Các nhà khoa học Mỹ đã xác định được một trong những axit amin phổ biến nhất có khả năng duy trì võng mạc dày và khỏe mạnh. Phát hiện này có tiềm năng chống lại tình trạng mất thị lực và mù lòa.

 

Ở phía sau mắt, võng mạc chuyển đổi thông tin thị giác đi qua giác mạc thành các tín hiệu điện được truyền đến não qua dây thần kinh thị giác. Tại đây, chúng được diễn giải ở vỏ não thị giác và được chuyển thành các vật thể mà chúng ta có thể nhận ra. Võng mạc bao gồm nhiều tế bào thụ cảm ánh sáng thường được gọi là tế bào que và tế bào nón. Các tế bào này đặc biệt cần nhiều năng lượng để hoạt động và duy trì. Khi tế bào thụ cảm ánh sáng chết đi do tuổi tác hoặc bệnh tật, võng mạc bắt đầu mỏng đi và mất thị lực, cuối cùng có thể gây mù lòa.

Trước đây, các nhà nghiên cứu tập trung vào cách các thụ thể ánh sáng sử dụng glucose để sản sinh năng lượng, như Nghiên cứu Mắt ACOORD xem xét ảnh hưởng của việc kiểm soát chặt chẽ glucose và huyết áp đến bệnh võng mạc ở những người mắc bệnh tiểu đường type 2.

Nhưng vì các tế bào võng mạc rất cần hỗ trợ chuyển hóa, nhóm nghiên cứu tại Đại học Michigan đã tìm kiếm những hợp chất khác có thể giúp võng mạc khỏe mạnh. Họ  chuyển sang axit amin glutamine, bởi đây là axit amin dồi dào nhất trong máu. Glutamine được tổng hợp tự nhiên trong cơ thể và cũng được hấp thụ từ tất cả các nguồn protein động vật, cũng như trong các loại hạt, ngũ cốc, đậu và rau củ, bao gồm rau bina và bắp cải (và một ít trong cà rốt).

Để kiểm tra vai trò của glutamine đối với sức khỏe thị lực, các nhà nghiên cứu đã sử dụng chuột biến đổi gen thiếu enzyme glutaminase, để chuyển đổi glutamine thành axit amin và glutamate, chất dẫn truyền thần kinh tương tự. So với nhóm đối chứng có glutaminase còn nguyên vẹn, võng mạc của chuột thử nghiệm mỏng đi nhanh chóng, tương ứng với sự mất đi của các tế bào thụ cảm ánh sáng.

Khi tìm hiểu sâu hơn, các nhà nghiên cứu xác định rằng việc giảm glutamate gây hại cho các tế bào võng mạc theo hai cách. Thứ nhất, cùng với việc giảm axit amin aspartate, cũng do việc hạn chế glutaminase gây ra, các tế bào không thể tạo ra các protein cần thiết để hoạt động bình thường. Thứ hai, trong thời gian dài, các tế bào võng mạc ở chuột thử nghiệm đã phải chịu phản ứng căng thẳng tích hợp, quá trình trong đó các tế bào sử dụng để duy trì cân bằng nội sinh khi chịu nhiều tác nhân gây căng thẳng khác nhau. Phản ứng căng thẳng tích hợp đã được chứng minh là dẫn đến làm chết tế bào nếu nó bị kích hoạt quá lâu, như trường hợp trong nghiên cứu. Khi phản ứng căng thẳng này bị chặn lại, độ dày võng mạc được phục hồi.

Các nhà nghiên cứu hy vọng những phát hiện sẽ được áp dụng trên người. Thomas Wubben, đồng tác giả nghiên cứu cho biết: "Hiện tại, chúng tôi đang tập trung tìm hiểu xem những con đường nào phụ thuộc vào glutamine và liệu chúng có thể được nhắm mục tiêu bằng thuốc hay thực phẩm bổ sung hay không. Các con đường chuyển đổi glutamine thành glutamate bị ảnh hưởng tiêu cực trong các mô hình bệnh võng mạc ở người. Việc thiết lập lại quá trình trao đổi chất có thể giúp ngăn ngừa mất thị lực và mù lòa".

N.P.D (NASTIS), theo Newatlas, 9/2025