Hút thuốc tiếp tục được xếp hạng là nguyên nhân gây tử vong sớm hàng đầu có thể phòng ngừa được. Nghiên cứu của Đại học Harvard-Hoa Kỳ đã báo cáo những phát hiện cho thấy việc gợi lên cảm giác biết ơn ở những người hút thuốc giúp giảm ham muốn hút thuốc và tăng khả năng họ đăng ký tham gia chương trình cai thuốc lá. Họ lưu ý rằng những phát hiện này có thể cung cấp những cách tiếp cận mới hơn cho chiến dịch truyền thông về sức khỏe cộng đồng nhằm giảm hành vi nguy cơ “thèm ăn” như hút thuốc, uống rượu và sử dụng ma túy.

Nhóm nghiên cứu đã xây dựng Khung xu hướng đánh giá, mô hình lý thuyết về việc ra quyết định và cảm xúc, cũng như các nghiên cứu thử nghiệm trước đó về mối liên hệ giữa cảm xúc và hành vi rủi ro để đưa ra giả thuyết rằng việc khơi dậy cảm xúc tích cực cụ thể của lòng biết ơn có thể giúp giảm tỷ lệ hút thuốc. Các phân tích tổng hợp trước đây đã kết luận rằng cảm xúc tích cực không ảnh hưởng đến những loại hành vi này.

Trưởng nhóm nghiên cứu, Tiến sĩ Ke Wang, cho biết: “Sự hiểu biết thông thường trong lĩnh vực này là gây ra những cảm xúc tiêu cực trong các chiến dịch chống hút thuốc. Công việc của chúng tôi gợi ý rằng những chiến dịch như vậy nên xem xét việc khơi dậy lòng biết ơn, cảm xúc tích cực sẽ tạo ra những tác động tích cực theo tầng”.

Thông qua một loạt nghiên cứu đa phương pháp, nhóm tác giả đã tìm thấy bằng chứng nhất quán rằng việc khơi dậy cảm giác biết ơn có liên quan đến tỷ lệ hành vi hút thuốc thấp hơn. Các cuộc khảo sát mang tính đại diện trên toàn quốc ở Hoa Kỳ và một mẫu toàn cầu cho thấy mức độ biết ơn cao hơn tương quan với khả năng hút thuốc thấp hơn, ngay cả sau khi tính đến những nguyên nhân hút thuốc khác đã được biết đến.

Các nghiên cứu thực nghiệm đã chứng minh thêm mối quan hệ nhân quả. Việc tạo ra cảm giác biết ơn ở những người trưởng thành hút thuốc làm giảm đáng kể cảm giác thèm hút thuốc, trong khi việc tạo ra lòng trắc ẩn hoặc nỗi buồn không có những tác dụng có lợi này. Quan trọng hơn, việc tạo ra lòng biết ơn cũng làm tăng số lượng người đăng ký tham gia chương trình cai thuốc lá trực tuyến, cho thấy tác động lên hành vi bỏ thuốc lá thực tế.

Những phát hiện này tạo cơ hội để xem lại về cơ sở khoa học của các chiến dịch chống hút thuốc. Các nhà điều tra đã kiểm tra chiến dịch dịch vụ công chống hút thuốc lớn nhất do liên bang tài trợ, phản hồi từ những người từng hút thuốc, của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh. Chiến dịch mang tính bước ngoặt này hiếm khi gây được lòng biết ơn. Thay vào đó, thường gây ra những cảm xúc thông cảm, buồn bã và thương xót, ba cảm xúc có thể không tạo ra những tác động như mong muốn đối với hành vi cai thuốc lá. Trong trường hợp buồn bã, nghiên cứu trước đây cho thấy việc gợi lên nỗi buồn thực sự làm tăng ham muốn hút thuốc, cũng như cường độ hít vào của người hút thuốc ngay sau khi cảm xúc được kích hoạt.

Giáo sư Jennifer Lerner cho biết: “So với số tiền mà các công ty thuốc lá chi cho quảng cáo, các chiến dịch y tế công cộng có ngân sách rất nhỏ; họ cần tận dụng tối đa từng đô la. Khuôn khổ dựa trên lý thuyết và thử nghiệm thực nghiệm được trình bày ở đây hy vọng sẽ giúp các quan chức y tế công cộng thiết kế các chiến dịch truyền thông đại chúng hiệu quả hơn trên một loạt các hành vi nguy cơ thèm ăn có chứa các thành phần cảm xúc tiềm ẩn”.

Không giống như những cảm xúc tích cực khác (ví dụ: hạnh phúc, lòng trắc ẩn và hy vọng), lòng biết ơn có đặc tính độc đáo là khiến mọi người ít có xu hướng hài lòng ngay lập tức mà tập trung hơn vào các mối quan hệ lâu dài và sức khỏe. Nhóm nghiên cứu thừa nhận rằng hiệu ứng độc đáo này có liên quan đến ảnh hưởng của cảm xúc đến hành vi hút thuốc và mong muốn bỏ thuốc.

Đ.T.V (NASATI), theo https://medicalxpress.com/7/2024