Đằng sau thao tác đặt hàng trực tuyến tưởng như đơn giản là một hệ thống logistics ngày càng được tự động hóa. Tại nhiều kho hàng ở Anh, các robot di động tự hành do Trung Quốc sản xuất đang đảm nhiệm việc tìm kiếm, nâng và vận chuyển giá hàng tới khu vực đóng gói. Sự hiện diện ngày càng lớn của các thiết bị này không chỉ giúp nhà bán lẻ xử lý đơn nhanh hơn mà còn cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ trung tâm sản xuất phần cứng sang nhà cung cấp giải pháp robot và trí tuệ nhân tạo cho thị trường quốc tế.

Nổi bật trong làn sóng này là Geek+, doanh nghiệp robot có trụ sở tại Bắc Kinh và nhà máy sản xuất ở Hợp Phì. Theo thông tin được BBC đăng tải, đối tác của công ty đã triển khai hơn 2.000 robot tại 10 kho hàng ở Anh, phục vụ các doanh nghiệp bán lẻ như Tesco, Asda và Next. Anh hiện trở thành thị trường lớn nhất của Geek+ tại châu Âu.

Robot đưa hàng đến người lao động

Các robot đang hoạt động tại kho hàng của Anh chủ yếu là robot di động tự hành, thường được gọi là AMR. Thay vì để nhân viên đi bộ qua những dãy kệ dài để tìm từng sản phẩm, robot di chuyển tới đúng vị trí, chui xuống dưới giá hàng, nâng toàn bộ kệ rồi đưa tới trạm lấy hàng.

Nhân viên tại trạm chỉ cần chọn sản phẩm được hệ thống chỉ dẫn, sau đó robot mang kệ trở lại vị trí lưu trữ hoặc tiếp tục chuyển tới đơn hàng khác. Cách tổ chức này được gọi là “hàng hóa đến người”, giúp giảm thời gian đi lại, tăng tốc độ xử lý đơn và hạn chế sai sót trong khâu lấy hàng.

Tại trung tâm hoàn thiện đơn hàng Dearne Valley của Next ở Nam Yorkshire, khoảng 250 robot Geek+ hoạt động trên diện tích 45.000 m², đồng thời thực hiện công việc đưa hàng đến người và phân loại đơn hàng thương mại điện tử. Hệ thống được thiết kế để xử lý khoảng 16.000 sản phẩm mỗi ngày.

Khác với hệ thống băng chuyền cố định, AMR có thể được triển khai theo từng giai đoạn. Robot nhận biết vị trí thông qua cảm biến, phần mềm điều phối và các mã định vị gắn trên sàn. Khi nhu cầu tăng trong mùa mua sắm cao điểm, doanh nghiệp có thể bổ sung robot mà không phải cải tạo toàn bộ nhà kho.

Phần mềm trung tâm phân công nhiệm vụ, tính toán đường đi và điều phối hàng trăm thiết bị để tránh xung đột. Giá trị của hệ thống vì thế không chỉ nằm ở từng robot, mà ở khả năng tổ chức một “đội quân” máy móc hoạt động đồng thời, liên tục cập nhật theo tình trạng tồn kho và đơn hàng.

Cơ hội từ bài toán năng suất của Anh

Sự mở rộng của robot kho hàng diễn ra trong bối cảnh thương mại điện tử đòi hỏi giao hàng nhanh hơn, danh mục sản phẩm ngày càng lớn và các doanh nghiệp gặp khó khăn trong tuyển dụng lao động cho những công việc lặp lại, nặng nhọc hoặc làm theo ca.

Báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế công bố tháng 4/2026 nhận định doanh nghiệp Anh tiếp cận khá tốt các công nghệ số phổ biến như điện toán đám mây và phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, mức độ ứng dụng những công nghệ tiên tiến hơn, gồm robot và tự động hóa, vẫn còn hạn chế so với trình độ phát triển của nền kinh tế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa đặc biệt tụt lại phía sau do chi phí đầu tư, thiếu kỹ năng và khó đánh giá hiệu quả của công nghệ.

