Các nhà khoa học cho biết lũ lụt và hạn hán trên khắp thế giới không diễn ra một cách riêng lẻ, mà có mối liên hệ chặt chẽ thông qua các chu kỳ khí hậu El Niño và La Niña. Khi hai hiện tượng này hoạt động mạnh, nhiều khu vực cách xa nhau vẫn có thể đồng thời đối mặt với tình trạng ngập lụt nghiêm trọng hoặc khô hạn kéo dài.

 

Nghiên cứu mới do Đại học Texas (Mỹ) thực hiện, công bố trên tạp chí AGU Advances, cho thấy trong 20 năm qua, ENSO – hệ thống khí hậu bao gồm El Niño và La Niña – là yếu tố chính chi phối các biến động cực đoan về nước trên toàn cầu. ENSO không chỉ làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của lũ lụt và hạn hán, mà còn khiến các hiện tượng này xảy ra đồng thời tại nhiều châu lục.

Theo các nhà khoa học, việc nhiều khu vực cùng lúc rơi vào tình trạng thiếu nước hoặc dư thừa nước có thể gây tác động dây chuyền đến sản xuất nông nghiệp, nguồn cung lương thực và thương mại toàn cầu. Điều này làm gia tăng rủi ro cho an ninh nước và an ninh lương thực, đặc biệt tại các quốc gia dễ bị tổn thương.

Để đưa ra kết luận, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ các vệ tinh GRACE và GRACE-FO của NASA, cho phép theo dõi sự thay đổi tổng trữ lượng nước, bao gồm nước sông hồ, nước ngầm, độ ẩm đất, băng tuyết - trên các khu vực rộng khoảng 300 - 400 km. Những khu vực có trữ lượng nước vượt ngưỡng 90% được xem là cực đoan ẩm ướt, trong khi dưới 10% được xác định là hạn hán nghiêm trọng. Kết quả cho thấy các hoạt động bất thường của El Niño và La Niña có thể đẩy những khu vực cách xa hàng nghìn km vào trạng thái khô hạn hoặc ẩm ướt cực đoan cùng một thời điểm.

Nghiên cứu cũng chỉ ra một sự thay đổi đáng lo ngại trong xu hướng toàn cầu. Trước năm 2011, các giai đoạn ẩm ướt bất thường phổ biến hơn. Tuy nhiên, từ sau năm 2012, các hiện tượng khô hạn cực đoan xuất hiện ngày càng nhiều, cho thấy nguy cơ khủng hoảng nước đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu.

Các nhà khoa học nhấn mạnh, thách thức lớn nhất hiện nay không chỉ là thiếu nước, mà là việc quản lý những biến động cực đoan giữa lũ lụt và hạn hán. Việc hiểu rõ các mô hình khí hậu toàn cầu sẽ giúp các quốc gia chủ động hơn trong quy hoạch tài nguyên nước, nông nghiệp và ứng phó với biến đổi khí hậu.

N.M.P (NASTIS), theo Sciencedaily.com, 1/2026