Trong nghiên cứu khoa học đột phá đầu tiên, các nhà nghiên cứu đã giải mã một kháng thể được cơ thể tự sản xuất, trực tiếp từ máu của một trẻ em phơi nhiễm với bệnh sốt rét. Sử dụng kỹ thuật phổ khối tiên tiến, nhóm nghiên cứu đã xác định một kháng thể có khả năng ngăn chặn sự tương tác quan trọng giữa ký sinh trùng Plasmodium falciparum và mạch máu người – một bước cốt lõi dẫn đến bệnh sốt rét thể nặng.

Bệnh sốt rét, do ký sinh trùng Plasmodium falciparum gây ra, vẫn là một mối đe dọa sức khỏe toàn cầu nghiêm trọng, cướp đi sinh mạng của 600.000 người mỗi năm, chủ yếu là trẻ nhỏ ở châu Phi cận Sahara. Khả năng miễn dịch với sốt rét thể nặng phát triển sau nhiều lần nhiễm bệnh và được điều hòa bởi kháng thể có chức năng ngăn chặn các protein bám dính PfEMP1 đa dạng cao của ký sinh trùng không cho chúng liên kết với thụ thể protein C nội mô người (EPCR) trên thành mạch máu.

Trong nghiên cứu hợp tác này, các nhà khoa học từ Viện Nghiên cứu Y học Quốc gia ở Tanzania và Đại học Copenhagen đã xác định rằng các người hiến tặng có huyết tương miễn dịch có thể ngăn chặn nhiều biến thể PfEMP1 khác nhau liên kết với EPCR. Công trình này được công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences mới đây.

Các nhà nghiên cứu đã sử dụng nền tảng khám phá kháng thể REpAb để tìm ra trình tự axit amin của một kháng thể đơn dòng có hoạt tính ức chế phổ rộng chống lại các biến thể PfEMP1 đa dạng. Đây là lần đầu tiên phép đo phổ khối được ứng dụng để xác định một kháng thể chức năng trong huyết tương, được phát triển tự nhiên sau khi nhiễm bệnh.

Phân tích cấu trúc protein, được thực hiện cùng các nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Scripps ở California, đã tiết lộ cách thức kháng thể trung hòa phổ rộng này liên kết với các phần còn lại được bảo tồn trên các biến thể PfEMP1 khác nhau để ngăn chặn sự bám dính của ký sinh trùng.

Nhà khoa học cấp cao Louise Turner thuộc Trung tâm Y học chuyển dịch và ký sinh trùng học, Đại học Copenhagen, giải thích: "Bằng cách giải trình tự một kháng thể được tự sản xuất đang lưu hành trong máu và quan sát chính xác cách nó liên kết, chúng tôi đã có được những hiểu biết giá trị về phản ứng kháng thể bảo vệ chống lại bệnh sốt rét".

Giáo sư Thomas Lavstsen cũng từ Trung tâm Y học chuyển dịch và ký sinh trùng học, Đại học Copenhagen, cho biết thêm: "Giờ đây, chúng tôi có thể xác định các kháng thể ức chế có ý nghĩa chức năng trực tiếp từ những cá thể phơi nhiễm tự nhiên với nhiễm trùng. Điều này cung cấp một cách hiệu quả để nghiên cứu các phản ứng kháng thể được tự sản xuất và tạo ra các hướng đi mới cho nghiên cứu vắc-xin của chúng tôi".

Nghiên cứu này là sự hợp tác giữa Trung tâm Y học chuyển dịch và ký sinh trùng học, Khoa Miễn dịch học và Vi sinh vật học tại Đại học Copenhagen và Khoa Bệnh truyền nhiễm, Rigshospitalet, Đan Mạch; Viện Nghiên cứu Y học Quốc gia, Tanzania; Rapid Novor, Canada; và Viện Nghiên cứu Scripps California, Hoa Kỳ.

P.T.T (NASATIS), theo https://medicalxpress.com/, 2025