Chứng mất trí nhớ ảnh hưởng đến hơn 55 triệu người trên toàn thế giới với gần 10 triệu ca mới được phát hiện mỗi năm. Bệnh Alzheimer, dạng mất trí nhớ phổ biến nhất, hiện là nguyên nhân gây tử vong thứ năm trên toàn cầu. Chẩn đoán chứng mất trí nhớ thường đòi hỏi phải thực hiện các xét nghiệm về nhận thức, xét nghiệm máu, chụp hình, phỏng vấn lâm sàng và cần có chuyên gia tư vấn. Ngay cả với các xét nghiệm mở rộng, việc phân biệt các tình trạng như bệnh Alzheimer, chứng mất trí nhớ thể Lewy và chứng mất trí nhớ vùng thùy trán và thái dương vẫn gặp khó khăn, kể cả đối với các chuyên gia nhiều kinh nghiệm.

Giờ đây, nhóm nghiên cứu tại bệnh viện Mayo Clinic, Hoa Kỳ đã tạo ra công cụ AI mới có tên là StateViewer, có thể phát hiện các kiểu hoạt động của não liên quan đến chín loại chứng mất trí nhớ khác nhau, trong đó có bệnh Alzheimer, chỉ bằng một lần quét não phổ biến.

Các tác giả đã đào tạo AI bằng hơn 3.600 lần quét não từ cả người bệnh và người không có vấn đề về nhận thức. Bộ dữ liệu lớn này cho phép công cụ tìm hiểu các kiểu mẫu tinh vi với khả năng phân biệt chứng mất trí nhớ này với chứng mất trí nhớ khác.

Cụ thể, công cụ StateViewer phân tích hình ảnh quét não được chụp cắt lớp phát xạ positron fluorodeoxyglucose (FDG-PET), cho thấy cách não sử dụng glucose để sản sinh năng lượng. Sau đó, công cụ so sánh kết quả thu được với cơ sở dữ liệu lớn gồm các hình ảnh quét não từ những người mắc chứng mất trí nhớ để xác định các mô hình phù hợp với từng loại hoặc kết hợp các loại chứng mất trí nhớ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy trong 88% trường hợp, công cụ StateViewer xác định chính xác loại mất trí nhớ. Ngoài ra, công cụ này giúp các bác sĩ phân tích những lần quét não nhanh gấp gần hai lần và chính xác hơn ba lần so với các phương pháp truyền thống.

Chẩn đoán sớm và chính xác là một trong những thách thức lớn nhất trong chăm sóc người mắc chứng mất trí nhớ, đặc biệt là khi người bệnh mắc cùng một lúc nhiều bệnh về não. Công cụ StateViewer có thể tạo bước ngoặt, giúp kết nối bệnh nhân với các phương pháp điều trị sớm, khi các biện pháp can thiệp kịp thời có khả năng mang lại hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, vì StateViewer sử dụng các kỹ thuật chụp ảnh thông thường, nên có thể mang đến phương pháp hỗ trợ chẩn đoán tiên tiến cho các bệnh viện và phòng khám không có nhóm chuyên khoa thần kinh.

Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Neurology.

N.P.D (NASTIS), theo Scitechdaily, 7/2025