Tại Zalo AI Summit 2025, tiến sĩ Phạm Hy Hiếu - nhà khoa học đang công tác tại OpenAI - cho rằng Việt Nam vẫn còn “dư địa rất lớn” để trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị chip AI toàn cầu, nếu lựa chọn đúng hướng đi và phân khúc phù hợp.

Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, chip không còn đơn thuần là linh kiện phần cứng mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh kinh tế và công nghệ của mỗi quốc gia. Ngành công nghiệp bán dẫn hiện được định giá hàng nghìn tỷ USD, giữ vai trò nền tảng cho các mô hình AI lớn như ChatGPT, Gemini hay Claude. Chính vì vậy, các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đều đang chạy đua tự chủ chip AI nhằm giảm chi phí, tối ưu hiệu năng và kiểm soát hạ tầng chiến lược.

Theo TS Phạm Hy Hiếu, sự bùng nổ của AI trong những năm gần đây không thể tách rời những tiến bộ vượt bậc của phần cứng, đặc biệt là chip AI. Ở cấp độ kỹ thuật, khoảng 80% khối lượng tính toán của các mô hình AI là các phép nhân ma trận - tác vụ mà các chip AI hiện đại được thiết kế tối ưu. Những cấu phần chuyên dụng như Tensor Core của Nvidia đã trở thành “trái tim” của các hệ thống AI hiệu năng cao.

 

TS Phạm Hy Hiếu đã có bài chia sẻ xoay quanh chủ đề công nghệ chip AI tại sự kiện Zalo AI Summit 2025.

Không chỉ phục vụ các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, chip AI ngày nay còn cho phép AI được triển khai trực tiếp trên các thiết bị biên (edge devices), mở rộng mạnh mẽ phạm vi ứng dụng từ xe tự hành, điện thoại thông minh đến thiết bị đeo và Internet vạn vật.

Dù ngành bán dẫn thường gắn với những khoản đầu tư khổng lồ, TS Phạm Hy Hiếu nhấn mạnh rằng Việt Nam không nhất thiết phải tham gia cuộc đua chip huấn luyện (training chips) vốn đòi hỏi hàng trăm tỷ USD và sự thống trị của các “ông lớn”. Thay vào đó, cơ hội nằm ở chip phục vụ AI (inference chips) - phân khúc đang tăng trưởng rất nhanh.

Khác với chip huấn luyện, chip phục vụ tập trung vào tiêu thụ điện năng thấp, tối ưu cho từng kịch bản ứng dụng và có thể triển khai ở quy mô hàng triệu thiết bị. Đây chính là không gian phù hợp để Việt Nam tham gia với chi phí “dễ thở” hơn nhưng giá trị gia tăng không hề nhỏ.

Những lĩnh vực tiềm năng được TS Hiếu chỉ ra gồm chip AI cho xe hơi (hỗ trợ lái, xử lý cảm biến), smartphone, laptop, đồng hồ thông minh, thiết bị IoT, thậm chí là các chip siêu nhỏ phục vụ y sinh. Trên thực tế, xu hướng này đã diễn ra rõ rệt khi Apple tích hợp Neural Engine vào iPhone và MacBook, các hãng xe điện đưa AI trực tiếp lên phương tiện, hay thiết bị đeo ngày càng thông minh hơn.

Theo TS Phạm Hy Hiếu, phần cứng sẽ chỉ là “miếng silicon vô hồn” nếu thiếu phần mềm điều khiển và tối ưu. Đây chính là lợi thế lớn của Việt Nam. Cộng đồng kỹ sư và nhà khoa học Việt, cả trong và ngoài nước, đã chứng minh năng lực trong việc phát triển phần mềm, thuật toán và hệ sinh thái chạy trên chip - những yếu tố đòi hỏi trí tuệ và sáng tạo nhiều hơn là vốn đầu tư khổng lồ. “Tương lai của ngành chip AI Việt Nam nằm ở con người - những người dám nhìn thấy cơ hội, dám đi vào công nghệ lõi và kiên trì theo đuổi con đường dài hạn”, TS Hiếu nhấn mạnh.

Những chia sẻ tại Zalo AI Summit 2025 không chỉ mở ra một viễn cảnh lạc quan, mà còn gợi ý một lộ trình thực tế cho ngành bán dẫn Việt Nam: bắt đầu từ chip AI phục vụ, kết hợp thế mạnh phần mềm và nhân lực, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Khi trí tuệ Việt được “thổi hồn” vào những con chip, mục tiêu tự chủ hạ tầng AI sẽ dần trở thành hiện thực, thay vì chỉ là một giấc mơ xa vời.

A.T (tổng hợp)