Một nghiên cứu thử nghiệm giai đoạn 2 vừa được công bố tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Ung thư lâm sàng Hoa Kỳ (ASCO) và trên Tạp chí Ung thư lâm sàng cho thấy: ở những bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tế bào vảy da (cSCC) tiến triển, liệu pháp kết hợp thuốc miễn dịch avelumab và thuốc nhắm trúng đích cetuximab giúp kéo dài gần gấp bốn lần thời gian sống không bệnh so với việc chỉ dùng avelumab đơn độc.

Chủ nhiệm nghiên cứu, Tiến sĩ bác sĩ Dan Zandberg; phó giáo sư tại Đại học Pittsburgh chia sẻ: "Bản thân tôi thấy vừa vinh dự vừa khiêm nhường khi có thể phát triển các thử nghiệm lâm sàng mang lại hy vọng cho bệnh nhân. Tôi hy vọng những phát hiện từ nghiên cứu này sẽ mở đường cho các thử nghiệm tiếp theo và cuối cùng là thiết lập liệu pháp kết hợp miễn dịch mới như một tiêu chuẩn điều trị cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy da (cSCC) tiến triển”.

Ung thư biểu mô tế bào vảy da là một trong những loại ung thư da phổ biến, với khoảng 1,8 triệu ca được chẩn đoán hằng năm tại Hoa Kỳ. Khoảng 95% các trường hợp được phát hiện sớm và có thể điều trị bằng phẫu thuật đơn giản. Tuy nhiên, một số ít bệnh nhân tiến triển thành ung thư giai đoạn nặng, bao gồm khối u không thể phẫu thuật hoặc đã di căn, lúc này tiên lượng thường xấu và mục tiêu điều trị chủ yếu là kéo dài sự sống.

Nghiên cứu mang tên Alliance A091802 (NCT03944941) do Zandberg phát triển phối hợp với Mạng lưới Thử nghiệm Lâm sàng Quốc gia thuộc Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ. Nghiên cứu tuyển chọn 57 bệnh nhân bị ung thư biểu mô tế bào vảy da tiến triển tại các cơ sở y tế trên toàn quốc, trong đó Trung tâm Ung thư Hillman là địa điểm thu hút nhiều bệnh nhân nhất.

Trong số này, 29 bệnh nhân được điều trị bằng avelumab kết hợp cetuximab, 28 người còn lại chỉ dùng avelumab. Do thiết kế hoán đổi nhóm trong thử nghiệm, 9 bệnh nhân ở nhóm đơn trị liệu sau khi bệnh tiến triển đã chuyển sang nhóm điều trị kết hợp.

Avelumab là thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch nhắm vào một loại protein được tìm thấy trên tế bào ung thư có tên là PD-L1. Khi PD-L1 liên kết với thụ thể trên tế bào T có tên là PD-1, nó hoạt động như một phanh, làm chậm hoạt động tiêu diệt ung thư của tế bào T. Avelumab và các liệu pháp chống PD-1/PD-L1 khác giải phóng những phanh đó.

Cetuximab là kháng thể đơn dòng nhắm đến thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì (EGFR) một thụ thể phát triển biểu bì có vai trò thúc đẩy sự phát triển và sống còn của tế bào ung thư, thường xuất hiện nhiều ở bệnh ung thư biểu mô tế bào vảy da. Cetuximab còn có thể kích hoạt tế bào tiêu diệt tự nhiên (NK) và tế bào tua (DC), qua đó hỗ trợ kích thích hệ miễn dịch.

Bác sĩ Zandberg giải thích: "Bản chất của liệu pháp kết hợp là: nếu avelumab gỡ phanh cho hệ miễn dịch thì cetuximab chính là chân ga, cùng phối hợp để thúc đẩy phản ứng miễn dịch mạnh hơn. Điều đáng mừng là thử nghiệm cho thấy hiệu quả của hai thuốc không chỉ cộng gộp mà có tính cộng hưởng”.

Nghiên cứu cho thấy mục tiêu chính về sống sót không tiến triển bệnh cao hơn đáng kể ở những bệnh nhân dùng avelumab kết hợp với cetuximab với thời gian trung bình là 11 tháng so với chỉ 3 tháng ở những bệnh nhân chỉ dùng avelumab.

Mặc dù việc kết hợp avelumab và cetuximab giúp kéo dài thời gian sống sót không tiến triển gần gấp bốn lần so với chỉ dùng avelumab, nhưng kết quả thử nghiệm này vẫn chưa đủ cơ sở để đề xuất liệu pháp kết hợp này trở thành phác đồ điều trị tiêu chuẩn cho bệnh nhân. Lý do là bởi kể từ khi thử nghiệm được triển khai, đã có hai liệu pháp ức chế PD-1/PD-L1 khác là cemiplimab và pembrolizumab được phê duyệt, và các thử nghiệm lâm sàng cho thấy hai thuốc này có hiệu quả vượt trội hơn avelumab trong điều trị ung thư biểu mô tế bào vảy da.

Kết quả này cho thấy tiềm năng của việc kết hợp cetuximab với các liệu pháp miễn dịch, và nhấn mạnh sự cần thiết của các thử nghiệm tiếp theo dùng cetuximab kết hợp pembrolizumab hoặc cemiplimab, những thuốc đang là tiêu chuẩn hiện nay, để cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy da tiến triển.

Đáng chú ý, những bệnh nhân trong nhóm chéo có tỷ lệ sống sót không tiến triển tương tự như những bệnh nhân được kết hợp ngay từ đầu. Hiện tại, nếu bệnh nhân không đáp ứng liệu pháp miễn dịch với pembrolizumab hoặc cemiplimab, họ sẽ chuyển sang cetuximab hoặc hóa trị. Nhưng thử nghiệm này cho thấy rằng việc tiếp tục liệu pháp miễn dịch và thêm cetuximab có thể có lợi hơn.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/, 7/2025