Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc, sáng 15/4/2026, tại Đại Lễ đường Nhân dân ở thủ đô Bắc Kinh, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc. Hợp tác công nghệ số trở thành một điểm nhấn trong loạt văn kiện được ký kết giữa Việt Nam và Trung Quốc trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Lễ ký Bản Ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ số giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc và ký Bản ghi nhớ hợp tác giáo dục nghề nghiệp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam với Bộ Giáo dục Trung Quốc

Lễ ký diễn ra sau cuộc hội đàm giữa lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước trong khuôn khổ chương trình ký kết các văn kiện hợp tác tiêu biểu giữa các Bộ, ngành, địa phương hai nước.

Bản ghi nhớ về hợp tác trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số là 1 trong 17  văn kiện được ký kết tại buổi Lễ, bên cạnh nhiều thỏa thuận hợp tác quan trọng trên các lĩnh vực như kinh tế - thương mại, kết nối hạ tầng, giáo dục - đào tạo, văn hóa, an ninh...

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình đã tiến hành hội đàm, thống nhất tiếp tục thúc đẩy quan hệ hai Đảng, hai nước phát triển ổn định, thực chất và toàn diện; tăng cường tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực, trong đó có khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hợp tác khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Trung Quốc thời gian qua tiếp tục được duy trì và mở rộng trên nhiều cấp độ, từ Chính phủ đến các Bộ, ngành và địa phương. Hai bên đã hình thành hệ thống văn kiện hợp tác tương đối toàn diện, trong đó có các hiệp định cấp Chính phủ và nhiều bản ghi nhớ cấp Bộ tập trung vào các lĩnh vực như công nghệ thông tin, chuyển đổi số, dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Hoạt động hợp tác nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ được triển khai thông qua các chương trình nghiên cứu chung theo Nghị định thư, với sự tham gia của nhiều viện nghiên cứu và trường đại học của hai nước. Các dự án tập trung vào các lĩnh vực công nghệ như vật liệu, năng lượng, công nghệ sinh học, nông nghiệp công nghệ cao và các ứng dụng công nghệ số. Đồng thời, hai bên thúc đẩy xây dựng các phòng thí nghiệm liên kết, tăng cường trao đổi nhà khoa học và mở rộng hợp tác học thuật.

Hợp tác trong các lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và sở hữu trí tuệ được triển khai thông qua các cơ chế hợp tác song phương và đa phương, góp phần nâng cao năng lực quản lý và hội nhập quốc tế. Hai bên duy trì trao đổi nghiệp vụ, phối hợp trong các khuôn khổ hợp tác khu vực và từng bước thúc đẩy công nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp.

Hợp tác trong lĩnh vực công nghệ số và viễn thông được tăng cường thông qua phối hợp về tần số, phát triển hạ tầng mạng, quản lý tài nguyên Internet và nghiên cứu khả năng công nhận chữ ký số trong giao dịch điện tử.

Trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ, hai bên thúc đẩy kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp, phát triển thị trường công nghệ và tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp. 

Các hoạt động khảo sát mô hình sàn giao dịch công nghệ, kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ mới được triển khai, góp phần hình thành nền tảng cho thị trường khoa học và công nghệ. Đồng thời, hợp tác trong lĩnh vực logistics số, thương mại điện tử xuyên biên giới và ứng dụng công nghệ mới cũng được thúc đẩy.

Trong thời gian tới, hai bên tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, công nghệ viễn thông thế hệ mới và hạ tầng số, góp phần nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số của mỗi quốc gia.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Vũ Hải Quân và Thứ trưởng Bộ KH&CN Trung Quốc Trần Gia Xương trao đổi về hợp tác công nghệ chiến lược

Chiều cùng ngày, Bộ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Vũ Hải Quân và Thứ trưởng Bộ KH&CN Trung Quốc Trần Gia Xương đã trao đổi về hợp tác công nghệ chiến lược, đào tạo nhân lực giữa hai nước, trong đó tập trung vào nghiên cứu chung, các mô hình hợp tác và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao...

