Theo Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới (WIPO), trong thập kỷ qua, trên toàn thế giới có hơn 50.000 đơn xin cấp bằng sáng chế về công nghệ AI tạo sinh, như khả năng tạo văn bản, hình ảnh, mã máy tính, âm nhạc. Trong đó, 25% số bằng được nộp năm 2023. Trung Quốc là quốc gia dẫn đầu với hơn 38.000 hồ sơ đăng ký sáng chế về AI tạo sinh trong giai đoạn từ 2014 đến 2023, gấp 6 lần so với 6.276 được Mỹ nộp cùng kỳ.

Trung Quốc đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách với các công ty Mỹ trong lĩnh vực AI, bao gồm cả mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Kế hoạch hành động của Trung Quốc tập trung vào việc nâng cao tiêu chuẩn chip AI, AI tạo sinh và sức mạnh điện toán quốc gia. Ứng dụng về dữ liệu hình ảnh và video chiếm lĩnh lĩnh vực bằng sáng chế AI tạo sinh, tiếp theo là văn bản và giọng nói/âm nhạc. Phân tích xu hướng bằng sáng chế có thể giúp định hướng sự phát triển của AI tạo sinh vì lợi ích chung.

Trong nỗ lực nâng tầm ảnh hưởng trong cuộc đua công nghệ toàn cầu, vào tháng 5, Trung Quốc đã ban hành kế hoạch hành động 3 năm nhằm nâng cao tiêu chuẩn về chip AI, AI tạo sinh và cải thiện sức mạnh điện toán quốc gia, từ đó thúc đẩy phát triển công nghệ và kinh tế. Trung Quốc là thị trường tiềm năng với lượng lớn người tiêu dùng và doanh nghiệp. Đây là tiền đề và cơ hội quan trọng để đổi mới, phát triển và ứng dụng AI tạo sinh. Nhờ vậy, nền kinh tế thứ đã vượt qua Mỹ về sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

Theo báo cáo, ứng dụng về dữ liệu hình ảnh và video thống trị các bằng sáng chế Gen AI với 17.996 đăng ký sáng chế, tiếp theo là văn bản (13.494), và giọng nói hoặc âm nhạc (13.480). Việc phân tích các xu hướng và dữ liệu cấp bằng sáng chế sẽ giúp các nhà hoạch định chính sách định hình sự phát triển của AI tạo sinh vì lợi ích chung của con người.

Sự thống trị của Trung Quốc trong lĩnh vực bằng sáng chế AI cho thấy cam kết mạnh mẽ của họ trong việc phát triển công nghệ tiên tiến. Lĩnh vực AI tạo sinh đang phát triển nhanh chóng, với tiềm năng to lớn trong nhiều lĩnh vực, từ sáng tạo nội dung đến phát triển sản phẩm. Việc Trung Quốc dẫn đầu trong lĩnh vực này cho thấy họ có thể đóng vai trò quan trọng trong việc định hình tương lai của AI.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là số lượng bằng sáng chế không phải là thước đo duy nhất của sự đổi mới. Chất lượng nghiên cứu và khả năng thương mại hóa công nghệ cũng là những yếu tố quan trọng. Các quốc gia khác, bao gồm Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản, cũng đang đầu tư mạnh vào AI và có thể cạnh tranh với Trung Quốc trong những năm tới.

Theo dữ liệu của WIPO, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ lần lượt xếp thứ ba, thứ tư và thứ năm, trong đó Ấn Độ có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Xét về doanh nghiệp, ByteDance, công ty sở hữu TikTok, có nhiều đơn xin cấp bằng sáng chế nhất, tiếp theo là gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc Alibaba Group và Microsoft, công ty hậu thuẫn cho OpenAI.

Nhìn chung, cuộc đua toàn cầu về AI đang diễn ra sôi động và Trung Quốc đang dẫn đầu về bằng sáng chế trong lĩnh vực này. Điều quan trọng là các quốc gia phải hợp tác để bảo đảm rằng AI được phát triển và sử dụng một cách có trách nhiệm vì lợi ích của tất cả mọi người.

Báo cáo cũng đề cập đến những thách thức tiềm ẩn của AI tạo sinh, chẳng hạn như khả năng lạm dụng và thiên vị. Điều quan trọng là phải có các biện pháp bảo vệ để đảm bảo rằng AI tạo sinh được sử dụng một cách đạo đức và có trách nhiệm. Phân tích xu hướng bằng sáng chế có thể cung cấp thông tin có giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và các bên liên quan khác khi họ điều hướng bối cảnh AI đang phát triển nhanh chóng.

P.A.T (NASATI), theo WIPO, 7/2024