Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng khốc liệt, Trung Quốc đã xác định đổi mới khoa học công nghệ là động lực cốt lõi để đảm bảo tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao vị thế quốc tế. Năm 2025, chính phủ Trung Quốc công bố kế hoạch đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu và phát triển (R&D), tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), tính toán lượng tử, và công nghệ tiên tiến khác. Những nỗ lực này không chỉ nhằm đạt được sự tự chủ công nghệ mà còn để đối phó với các thách thức kinh tế nội tại và áp lực từ các đối thủ quốc tế, đặc biệt là Hoa Kỳ.

Theo thông báo từ Bộ Tài chính Trung Quốc, ngân sách trung ương năm 2025 sẽ phân bổ 398,12 tỷ nhân dân tệ (tương đương 55 tỷ USD) cho các hoạt động khoa học và công nghệ, tăng 10% so với năm 2024. Khoản chi này trở thành hạng mục lớn thứ ba trong ngân sách quốc gia, chỉ đứng sau quốc phòng và thanh toán lãi nợ. Sự gia tăng ngân sách thêm 5 tỷ USD thể hiện quyết tâm của Trung Quốc trong việc đẩy nhanh các chương trình R&D quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với sự suy giảm. Mặc dù khoản tăng này không đủ để tạo ra một bước đột phá công nghệ tức thời, nhưng nó sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố các dự án hiện có, đặc biệt trong các lĩnh vực chiến lược như chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, khám phá không gian và tính toán lượng tử.

Năm 2024, Trung Quốc đã chi 361,9 tỷ nhân dân tệ cho khoa học công nghệ, đạt 97,6% mục tiêu đề ra. Các khoản đầu tư tập trung vào nghiên cứu cơ bản nhằm nâng cao năng lực khám phá khoa học và đổi mới công nghệ. Chính phủ đã ưu tiên các sáng kiến quốc gia lớn, hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) thông qua các chương trình tài chính đặc biệt, bao gồm cơ chế chia sẻ rủi ro và các chính sách giảm thuế, khuyến khích đổi mới trong lĩnh vực công nghệ. Các dự án thuộc chương trình “Đổi Mới Khoa Học Công Nghệ 2030” nhấn mạnh vào phát triển mạch tích hợp, AI, và tính toán lượng tử, với mục tiêu nâng cao sức cạnh tranh toàn cầu của Trung Quốc trong những ngành công nghiệp then chốt.

Báo cáo Công tác Chính phủ năm 2025 tái khẳng định tầm quan trọng của đổi mới công nghệ trong chiến lược phát triển kinh tế dài hạn. Trung Quốc đang chuyển đổi từ mô hình tăng trưởng dựa vào các động lực truyền thống sang mô hình dựa trên công nghệ và đổi mới. Chính phủ khuyến khích các doanh nghiệp dẫn dắt quá trình đổi mới, thúc đẩy liên kết giữa chuỗi công nghiệp và chuỗi sáng tạo, đồng thời hiện đại hóa hệ thống công nghiệp. Các ngành công nghiệp chiến lược mới như sản xuất sinh học, AI thể hiện, công nghệ 6G, và sản xuất thông minh được xác định là trọng tâm phát triển. Kế hoạch này bao gồm việc phát triển các thiết bị thông minh thế hệ mới, robot thông minh, và xe năng lượng mới, nhằm đảm bảo vị trí dẫn đầu trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến.

Một trong những sáng kiến nổi bật là chiến lược “AI Plus”, tích hợp công nghệ số vào sản xuất và thị trường để thúc đẩy một nền kinh tế thông minh, kỹ thuật số và xanh. Các mô hình AI quy mô lớn sẽ được triển khai rộng rãi, đồng thời đẩy mạnh đổi mới trong lĩnh vực Internet Công nghiệp. Để hỗ trợ tài chính cho các sáng kiến này, Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC) đã thành lập quỹ đổi mới công nghệ trị giá 80 tỷ nhân dân tệ (11,04 tỷ USD), tập trung vào các lĩnh vực “công nghệ cứng” như chất bán dẫn và sản xuất tiên tiến. Quỹ này phản ánh định hướng của chính phủ trong việc huy động nguồn lực tư nhân để hỗ trợ các mục tiêu chiến lược.

Ngoài ra, Trung Quốc đang đẩy mạnh tích hợp công nghệ số vào nền kinh tế thực, mở rộng ứng dụng công nghệ 5G, tối ưu hóa quản lý tài nguyên tính toán, và xây dựng các cụm ngành công nghiệp kỹ thuật số cạnh tranh trên trường quốc tế. Những nỗ lực này nhằm nâng cấp các ngành công nghiệp truyền thống, cải thiện hiệu suất kinh tế tổng thể và giảm sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại gia tăng, chiến lược tự chủ khoa học công nghệ giúp Trung Quốc xây dựng một lá chắn chống lại các bất ổn toàn cầu, đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế hợp lý. Báo cáo Công tác Chính phủ nhấn mạnh tầm quan trọng của nỗ lực tập thể trong việc phát triển các công nghệ cốt lõi, củng cố nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Chiến lược đầu tư của Trung Quốc năm 2025 thể hiện tầm nhìn dài hạn trong việc xây dựng một nền kinh tế dựa trên đổi mới và công nghệ tiên tiến. Bằng cách ưu tiên các lĩnh vực như chất bán dẫn, AI, và tính toán lượng tử, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, Trung Quốc không chỉ củng cố vị thế dẫn đầu trong các ngành công nghiệp chiến lược mà còn tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và áp lực kinh tế, những nỗ lực này sẽ giúp Trung Quốc định hình tương lai công nghệ thế giới, đảm bảo khả năng cạnh tranh và tự chủ trong dài hạn.

P.T (NASTIS), theo China Economic Net, https://www.techpowerup.com/, 7/2024