Tuổi thọ trung bình của con người từ lâu đã là một chỉ số quan trọng để đánh giá sự tiến bộ của y tế và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, gần đây, các nhà khoa học đã phát hiện rằng tốc độ tăng tuổi thọ tại những quốc gia giàu có đang dần chậm lại, không còn như sự phát triển vượt bậc từng thấy trong thế kỷ 20. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến sự chững lại này? Liệu chúng ta đang tiến gần hơn đến giới hạn tự nhiên của tuổi thọ?

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Aging vào ngày 7/10/2024, các nhà khoa học tại Đại học Illinois Chicago đã phân tích dữ liệu từ các quốc gia có dân số sống lâu nhất, bao gồm Úc, Pháp, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ, Hồng Kông và Mỹ. Những quốc gia này đều thuộc nhóm thu nhập cao, nơi tuổi thọ trung bình luôn cao hơn các nước khác. Tuy nhiên, kết quả cho thấy, tốc độ tăng tuổi thọ tại đây đã giảm đáng kể so với thế kỷ trước. Cụ thể, trong thế kỷ 20, nhờ các tiến bộ trong y tế công cộng và y học, tuổi thọ trung bình của con người tăng thêm khoảng 3 năm mỗi thập kỷ. Một ví dụ điển hình là tại Mỹ, năm 1900, tuổi thọ trung bình chỉ là 47,3 năm nhưng đến năm 2000, con số này đã tăng lên 76,8 năm.

Sự gia tăng này chủ yếu nhờ vào việc giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em, người trung niên và người cao tuổi. Các bệnh truyền nhiễm đã được kiểm soát tốt hơn, chăm sóc sức khỏe được cải thiện, và chế độ dinh dưỡng ngày càng khoa học hơn. Nhưng đến thế kỷ 21, tốc độ tăng trưởng tuổi thọ này không còn tiếp tục mạnh mẽ. Các nhà khoa học dự đoán rằng trong ba thập kỷ tới, tuổi thọ trung bình tại những quốc gia giàu có này sẽ chỉ tăng thêm khoảng 2,5 năm, tức là thấp hơn rất nhiều so với trước đây.

Nguyên nhân chính của hiện tượng này, theo các chuyên gia, là do con người đang dần tiến gần hơn đến giới hạn tự nhiên của tuổi thọ. Khi nhiều người sống sót đến tuổi già, các yếu tố gây tử vong chủ yếu liên quan đến quá trình lão hóa sinh học – những tổn thương dần dần tích tụ trong tế bào hoặc mô theo thời gian. Dù y học hiện đại đã giúp ngăn chặn và điều trị nhiều loại bệnh tật, nhưng chưa thể làm chậm được quá trình lão hóa. Lão hóa sinh học là hiện tượng không thể đảo ngược và ngày càng trở nên nổi bật khi dân số già hóa.

Điều này không có nghĩa là chúng ta không còn hy vọng về việc kéo dài tuổi thọ. Các nhà khoa học vẫn đang nỗ lực tìm hiểu thêm về quá trình lão hóa, nghiên cứu cách cải thiện sức khỏe trong tuổi già, từ đó giúp mọi người sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn. Tuy nhiên, việc tăng tuổi thọ ở mức cao như trong thế kỷ 20 có vẻ sẽ là thách thức lớn.

Như vậy, mặc dù tuổi thọ của con người tại các quốc gia giàu có vẫn tiếp tục tăng, nhưng tốc độ tăng trưởng này đang chậm lại. Chúng ta có thể đã đạt đến giới hạn tự nhiên của tuổi thọ con người, nơi mà các tiến bộ về y tế chỉ có thể giúp cải thiện sức khỏe trong những năm cuối đời, chứ không thể ngăn chặn quá trình lão hóa. Điều này đặt ra câu hỏi: Chúng ta nên tập trung vào việc kéo dài tuổi thọ, hay hướng đến một cuộc sống khỏe mạnh và chất lượng hơn trong những năm cuối đời? Đây sẽ là thách thức và đồng thời cũng là mục tiêu của y học trong tương lai.

P.A.T (NASATI), theo Livescience, 10/2024