Muốn giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ và bệnh Alzheimer? Hãy đạp xe thường xuyên, một nghiên cứu mới khuyến nghị như vậy.

Theo kết quả công bố trên tạp chí JAMA Network Open, việc đạp xe đều đặn để di chuyển hằng ngày giúp giảm 19% nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ và 22% nguy cơ mắc Alzheimer. Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện rằng đạp xe còn có thể giúp tăng kích thước vùng não bộ quan trọng liên quan đến trí nhớ.

Bác sĩ Liron Sinvani cho biết: “Đạp xe là một hình thức vận động từ trung bình đến cường độ cao, đồng thời đòi hỏi khả năng giữ thăng bằng. Đạp xe yêu cầu các chức năng não phức tạp hơn so với đi bộ, có thể vì thế mà nó giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ tốt hơn”.

Bà cũng nhấn mạnh rằng điều quan trọng không chỉ là tập thể dục mà còn là thay đổi cách sống hằng ngày: “Thay vì phải lái xe, việc sử dụng xe đạp và các phương tiện di chuyển chủ động như một phần trong lối sống sẽ rất có lợi”.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ gần 480.000 người tham gia Biobank Vương quốc Anh, một nghiên cứu dài hạn về sức khỏe người dân tại Anh, Scotland và xứ Wales. Những người tham gia được hỏi về các phương tiện di chuyển thường dùng (không tính đi lại đi làm). Sau thời gian theo dõi trung bình 13 năm, hơn 8.800 người phát triển chứng sa sút trí tuệ và gần 4.000 người mắc bệnh Alzheimer.

Kết quả cho thấy những người đạp xe, kể cả chỉ là một phần trong số các phương tiện họ sử dụng như đi bộ, lái xe hoặc phương tiện công cộng, có nguy cơ mắc bệnh thấp hơn.

Phó giáo sư Liangkai Chen thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Huazhong- Trung Quốc kết luận: “Phát hiện của chúng tôi cho thấy việc thúc đẩy hình thức di chuyển chủ động, đặc biệt là đạp xe, có thể giúp giảm nguy cơ sa sút trí tuệ ở người trung niên và cao tuổi. Điều này mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe cộng đồng thông qua việc khuyến khích các hành vi bền vững, dễ tiếp cận để bảo vệ sức khỏe nhận thức”.

Chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy đạp xe còn liên quan đến việc có kích thước hải mã lớn hơn; vùng não chịu trách nhiệm về trí nhớ và học tập.

Tuy nhiên, lợi ích của việc đạp xe chủ yếu được ghi nhận ở những người không mang biến thể gen APOE E4; một yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ Alzheimer. Cụ thể, những người không mang gen này có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ thấp hơn 26% và Alzheimer thấp hơn 25%. Đối với người có mang APOE E4, kết quả không có ý nghĩa thống kê, dù vẫn cho thấy một số lợi ích nhất định.

Bác sĩ Sinvani nhận xét: “Một điểm thú vị khác là lái xe dường như cũng giúp bảo vệ não bộ tốt hơn so với sử dụng xe buýt hoặc tàu điện ngầm. Ngay cả khi dùng các phương tiện di chuyển thụ động, lái xe vẫn cho thấy tác động tích cực hơn một chút so với phương tiện công cộng”. Dù vậy, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng đây chỉ là nghiên cứu quan sát, chưa thể xác định mối liên hệ nhân quả trực tiếp giữa đạp xe và quá trình lão hóa não khỏe mạnh. Tôi thường nói với bệnh nhân và người thân rằng điều gì khiến bạn ra ngoài vận động thì hãy làm điều đó. Không chỉ là vận động thể chất, mà còn là sự phối hợp thăng bằng, kích hoạt nhiều vùng khác nhau trong não bộ. Nếu bạn có thể đạp xe, hãy đạp hoặc đi bộ. Nếu phải chọn giữa đi bộ và đạp xe, tôi sẽ chọn đạp xe. Nhưng nếu là giữa đi bộ và ngồi nhà, thì chắc chắn tôi sẽ khuyên đi bộ.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news/, 2025