Các nhà nghiên cứu tại Đại học Aalto (Phần Lan) đã phát triển một phương pháp điều trị thực nghiệm sử dụng ánh sáng hồng ngoại gần để làm ấm nhẹ mô ở đáy mắt, qua đó kích hoạt cơ chế "dọn dẹp và sửa chữa" tự nhiên của tế bào trước khi tổn thương lớn xảy ra. Phương pháp này được kỳ vọng có thể ngăn chặn sự tiến triển của bệnh thoái hóa điểm vàng tuổi già thể khô - một trong những nguyên nhân gây mù ở người cao tuổi.

Thoái hóa điểm vàng tuổi già (AMD) ảnh hưởng đến rất nhiều người cao tuổi. Khoảng một phần ba số người trên 80 tuổi mắc AMD, và riêng tại Hoa Kỳ, có khoảng 20 triệu người từ 40 tuổi trở lên sống chung với bệnh này. Phần lớn các trường hợp thuộc thể khô, tiến triển chậm nhưng có thể dần phá hủy thị lực trung tâm, khiến người bệnh gặp khó khăn trong đọc sách, lái xe hoặc nhận diện khuôn mặt. Cho đến nay, vẫn chưa có phương pháp điều trị hiệu quả cho AMD thể khô.

Phương pháp do nhóm Đại học Aalto phát triển - được gọi là điều trị nhiệt Maculaser - sử dụng tia laser hồng ngoại gần để làm ấm phần sau của mắt, đồng thời kiểm soát chính xác nhiệt độ trong quá trình điều trị. Theo Giáo sư Ari Koskelainen, các cơ chế bảo vệ tự nhiên của tế bào suy yếu dần theo tuổi tác, khiến đáy mắt phải chịu áp lực oxy hóa mạnh. Các gốc oxy tự do làm hư hại các protein, gây ra hiện tượng gấp sai và kết tụ; từ đó hình thành các cặn protein chứa chất béo gọi là drusen - dấu hiệu điển hình của AMD thể khô.

Mục tiêu của phương pháp là tăng cường cơ chế bảo vệ tế bào thông qua nhiệt. Khi mô được làm ấm nhẹ, các protein sốc nhiệt - vốn được tế bào tạo ra để phản ứng với stress môi trường - có thể hỗ trợ đưa các protein hư hại trở lại cấu trúc ban đầu, hoặc dẫn các chúng tới quá trình phân hủy, qua đó "làm sạch" hệ thống tế bào.

Phương pháp này đã cho kết quả tích cực trên chuột và lợn. Các thử nghiệm trên bệnh nhân đã bắt đầu tại Phần Lan trong năm 2026. Giai đoạn đầu tiên tập trung đánh gía tính an toàn trước khi xác định tần suất điều trị cần thiết để duy trì hiệu quả lâu dài.

Theo Giáo sư Koskelainen, do hiệu quả có thể suy giảm chỉ vài ngày, phương pháp này cần được thực hiện định kỳ. Nhóm nghiên cứu đã thành lập công ty khởi nghiệp Maculaser để thương mại hóa công nghệ, với mục tiêu đưa phương pháp vào các phòng khám nhãn khoa trong vài năm tới.

NPA (Theo Aalto University)