạn ăn uống trong đời đã tăng từ 3,5% vào năm 2000 lên 7,8% vào năm 2018, trùng với giai đoạn mạng xã hội bắt đầu bùng nổ.

Với các chuyên gia y tế đang điều trị cho bệnh nhân trẻ, thông tin sai lệch từ những “người có sức ảnh hưởng” trên nền tảng như TikTok hay Instagram là một rào cản lớn đối với quá trình hồi phục. Chuyên gia dinh dưỡng người Pháp Carole Copti chia sẻ: “Giờ đây, chúng tôi không thể điều trị rối loạn ăn uống mà không đồng thời xử lý vấn đề sử dụng mạng xã hội. Mạng xã hội vừa là tác nhân, vừa là chất xúc tác và cũng là rào cản đối với hồi phục”.

Theo bác sĩ tâm thần Nathalie Godart chia sẻ: Dù nguyên nhân rối loạn ăn uống là tổng hợp của yếu tố tâm lý, di truyền, môi trường và xã hội, mạng xã hội đang đóng vai trò như “giọt nước tràn ly”. Những nội dung cổ vũ lối sống ăn kiêng hà khắc, tập luyện cực đoan và tôn sùng cơ thể gầy gò khiến người dùng dễ trở nên mất kiểm soát.

Một ví dụ điển hình gần đây là trào lưu “#skinnytok” một hastag trên TikTok, nơi lan truyền các lời khuyên thiếu khoa học về giảm cân. Theo y tá Charlyne Buigues, mạng xã hội đang “bình thường hóa” những hành vi nguy hiểm. Bà chỉ trích những video cho thấy các cô gái mắc chứng biếng ăn khoe thân hình hốc hác, hoặc người mắc chứng cuồng ăn quay lại cảnh tự gây nôn sau ăn. Việc sử dụng thuốc xổ hoặc tự gây nôn được miêu tả như một cách hợp lệ để giảm cân, trong khi thực tế, nó làm tăng nguy cơ ngừng tim.

Các rối loạn ăn uống có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như tổn thương tim, vô sinh và có liên quan đến hành vi tự tử. Anorexia được xem là chứng bệnh tâm thần có tỷ lệ tử vong cao nhất. Tại Pháp, rối loạn ăn uống là nguyên nhân tử vong sớm đứng thứ hai ở nhóm tuổi 15–24.

Một vòng luẩn quẩn cũng được tạo ra: người mắc rối loạn ăn uống thường có lòng tự trọng thấp. Nhưng khi đăng ảnh thể hiện thân hình gầy gò lên mạng và nhận được lượt thích, bình luận tích cực, họ càng lún sâu và phủ nhận tình trạng bệnh.

Trầm trọng hơn, một số người còn kiếm tiền từ các nội dung độc hại. Buigues kể về một cô gái thường xuyên livestream cảnh nôn mửa trên TikTok và cho biết cô dùng tiền kiếm được để mua thực phẩm.

Mạng xã hội cũng khiến việc điều trị kéo dài và khó khăn hơn. Nhiều thanh thiếu niên tin vào các lời khuyên sai lệch từ mạng, khiến chuyên gia dinh dưỡng như Copti phải không ngừng giải thích và phản bác. Bà chia sẻ: “Tôi có 45 phút mỗi tuần để tư vấn, trong khi các em dành hàng giờ mỗi ngày trên TikTok. Tôi không thể cạnh tranh lại”.

Godart cảnh báo về sự trỗi dậy của những “huấn luyện viên ảo” tung ra lời khuyên dinh dưỡng phi khoa học, sai lệch, thậm chí vi phạm pháp luật. Những người này có sức ảnh hưởng lớn hơn cả các cơ quan y tế.

Buigues cho biết: Cô thường xuyên báo cáo các nội dung nguy hiểm nhưng gần như vô ích. Những nội dung đó vẫn còn nguyên, tài khoản hiếm khi bị đình chỉ. Theo Buigues, việc khuyến nghị bệnh nhân xóa tài khoản mạng xã hội, đặc biệt là TikTok, đôi khi là giải pháp cần thiết. Có thể nghe như biện pháp cực đoan, nhưng nếu không có kiến thức nền tốt, ứng dụng này quá nguy hiểm.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news/, 2025