Canh tác theo hướng hữu cơ đang nổi lên như một giải pháp thiết yếu giúp sầu riêng Việt Nam giảm thiểu mối lo ngại về tồn dư kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi, một yêu cầu ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu. Mô hình 5.000 cây sầu riêng được canh tác theo phương pháp hữu cơ của ông Trần Kim Tiền tại TP. Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk), trong đó hai phần ba là giống Musang King, là một ví dụ điển hình.

Canh tác theo hướng hữu cơ là giải pháp giúp sầu riêng bớt mối lo tồn dư kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi

Trung Quốc, là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn, đang tăng cường kiểm soát dư lượng kim loại nặng đối với sầu riêng nhập khẩu. Quy định này đặt ra thách thức lớn, buộc các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam phải nâng cao quy trình sản xuất và kiểm soát chất lượng một cách nghiêm ngặt. Do đó, việc quản lý dư lượng kim loại nặng và thuốc bảo vệ thực vật trên sầu riêng trở thành yếu tố then chốt trong chuỗi giá trị ngành hàng.

Thay vì tìm cách đối phó với những tiêu chuẩn này, ông Trần Kim Tiền đã lựa chọn hướng đi bền vững bằng cách trồng sầu riêng theo hướng hữu cơ từ nhiều năm trước. Mục tiêu của ông là sản xuất ra những trái sầu riêng đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường. Qua nhiều năm tìm tòi, nghiên cứu, ông Tiền nhận thấy tác động tiêu cực của việc lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật đến chất lượng đất, sức khỏe cây trồng và giá trị sầu riêng. Từ đó, ông đã xây dựng quy trình trồng sầu riêng bền vững theo hướng hữu cơ ngay từ đầu, tạo nền tảng vững chắc giúp ông không còn lo ngại trước các tiêu chuẩn xuất khẩu.

Hiện tại, vườn sầu riêng 5.000 cây của ông Tiền đã bước sang năm thứ tư, chuẩn bị cho những trái ngọt đầu tiên sau nhiều năm chăm sóc tỉ mỉ theo hướng hữu cơ. "Trong quá trình trồng, tôi tập trung cải tạo đất bằng các biện pháp thuận tự nhiên nhằm tăng cường hệ vi sinh vật có lợi, giúp cây hấp thụ dinh dưỡng một cách cân đối và tự nhiên nhất. Các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại cũng ưu tiên sử dụng các chế phẩm sinh học, thuốc sinh học”, ông Tiền cho biết.

Đặc biệt, ông Tiền hạn chế sử dụng các loại phân bón hóa học chứa kim loại nặng, ưu tiên phân hữu cơ và loại bỏ hoàn toàn thuốc diệt cỏ, để cỏ mọc tự nhiên trong vườn. Vào giai đoạn chuẩn bị mùa mưa, ông bổ sung phân bón hữu cơ Humic để kích thích bộ rễ, tăng cường khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Mỗi năm, ông sử dụng 5.000 bao phân trùn quế (tương đương 125 tấn) để bón cho vườn sầu riêng.

"Ngay từ đầu, tôi đã chọn canh tác theo hướng hữu cơ, thân thiện với môi trường để không chỉ bảo vệ sức khỏe người làm mà còn mang đến sản phẩm sạch, kiểm soát được dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng trong quả sầu riêng", ông Tiền chia sẻ. Mặc dù vườn sầu riêng vẫn đối mặt với các sinh vật gây hại như nhện đỏ, bọ cánh cứng vào mùa khô, ông đã có những giải pháp sinh học hiệu quả để kiểm soát.

Nhờ kiên trì áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ, vườn sầu riêng của ông Tiền đã cho thấy hiệu quả rõ rệt. Đất đai trở nên tơi xốp, hệ vi sinh vật có lợi phát triển mạnh mẽ giúp cây sinh trưởng khỏe mạnh và ít bị các bệnh như nứt thân xì mủ. Việc giữ nền cỏ tự nhiên không chỉ giúp giữ ẩm cho đất, tiết kiệm nước tưới trong bối cảnh biến đổi khí hậu và hạn hán diễn biến phức tạp, mà còn tiết kiệm chi phí thuốc diệt cỏ và bảo vệ hệ sinh vật trong đất.

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của Trung Quốc về kiểm soát dư lượng kim loại nặng, đặc biệt là Cadimi - một chất thường có trong phân hóa học, ông Tiền hoàn toàn tự tin. Ông giải thích: "Tôi dùng phân hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học cho vườn sầu riêng. Ngay từ đầu, tôi đã định hướng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, vậy nên tôi rất yên tâm về chất lượng sản phẩm". Ông cũng cho biết thêm, việc kiểm soát dư lượng kim loại nặng trong phân bón được ông đặc biệt chú trọng, chỉ lựa chọn các đơn vị cung ứng uy tín. Hơn nữa, việc ký kết hợp đồng bảo đảm chất lượng với các nhà cung ứng cũng giúp ông an tâm về nguồn gốc và phòng ngừa rủi ro liên quan đến phân bón, đảm bảo những điều kiện tốt nhất cho vườn sầu riêng của mình.

Ông Tiền nhấn mạnh, nếu nông dân Tây Nguyên canh tác sầu riêng theo hướng bền vững, áp dụng các tiêu chuẩn như VietGAP hay GlobalGAP, sẽ không phải lo lắng về việc sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc bị trả về. Sản xuất ra những sản phẩm an toàn, chất lượng cao chính là chìa khóa để mở cửa các thị trường tiềm năng và xây dựng ngành hàng sầu riêng phát triển bền vững.

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và những thách thức từ các tiêu chuẩn quốc tế, những mô hình canh tác sầu riêng bền vững như của ông Tiền cần được nhân rộng. Đây không chỉ là giải pháp để vượt qua các rào cản thương mại mà còn là con đường để xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững, có uy tín và cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Việc ông Tiền từ bỏ lối canh tác truyền thống dựa vào phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật là hành động có trách nhiệm với môi trường và cộng đồng. Qua đó cũng cho thấy việc tôn trọng các quy luật tự nhiên, ứng dụng các biện pháp sinh học và hữu cơ một cách bài bản vào quá trình trồng sầu riêng hoàn toàn có thể mang đến sản phẩm đạt chất lượng cao, đặc biệt quan trọng khi thị trường nhập khẩu kiểm soát khắt khe dư lượng kim loại nặng và thuốc bảo vệ thực vật. Câu chuyện của ông Tiền không chỉ minh chứng cho hiệu quả của việc canh tác hữu cơ mà còn là động lực để người trồng sầu riêng ở địa phương cùng học tập, lan tỏa phương thức sản xuất nông nghiệp bền vững và chất lượng, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.

P.T.T (NASTIS), tổng hợp