Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, lực lượng lao động suy giảm và nhu cầu tự động hóa bùng nổ trên toàn cầu, robot hình người đang nổi lên như lời giải tất yếu cho bài toán nhân lực tương lai. Sự phát triển của humanoid robot không còn là câu chuyện viễn tưởng, mà đã bước vào giai đoạn ứng dụng thực tiễn trong công nghiệp, dịch vụ và đời sống. Việt Nam – vốn có lợi thế về sản xuất linh hoạt và nguồn nhân lực công nghệ trẻ – đang nắm bắt thời cơ để bước vào đường đua công nghệ giàu tiềm năng này. Những bước tiến mới của VinMotion trong lĩnh vực robot hình người được xem là minh chứng cho khát vọng đó.

Tại Tuần lễ Khoa học và Công nghệ VinFuture 2025, Tiến sĩ Nguyễn Trung Quân – Chủ tịch VinMotion – chia sẻ hành trình đưa robot từ phòng lab ra các ứng dụng thực, nhấn mạnh rằng mục tiêu của công ty không phải chỉ tạo ra sản phẩm “trình diễn”, mà là phát triển những robot bền bỉ, có khả năng hoạt động liên tục trong các môi trường thực tế. Chỉ trong chưa đầy bảy tháng, VinMotion đã giới thiệu năm phiên bản robot hình người và tiến hành hơn 150 buổi biểu diễn công khai, qua đó đưa hình ảnh robot “Make in Vietnam” đến gần hơn với cộng đồng. Từ nền tảng đó, công ty tiếp tục tập trung cải tiến cả phần cứng lẫn trí tuệ nhân tạo đa ngôn ngữ.

Một trong những hướng đi quan trọng mà VinMotion lựa chọn là phát triển dòng robot Motion 2 – mẫu robot được đánh giá là đột phá hơn nhiều so với bản Motion 1 trước đó. Theo TS. Quân, nhóm nghiên cứu không chỉ hướng tới sự linh hoạt trong chuyển động mà còn đặt ra “tiêu chuẩn 3S”: robot có thể tự đứng dậy khi ngã, tự thay hoặc tự sạc pin và vận hành ổn định liên tục trong nhiều giờ. Đây được xem là yếu tố cốt lõi để robot có thể được triển khai trên quy mô lớn, thay thế hoặc hỗ trợ lao động trong những công việc lặp lại, nặng nhọc hoặc nguy hiểm.

Tầm nhìn của VinMotion là xây dựng ngành công nghiệp robot hình người tại Việt Nam với mục tiêu cạnh tranh ngang tầm quốc tế. TS. Quân cho rằng đây là thời điểm vàng để Việt Nam theo đuổi tham vọng này, khi công nghệ còn đang hình thành, khoảng cách với các quốc gia dẫn đầu chưa quá xa và nguồn lực trong nước – từ hệ sinh thái công nghiệp của Vingroup đến năng lực kỹ sư trẻ – đều đang sẵn sàng. Mục tiêu dài hạn không chỉ là robot trình diễn, mà là những hệ thống có thể hỗ trợ dịch vụ, công nghiệp và thậm chí cả công việc gia đình.

Trong bối cảnh thế giới thiếu hụt kỹ sư robot, chi phí lao động tăng cao và chuỗi cung ứng toàn cầu có xu hướng phân tán, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng trong ngành robotics. Theo TS. Quân, để trở thành “hub” sản xuất và R&D robot hình người của khu vực, Việt Nam sở hữu ba lợi thế lớn: nguồn nhân lực AI – phần mềm phù hợp, khả năng sản xuất linh hoạt và nền tảng an ninh – bảo mật đang ngày càng được cải thiện. Nếu có định hướng chiến lược và chính sách hỗ trợ, Việt Nam có thể trở thành đối trọng đáng kể bên cạnh Mỹ và Trung Quốc.

Lợi thế cạnh tranh của VinMotion so với các công ty robot hàng đầu thế giới như Boston Dynamics hay Hanson Robotics không nằm ở quy mô hiện tại mà ở khả năng cải tiến nhanh và chi phí sản xuất tối ưu. Việt Nam có một môi trường sản xuất phù hợp cho việc tạo mẫu và hoàn thiện phần cứng tốc độ cao. Cùng với hệ sinh thái rộng lớn của Vingroup – từ VinFast đến Vinpearl và Vinmec – đội ngũ VinMotion có cơ hội kiểm thử robot trong nhiều môi trường thực, thay vì chỉ dừng lại ở phòng thí nghiệm. Đây chính là điều kiện để họ phát triển những robot có vòng đời bền bỉ và đáp ứng tiêu chuẩn công nghiệp.

Song song với việc hoàn thiện công nghệ, VinMotion đang thúc đẩy hợp tác quốc tế nhằm nâng vị thế trên bản đồ robot thế giới. Công ty đã ký kết hợp tác chiến lược với một tập đoàn AI chip hàng đầu thế giới, dự kiến công bố tại triển lãm CES 2026, đồng thời làm việc với nhiều phòng thí nghiệm robot tại Mỹ. Những hợp tác này không chỉ giúp nâng tầm thương hiệu mà còn tạo cơ hội cho kỹ sư Việt Nam tiếp cận kỹ thuật tiên tiến, qua đó củng cố nền tảng phát triển lâu dài của ngành robot trong nước.

Robot hình người sẽ tác động trực tiếp đến thị trường lao động tương lai. TS. Quân cho rằng sự già hóa dân số, cùng với việc thế hệ trẻ không còn muốn làm các công việc chân tay, chính là động lực khiến robot trở nên tất yếu. Khi chi phí robot giảm và khả năng tự vận hành tăng lên, nhiều ngành công nghiệp mới sẽ xuất hiện, tạo thêm việc làm giá trị cao thay vì chỉ thay thế lao động phổ thông. Vì vậy, robot hình người không phải mối đe dọa mà là công cụ giúp tái cấu trúc thị trường lao động theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.

Trong giai đoạn công nghệ thay đổi nhanh chóng, sự nổi lên của VinMotion cho thấy Việt Nam có đủ khả năng cạnh tranh nếu biết tận dụng đúng thời điểm và đầu tư chiến lược. Hành trình đưa robot hình người ra thị trường quốc tế còn dài, nhưng những bước tiến ban đầu đã tạo nền tảng để Việt Nam định vị mình trên bản đồ công nghệ tương lai. Cơ hội đã mở ra – và nếu nắm bắt tốt, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành trung tâm robot hình người của khu vực trong thập kỷ tới.

P.T (tổng hợp)