Kho hàng trở thành môi trường thuận lợi để robot được thương mại hóa trước tiên vì có cấu trúc tương đối ổn định, nhiệm vụ lặp lại và hiệu quả có thể đo bằng số đơn xử lý, độ chính xác, diện tích lưu trữ và thời gian hoàn thành. Đây cũng là lý do robot bánh xe đang tạo ra giá trị thực tế sớm hơn robot hình người.

Geek+ niêm yết trên Sở Giao dịch chứng khoán Hong Kong vào tháng 7/2025 và trở thành doanh nghiệp robot kho hàng AMR đầu tiên được niêm yết công khai. Công ty cho biết đang phát triển bộ giải pháp bao phủ lưu trữ, lấy hàng, phân loại và vận chuyển nội bộ, hướng tới kho hàng có mức độ tự động hóa ngày càng cao.

Từ AMR đến robot hình người

Mục tiêu dài hạn của các nhà sản xuất không chỉ là đưa giá hàng tới nhân viên. Để hình thành kho hàng gần như không người vận hành, robot còn phải nhận diện nhiều loại sản phẩm, lấy vật thể có hình dạng khác nhau, xử lý hàng mềm hoặc dễ vỡ, đóng gói và ứng phó với tình huống bất thường.

Geek+ đang phát triển Gino 1, robot hình người dành cho kho hàng, với định hướng thực hiện các công đoạn như lấy hàng, đóng gói và kiểm tra. Tuy nhiên, đây vẫn là công nghệ đang được hoàn thiện. So với robot bánh xe và cánh tay công nghiệp, robot hình người có cấu trúc phức tạp hơn, tiêu thụ nhiều năng lượng và phải đáp ứng yêu cầu cao về độ an toàn khi làm việc gần con người.

Vì vậy, kho hàng trong tương lai nhiều khả năng không chỉ sử dụng một loại robot. AMR sẽ phụ trách vận chuyển; cánh tay robot thực hiện thao tác chính xác; còn con người xử lý ngoại lệ, kiểm soát chất lượng và giám sát hệ thống. Robot hình người có thể đóng vai trò bổ sung tại những khu vực vốn được thiết kế cho lao động con người nhưng chưa thuận lợi để cải tạo.

Việc làm thay đổi thay vì biến mất hoàn toàn

Tự động hóa làm dấy lên lo ngại về việc giảm nhu cầu lao động kho hàng. Tuy nhiên, tác động thực tế phụ thuộc vào cách doanh nghiệp triển khai công nghệ. Robot có thể thay thế những nhiệm vụ đi lại, nâng hàng và phân loại lặp lại, nhưng đồng thời làm tăng nhu cầu đối với kỹ thuật viên bảo trì, người vận hành phần mềm, chuyên gia dữ liệu và nhân viên quản lý hệ thống.

Đại hội Công đoàn Anh cho rằng người lao động cần được tham gia vào quá trình quyết định triển khai công nghệ, đồng thời phải được bảo đảm cơ hội đào tạo lại và chia sẻ lợi ích từ năng suất tăng lên. Tổ chức này nhấn mạnh đổi mới nên hướng tới nâng cao chất lượng công việc thay vì chỉ cắt giảm chi phí nhân sự.

Sự xuất hiện của hàng nghìn robot Trung Quốc tại các kho hàng của Anh cho thấy tự động hóa logistics đã vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm. Những thiết bị nhỏ, vận hành bằng bánh xe đang tạo ra thay đổi thực tế về tốc độ xử lý đơn, khả năng lưu trữ và tổ chức lao động trong ngành bán lẻ.

Đối với Trung Quốc, đây là minh chứng cho năng lực xuất khẩu không chỉ sản phẩm mà cả phần mềm, thuật toán và hệ thống vận hành. Đối với Anh, robot mang lại cơ hội cải thiện năng suất nhưng cũng đặt ra yêu cầu về đào tạo nhân lực và bảo vệ quyền lợi người lao động. Tương lai của ngành bán lẻ vì thế không đơn thuần là kho hàng không có con người, mà là mô hình trong đó con người và nhiều loại robot phối hợp để tạo nên chuỗi cung ứng nhanh, linh hoạt và hiệu quả hơn.

P.T (theo Yahoo Finance)