Tại buổi làm việc, hai bên đi thẳng vào các vấn đề cốt lõi nhằm thúc đẩy hợp tác khoa học và công nghệ. Sau đó, về định hướng hợp tác, hai bên trao đổi về việc tiếp tục phát huy vai trò của cơ chế Ủy ban hỗn hợp về khoa học và công nghệ trong điều phối, kết nối và tháo gỡ các rào cản. Nội dung trao đổi cũng đề cập đến việc xác định các lĩnh vực ưu tiên có tính đột phá, tạo giá trị gia tăng cao.

Đáng chú ý, tại buổi làm việc, 2 bên đã trao đổi về khả năng thiết lập cơ chế hợp tác đối với các công nghệ chiến lược ở cấp Chính phủ, hướng tới xây dựng danh mục công nghệ ưu tiên hợp tác song phương.

Hai bên cũng đề cập việc chia sẻ kinh nghiệm trong quản lý các công nghệ mới nổi, như trí tuệ nhân tạo và dữ liệu theo hướng “chấp nhận có kiểm soát”, đồng thời thúc đẩy hình thành mạng lưới tài trợ nghiên cứu quốc tế và cơ chế công nhận lẫn nhau về đánh giá khoa học.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Việt Nam Vũ Hải Quân làm việc với Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc Trần Gia Xương

Ở mảng nghiên cứu và đào tạo, trọng tâm được đặt vào việc nâng cao năng lực nghiên cứu các công nghệ cốt lõi gắn với đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Hai bên trao đổi về mô hình “phòng thí nghiệm liên kết gắn với đào tạo sau đại học”. Theo đó, các trung tâm nghiên cứu chung vừa triển khai nghiên cứu tại các phòng thí nghiệm trọng điểm, vừa tham gia đào tạo sau đại học, đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh và hướng tới cấp bằng liên kết. Cùng với đó là khả năng hình thành quỹ nghiên cứu chung với cơ chế tài trợ linh hoạt, cũng như việc tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu nghiên cứu và hạ tầng thí nghiệm, tổ chức các diễn đàn khoa học quốc tế chuyên sâu nhằm thúc đẩy hợp tác ở tầm cao hơn.

Hai bên cũng trao đổi về hợp tác đào tạo nguồn nhân lực, trong đó triển khai các chương trình theo mô hình “project-based training”, cho phép học viên tham gia trực tiếp vào các dự án Việt Nam - Trung Quốc trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, năng lượng, vật liệu mới và đô thị thông minh. Phía Trung Quốc tập trung đào tạo công nghệ lõi, phía Việt Nam đảm nhiệm thử nghiệm và ứng dụng.

Hai bên cũng trao đổi về cơ chế “cấy ghép” chuyên gia và các nhóm nghiên cứu mạnh, theo đó các nhóm nghiên cứu hàng đầu có thể sang làm việc tại Việt Nam trong thời gian từ 6 đến 24 tháng để hình thành các nhóm nghiên cứu hỗn hợp, gắn trực tiếp với các dự án chuyển giao công nghệ hoặc xây dựng dây chuyền sản xuất.

Bên cạnh đó, các chương trình hợp tác theo chuỗi từ nghiên cứu - chuyển giao - sản xuất cũng được đặt ra, nhằm giúp nhà khoa học Việt Nam tham gia nghiên cứu tại Trung Quốc và sau đó triển khai ứng dụng trong nước, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận quy trình thương mại hóa công nghệ.

Về thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái, hai bên thống nhất định hướng chuyển dịch hợp tác từ tiếp nhận công nghệ sang đồng nghiên cứu, cùng phát triển các công nghệ cốt lõi. Các nội dung hợp tác được định hướng gắn với doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mở rộng hợp tác sản xuất thử nghiệm và đồng phát triển sản phẩm hướng tới thị trường chung.

Trong nội dung làm việc, hai bên cũng trao đổi về việc tăng cường tham gia các diễn đàn chuyển giao công nghệ, chia sẻ kinh nghiệm xây dựng cơ chế chính sách và hoàn thiện các công cụ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trong đó có cơ chế xét chọn các giải thưởng khoa học và công nghệ.

P.T (tổng hợp)