Ngày 26/6, tại Hà Nội, Bộ KH&CN tổ chức Lễ ra mắt Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn với sự tham dự của đại diện các doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn bán dẫn quốc tế, viện nghiên cứu, trường đại học và các chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn.

Từ cuối thập niên 70, đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, Nhà máy Z181 đã từng sản xuất các linh kiện bán dẫn như diode, transistor, phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu sang một số thị trường Đông Âu. Đến nay, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Năm 2025, doanh thu ngành đạt trên 21 tỷ USD; thu hút hơn 14 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài với hơn 240 dự án; hình thành khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế vi mạch và đội ngũ hơn 7.000 kỹ sư thiết kế bán dẫn.

Việt Nam đang từng bước tham gia vào các công đoạn quan trọng của chuỗi giá trị toàn cầu, từ thiết kế, đóng gói, kiểm thử đến nghiên cứu phát triển và sản xuất chip chuyên dụng. Tuy nhiên, để đi sâu hơn vào chuỗi giá trị này, Việt Nam cần giải quyết bài toán căn bản: Biến các bản thiết kế, ý tưởng nghiên cứu thành sản phẩm chip thực tế.

Hiện nay, nhiều ý tưởng thiết kế, kết quả nghiên cứu và sản phẩm tiềm năng của các viện, trường, doanh nghiệp và nhóm khởi nghiệp trong nước vẫn gặp khó khăn khi bước vào giai đoạn sản xuất thử nghiệm. Chi phí hoàn tất thiết kế vi mạch (tape-out) cao, thiếu đầu mối điều phối, thiếu cơ chế hỗ trợ tiếp cận sản xuất thử, đo kiểm và đánh giá sau chế tạo vẫn là rào cản lớn đối với cộng đồng thiết kế vi mạch Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn được thành lập nhằm góp phần tháo gỡ điểm nghẽn về sản xuất thử nghiệm, tạo cầu nối giữa thiết kế, chế tạo thử, đo kiểm, đánh giá và từng bước thương mại hóa sản phẩm chip.

Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (Bộ KH&CN), Trung tâm có sứ mệnh tổng hợp, điều phối các dự án nghiên cứu, thiết kế chip của viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và nhóm khởi nghiệp; kết nối với các nhà máy sản xuất wafer, các đơn vị đóng gói, kiểm thử trong và ngoài nước; hỗ trợ triển khai sản xuất thử nghiệm theo mô hình Multi-Project Wafer, qua đó giúp giảm chi phí, rút ngắn thời gian, tăng cơ hội kiểm chứng thiết kế và tạo điều kiện để các sản phẩm chip Make in Viet Nam từng bước hình thành.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại buổi lễ

Phát biểu chỉ đạo tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho rằng Việt Nam hiện đã cơ bản hình thành hành lang pháp lý, chiến lược phát triển, các chương trình khoa học công nghệ và định hướng xây dựng phòng thí nghiệm phục vụ ngành bán dẫn. Vấn đề quan trọng hiện nay là năng lực triển khai nhanh, hiệu quả.

Bộ trưởng nhấn mạnh phát triển ngành bán dẫn không thể dựa vào một đơn vị riêng lẻ mà cần sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Theo Bộ trưởng, các dự án công nghệ chiến lược cần có sự tham gia của đầy đủ các thành phần: Viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Nếu các chủ thể hoạt động đơn lẻ sẽ khó tạo dựng được một ngành công nghiệp bán dẫn có sức cạnh tranh.

Đặc biệt, Bộ trưởng lưu ý các hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, phòng sạch, trung tâm thử nghiệm cần được xây dựng theo hướng dùng chung, không chỉ phục vụ viện trường mà cả cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ có tiềm năng công nghệ nhưng hạn chế về nguồn lực đầu tư.

Theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Công nghiệp công nghệ thông tin (Bộ KH&CN), có nhiệm vụ cung cấp hạ tầng dùng chung hỗ trợ toàn bộ quá trình từ thiết kế, sản xuất thử, đóng gói, kiểm thử đến thương mại hóa sản phẩm.

Trung tâm được phát triển theo 3 giai đoạn:

(1) Giai đoạn 2026-2027, Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử nhằm thúc đẩy các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và nhóm thiết kế tham gia nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm sản phẩm chip; đồng thời từng bước hình thành năng lực vận hành mô hình MPW tại Việt Nam.

(2) Giai đoạn 2028-2030, Trung tâm tiếp tục được hỗ trợ một phần chi phí sản xuất thử, hoàn thiện hạ tầng dùng chung, hệ thống phòng thí nghiệm, công cụ thiết kế, môi trường kiểm thử và các dịch vụ kỹ thuật chuyên sâu.

(3) Từ năm 2030 trở đi, Trung tâm hướng tới làm chủ các công nghệ tiên tiến, mở rộng hợp tác quốc tế và trở thành trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn có uy tín tại Đông Nam Á.

Tại lễ ra mắt, Trung tâm đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 19 đối tác trong và ngoài nước, trong đó có các tập đoàn công nghệ trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys; các đối tác cung ứng dịch vụ sản xuất như TSMC, GlobalFoundries; cùng các trường đại học lớn như Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Bách khoa Hà Nội và các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam như Viettel, FPT, VSAP Lab.

Các thỏa thuận tập trung vào nghiên cứu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao; hỗ trợ thiết kế, sản xuất thử, đóng gói, kiểm thử chip; chia sẻ hạ tầng kỹ thuật và kết nối chuyên gia.

Cũng tại sự kiện, Trung tâm công bố thành lập Tổ chuyên gia tư vấn chuyên môn gồm 21 chuyên gia uy tín trong lĩnh vực bán dẫn đến từ doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước.

P.T (tổng hợp)