Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư, xây dựng hạ tầng kỹ thuật hiện đại, trong đó hai nút giao thông An Phú và Tân Vạn được xem là những công trình trọng điểm mang ý nghĩa chiến lược. Để nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và đảm bảo tiến độ thi công, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Bùi Xuân Cường mới đây đã chỉ đạo các đơn vị có chức năng, trách nhiệm nhanh chóng triển khai thí điểm ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác quản lý, giám sát thi công tại hai dự án này. Đây là bước đi cụ thể trong tiến trình chuyển đổi số ngành hạ tầng giao thông, hướng tới mô hình đô thị thông minh mà thành phố đang theo đuổi.

Theo chỉ đạo, Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh được giao chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng, các ban quản lý dự án và nhà thầu để tích hợp, phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn như camera giám sát, hệ thống giao thông, dữ liệu BIM-GIS (mô hình thông tin công trình và thông tin địa lý). Việc phân tích dữ liệu tổng hợp này sẽ giúp các cơ quan chức năng theo dõi sát sao tiến độ, chất lượng thi công, bảo đảm an toàn lao động, đồng thời hỗ trợ phát hiện, cảnh báo sớm tình trạng ùn tắc giao thông khu vực công trường.

Để việc ứng dụng AI đạt hiệu quả, các ban quản lý dự án và nhà thầu thi công được yêu cầu hợp tác chặt chẽ với Trung tâm Chuyển đổi số, cung cấp đầy đủ dữ liệu cần thiết gồm hình ảnh, bản đồ, kế hoạch thi công chi tiết từng ngày và tuân thủ nghiêm quy định về ứng dụng mô hình BIM trong quản lý dự án đầu tư xây dựng. UBND thành phố giao Sở Xây dựng phối hợp Trung tâm Chuyển đổi số báo cáo kết quả thí điểm trong tháng 11, đồng thời đề xuất phần mềm quản lý dự án toàn diện để áp dụng cho tất cả các công trình trọng điểm đến năm 2030.

Trong thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã đồng loạt triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn như Vành đai 2, Vành đai 3, các nút giao Mỹ Thủy, cao tốc Thành phố - Mộc Bài, cùng nhiều dự án khu vực phía tây bắc. Giai đoạn 2026–2030, thành phố dự kiến đầu tư khoảng 154 dự án hạ tầng giao thông, trong đó có 29 dự án nhóm A. Việc thí điểm ứng dụng AI trong giám sát thi công các công trình như An Phú hay Tân Vạn sẽ là cơ sở quan trọng để nhân rộng ra các dự án quy mô lớn khác trong tương lai.

Từ năm 2024, ngành xây dựng và giao thông thành phố đã chủ động nghiên cứu, áp dụng nhiều công nghệ hiện đại vào quá trình thi công và vận hành. Một trong những ví dụ tiêu biểu là việc Công ty TNHH Một thành viên Đường sắt đô thị số 1 ký kết hợp tác với Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế Cảng - Kỹ thuật biển (Portcoast) để triển khai mô hình BIM-GIS và 3D trong công tác bảo trì tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên. Giải pháp này giúp rút ngắn thời gian kiểm tra, giám sát, nâng cao độ chính xác và tối ưu chi phí vận hành công trình.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Portcoast, việc ứng dụng mô hình BIM-GIS kết hợp AI không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn kéo dài tuổi thọ công trình và giảm thiểu lãng phí. Nghiên cứu của Học viện Kỹ thuật Hoàng gia Anh cho thấy BIM giúp tiết kiệm khoảng 20% chi phí mua sắm và vận hành công trình; trong khi theo Sở Giao thông Vận tải bang Pennsylvania (Mỹ), cứ 1 USD đầu tư cho số hóa hạ tầng có thể giúp tiết kiệm tới 21 USD trong toàn bộ vòng đời dự án. Những con số này minh chứng rõ ràng cho hiệu quả kinh tế mà công nghệ mang lại.

Các chuyên gia nhận định, việc ứng dụng AI trong quản lý và giám sát công trình giao thông là hướng đi chiến lược, giúp nâng cao tính minh bạch, tự động hóa quy trình, giảm thiểu rủi ro và bảo đảm tiến độ, chất lượng thi công. Công nghệ AI kết hợp dữ liệu lớn, cảm biến IoT và mô hình BIM-GIS sẽ tạo ra hệ sinh thái quản lý công trình hiện đại, cho phép phát hiện sai sót sớm, dự đoán rủi ro và hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng, chính xác.

Với định hướng này, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị thông minh, có hạ tầng kỹ thuật phát triển bền vững, an toàn và đồng bộ. Việc thí điểm AI tại hai nút giao An Phú và Tân Vạn không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư công mà còn đặt nền móng cho quá trình chuyển đổi số toàn diện trong lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật của thành phố. Đây sẽ là bước khởi đầu quan trọng để thành phố tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ vào các lĩnh vực quy hoạch, xây dựng và quản lý đô thị trong giai đoạn 2025–2030 và những năm tiếp theo.

P.T (tổng hợp)