Một nghiên cứu mới từ Đại học Jyväskylä - Phần Lan cho thấy những nhóm người nào có nhiều khả năng trải nghiệm cảm xúc pha trộn khi nghe nhạc - đồng thời cho thấy mối quan hệ của chúng ta với âm nhạc phức tạp và tinh tế hơn những gì thường được giả định. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Research in Personality.

Mọi người thường cho rằng nhạc buồn khiến ta cảm thấy buồn, còn nhạc vui thì khiến ta vui, mặc dù người nghe thường báo cáo rằng cảm xúc của họ phức tạp hơn nhiều. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu dựa trên khảo sát lại yêu cầu người tham gia chỉ chọn một loại cảm xúc duy nhất. Điều này khiến các nhà nghiên cứu Margarida Baltazar, Iballa Burunat và Suvi Saarikallio đặt câu hỏi: cảm xúc pha trộn (vừa tích cực vừa tiêu cực) khi nghe nhạc phổ biến đến mức nào?

Baltazar giải thích: “Chúng tôi muốn có một bức tranh đầy đủ hơn về trải nghiệm của con người với âm nhạc. Để làm được điều đó, chúng tôi phải tính đến việc những bài hát có ý nghĩa có thể gợi lên cả cảm xúc tích cực và tiêu cực. Đồng thời, chúng tôi cũng cần xem xét sự đa dạng văn hóa của người tham gia, cũng như tính cách, cách sử dụng âm nhạc và định hướng văn hóa để hiểu rõ hơn khi nào cảm xúc pha trộn dễ xảy ra”.

Các nhà nghiên cứu đã thu thập một bộ dữ liệu lớn từ 2.137 người tham gia đến từ 84 quốc gia. Mỗi người chọn một bài hát có ý nghĩa cá nhân và đánh giá mức độ cảm nhận của họ đối với từng loại cảm xúc khi nghe bài hát đó. Người tham gia cũng báo cáo tần suất họ sử dụng âm nhạc trong đời sống cho các mục đích khác nhau, như gợi nhớ quá khứ, định hình bản sắc cá nhân và điều tiết cảm xúc (ví dụ: cải thiện tâm trạng xấu hoặc giảm căng thẳng).

Kết quả cho thấy cách con người sử dụng âm nhạc có ảnh hưởng đến việc họ có trải nghiệm cảm xúc pha trộn hay không. Những bài hát được dùng để khơi gợi cảm xúc, trải nghiệm cảm xúc mà âm nhạc truyền tải, hoặc thể hiện bản sắc cá nhân thường tạo ra nhiều cảm xúc pha trộn hơn. Ngược lại, những bài hát được dùng để điều chỉnh cảm xúc hoặc phân tán sự chú ý lại ít gây ra cảm xúc pha trộn hơn.

Cảm xúc pha trộn cũng phổ biến hơn ở người trẻ tuổi, những người có xu hướng trải nghiệm cảm xúc mạnh và thay đổi nhanh, và những người ưa sự linh hoạt, tự phát. Chúng cũng thường gặp hơn ở những người coi trọng tính độc lập, mục tiêu và thành tựu, đồng thời chấp nhận sự khác biệt về địa vị và thành công. Kết quả này có thể được giải thích bởi định hướng văn hóa của mỗi cá nhân.

Baltazar cho biết: “Những cá nhân này có xu hướng sử dụng âm nhạc để thể hiện bản sắc, gợi nhớ ký ức cá nhân và trải nghiệm trọn vẹn cảm xúc của âm nhạc, từ đó dẫn đến những trải nghiệm cảm xúc phong phú và phức tạp hơn”.

Nhìn chung, nghiên cứu nhấn mạnh rằng các khác biệt cá nhân như tuổi tác, tính cách và định hướng văn hóa đều định hình cảm xúc khi nghe nhạc, và những bài hát có ý nghĩa với chúng ta thường gợi lên cảm xúc phức tạp hơn, cho thấy mối quan hệ của con người với âm nhạc tinh tế đến mức nào.

Các nghiên cứu trong tương lai có thể xem xét cách các đặc điểm âm nhạc khác nhau như ca từ, ký ức cá nhân, điệu thức, âm sắc và các đặc điểm âm học khác liên quan đến những cảm xúc khác nhau, ví dụ như vừa vui vừa hoài niệm.

Đ.T.V (NASTIS), theo https://medicalxpress.com/news