Năm 2022 đánh dấu bước nhảy vọt của các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS), với mức đầu tư lên đến 5 tỷ USD, tăng gần gấp ba lần so với năm trước. McKinsey dự báo thị trường BESS toàn cầu sẽ đạt giá trị từ 120 đến 150 tỷ USD vào năm 2030. Dù còn phân mảnh, thị trường này hứa hẹn những cơ hội lớn để đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng cao và tăng tính ổn định cho các hệ thống năng lượng. Tuy nhiên, mỗi phân khúc lại đòi hỏi những chiến lược và công nghệ riêng để đạt được thành công.

Phân khúc tiện ích: Trong ba phân khúc chính của thị trường BESS, phân khúc tiện ích là động lực phát triển lớn nhất, với dự báo tốc độ tăng trưởng 30% mỗi năm và chiếm khoảng 90% tổng thị trường BESS. Phân khúc này bao gồm các hệ thống lưu trữ lớn, thường đặt tại nguồn điện trước khi đưa lên lưới, với quy mô trên 10 MWh. Những khách hàng chính của phân khúc tiện ích là các công ty điện lực và nhà điều hành lưới điện, nhằm giảm thiểu gián đoạn từ năng lượng tái tạo và cung cấp dịch vụ ổn định cho lưới điện.

Hiện tại, các nhà cung cấp BESS trong phân khúc tiện ích thường là các nhà sản xuất pin tích hợp theo chiều dọc hoặc các nhà tích hợp hệ thống lớn. Các công ty này cạnh tranh dựa trên giá cả, độ tin cậy, khả năng quản lý dự án và phát triển hệ thống quản lý năng lượng hiệu quả. Các ứng dụng ban đầu của BESS bao gồm cung cấp dịch vụ điều tần, nhưng về lâu dài, BESS còn có thể hỗ trợ lưu trữ ngắn hạn cho các trang trại gió và công viên năng lượng mặt trời.

Phân khúc công nghiệp và thương mại: Phân khúc công nghiệp và thương mại của BESS khá đa dạng, phục vụ các hệ thống sạc xe điện, cơ sở hạ tầng quan trọng như tháp viễn thông và trung tâm dữ liệu, cũng như các cơ sở hạ tầng công cộng và sản xuất. BESS tại các trạm sạc xe điện giúp giảm áp lực lên hệ thống lưới điện hiện tại khi xe điện trở nên phổ biến, và các cơ sở hạ tầng quan trọng như bệnh viện, trung tâm dữ liệu cũng chuyển sang sử dụng BESS để đảm bảo nguồn cung điện liên tục và đáng tin cậy.

Một lợi ích nữa của BESS trong phân khúc này là tiết kiệm chi phí năng lượng, đặc biệt ở các khu vực có chi phí điện cao. McKinsey nhận định rằng, với BESS, chi phí năng lượng có thể giảm tới 80%, đồng thời giúp tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời mái nhà. Hơn nữa, các hệ thống này cũng có thể bán năng lượng dư thừa lên lưới, tạo thêm nguồn thu nhập cho các doanh nghiệp.

Phân khúc hộ gia đình và cụm dân cư: Mặc dù là phân khúc nhỏ nhất, BESS dành cho hộ gia đình và cụm dân cư vẫn đầy hứa hẹn với tiềm năng phát triển lên 20 GWh vào năm 2030. Người tiêu dùng có thể kết hợp BESS với các hệ thống quang điện tại gia, nhà thông minh, hoặc hệ thống sạc xe điện, giúp tăng khả năng tự cung tự cấp và tối ưu hóa việc sử dụng điện. Phân khúc này cũng có tỷ suất lợi nhuận cao nhờ các sản phẩm BESS hỗ trợ tối ưu hóa tự cung điện và giảm tiêu thụ điện vào giờ cao điểm.

Theo khảo sát từ McKinsey, yếu tố giá cả, độ an toàn và dễ lắp đặt là những yếu tố mà khách hàng quan tâm khi lựa chọn sản phẩm BESS. Do vậy, các nhà sản xuất cần tập trung phát triển sản phẩm đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng, đảm bảo khả năng lưu trữ hiệu quả và an toàn.

Công thức thành công cho các nhà cung cấp BESS: Để thành công trong một thị trường nhiều tiềm năng nhưng cũng đầy cạnh tranh, các công ty BESS cần xây dựng chiến lược dựa trên một số yếu tố chính:

Xác định nhu cầu chưa được đáp ứng trong chuỗi giá trị: Các công ty cần tận dụng những khoảng trống trong chuỗi giá trị của hệ thống BESS. Ví dụ, họ có thể cung cấp các dịch vụ bổ sung cho hệ thống pin gia đình hoặc phát triển các phần mềm quản lý năng lượng để tối ưu hóa hiệu suất. Đặc biệt, phần mềm đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa giá trị của BESS, và các công ty cần đầu tư phát triển năng lực này.

Tăng cường tính linh hoạt trong chuỗi cung ứng: Chuỗi cung ứng BESS hiện phụ thuộc vào nhiều thành phần quan trọng như tế bào pin và chất bán dẫn, vốn dễ bị gián đoạn do nguồn cung hoặc thay đổi luật pháp. Các nhà phát triển BESS cần xây dựng quan hệ đối tác chiến lược để đảm bảo tính ổn định, đồng thời tìm nguồn cung ứng địa phương để giảm thiểu rủi ro.

Tập trung vào các tính năng quan trọng: Các thông số kỹ thuật của sản phẩm BESS cần phải phản ánh nhu cầu cụ thể của khách hàng. Ví dụ, khách hàng có thể quan tâm đến độ bền của pin, khả năng tích hợp vào hệ thống hiện có và giá thành. Tập trung vào các yếu tố này sẽ giúp các công ty đáp ứng đúng mong đợi của khách hàng và gia tăng khả năng cạnh tranh.

Đẩy nhanh tốc độ phát triển: Thị trường BESS đang phát triển nhanh chóng và không phải là thời điểm thích hợp để thận trọng. Các công ty cần chấp nhận một số rủi ro để có thể giành được thị phần trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh. Đặc biệt, những công ty nhỏ có thể tận dụng các tài sản trí tuệ và công nghệ của mình để nhanh chóng vươn lên, tránh bị các công ty lớn hơn chiếm ưu thế.

Thị trường BESS đang chuyển mình mạnh mẽ với tiềm năng tăng trưởng vượt bậc trong nhiều phân khúc khác nhau. Từ hệ thống lưu trữ lớn trong phân khúc tiện ích đến các hệ thống nhỏ phục vụ hộ gia đình, mỗi phân khúc đều mang lại cơ hội và thách thức riêng. Sự thành công của các công ty BESS sẽ phụ thuộc vào khả năng linh hoạt, nhanh chóng nắm bắt xu hướng công nghệ và hiểu rõ nhu cầu của khách hàng. Trong bối cảnh toàn cầu hướng đến các nguồn năng lượng sạch và bền vững, BESS sẽ tiếp tục là giải pháp không thể thiếu, đóng góp vào mục tiêu chuyển đổi năng lượng toàn cầu.

P.A.T (NASATI), theo McKinsey, 11/2024