Trên thế giới, cây sắn được xem là cây trồng đa dụng của thế kỷ 21, phục vụ 4 mục đích chính (4F): lương thực (food), thức ăn chăn nuôi (feed), nguyên liệu bột (flour) và nhiên liệu sinh học (fuel). Đây là nguồn lương thực thiết yếu cho hơn một tỷ người, đặc biệt tại các khu vực khó khăn ở châu Phi. Tại Việt Nam, sắn đã trở thành cây trồng xuất khẩu chủ lực, mang lại thu nhập và cải thiện đời sống cho hàng triệu hộ nông dân. Theo dữ liệu của MARD (2022), diện tích trồng sắn hàng năm đạt hơn nửa triệu hecta, với giá trị xuất khẩu từ 0,8 - 1,2 tỷ USD.

Trong vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, nơi chiếm 19,3% diện tích sắn cả nước, Phú Yên là một trong những tỉnh trọng điểm với 29,5 nghìn hecta. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành sắn đang đối mặt với thách thức nghiêm trọng từ sự bùng phát của các dịch bệnh nguy hiểm, bao gồm bệnh chồi rồng (Phytoplasma sp., CWBD) và bệnh khảm lá sắn (Sri Lanka Cassava Mosaic Virus, CMD), gây thiệt hại nặng nề trên các giống phổ biến như KM94 và HLS11.

Để phát triển ngành sắn bền vững, giải pháp then chốt là cải tiến và nâng cấp các giống có năng suất tinh bột cao và khả năng kháng bệnh tốt. Tiếp nối thành công của các giống chủ lực như KM419 và KM440, một nghiên cứu mới đã được thực hiện nhằm chọn tạo các giống sắn ưu việt hơn.

Xuất phát từ yêu cầu đó, bà Nguyễn Thị Trúc Mai và các cộng sự tại Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM đã thực hiện đề tài: “Chọn tạo và khảo nghiệm các giống sắn triển vọng KM568, KM539, KM537 tại tỉnh Phú Yên”. Mục tiêu của đề tài là xác định các giống sắn mới có năng suất tinh bột cao hơn ít nhất 10% so với giống đối chứng (KM419, KM94) và có khả năng kháng tốt (cấp 1-2) với bệnh CMD và CWBD trong điều kiện sản xuất tại địa phương.

Sau ba năm, nghiên cứu đã chọn tạo thành công ba giống sắn mới là KM568, KM539, và KM537. Các giống này cho năng suất củ tươi vượt trội (45,9 - 54,0 tấn/ha) và năng suất tinh bột cao (12,4 - 15,1 tấn/ha), ưu thế hơn hẳn so với giống KM94. Đồng thời, cả ba giống đều có khả năng kháng cao với bệnh CMD và CWBD, vượt trội hơn giống KM419.

Đặc biệt, giống KM568 (con lai của KM440 x (KM419 x KM539)) đã đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của đề tài với các đặc điểm nổi bật:

- Năng suất củ tươi: Đạt 54 tấn/ha (vượt 56% so với KM94 và 10% so với KM419).

- Hàm lượng tinh bột: 28,4%.

- Kháng bệnh: Kháng bệnh CMD cấp 1,5 và CWBD cấp 1.

- Dạng hình lý tưởng: Cây thẳng, tán gọn, ít phân nhánh, củ to đồng đều, phù hợp với mật độ canh tác cao.

Thành công của đề tài đã mang lại những giống sắn triển vọng, có năng suất, chất lượng và khả năng kháng bệnh vượt trội, phù hợp với điều kiện sản xuất tại Phú Yên. Kết quả này không chỉ cung cấp giải pháp hiệu quả cho người nông dân mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của ngành sắn Việt Nam.

P.T.T (NASTIS)