Ngày 3/10/2023, tại thủ đô Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tổ chức một hội thảo quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực thủy lợi và phòng chống thiên tai.

Theo Giáo sư và Tiến sĩ Trần Đình Hòa, Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, từ năm 2013 đến 2023, đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc nghiên cứu và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực thủy lợi. Một số thành tựu nổi bật bao gồm: Công nghệ dự báo và giám sát hạn hán cũng như xâm nhập mặn đã được áp dụng thành công tại đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long; xây dựng bản đồ ngập lụt hạ du, ngập lụt nước dâng do siêu bão tại một số tỉnh ven biển như Quảng Bình, Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế và đồng bằng sông Cửu Long. Ngoài ra, đã thành công trong việc nghiên cứu chế độ tưới tiết kiệm nước để phục vụ hệ thống thâm canh lúa cải tiến. Các kết quả cho thấy, tiết kiệm được 20% lượng nước tưới, tăng năng suất từ 5% đến 11%, và giảm thiểu phát thải khí nhà kính từ ruộng đồng. Hơn nữa, các công nghệ khác như đập trụ đỡ, đập xả lan, cống lắp ghép đã được nghiên cứu và ngày càng được hoàn thiện, ứng dụng rộng rãi trong việc xây dựng các công trình thủy lợi trên khắp cả nước.

Theo Cục Thủy lợi, hiện nay Việt Nam có tổng cộng 86,200 công trình thủy lợi, bao gồm 6,750 hồ chứa và 122 hệ thống thủy lợi vừa và lớn, phục vụ diện tích trên 2,000 ha, cũng như 16,573 công trình cấp nước nông thôn tập trung. Những công trình này đảm bảo phục vụ cho khoảng 4.28 triệu ha đất nông nghiệp, cung cấp nước cho 686,600 ha nuôi trồng thủy sản, 6.5 tỷ m3 nước cho các mục đích sinh hoạt và công nghiệp, đồng thời giúp phòng chống xâm nhập mặn cho 0.87 triệu ha, cải tạo đất chua phèn cho 1.6 triệu ha.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Phùng Đức Tiến đã đề cập đến vai trò quan trọng của lĩnh vực thủy lợi và phòng chống thiên tai. Đảng và Nhà nước đã quan tâm và đầu tư để phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng thủy lợi và phòng chống thiên tai, và hiện nó đã được củng cố và hoàn thiện, đáp ứng được yêu cầu phục vụ nhiều lĩnh vực như sản xuất nông nghiệp, dân sinh, kinh tế, xã hội, và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu và sự cần thiết của việc khai thác nguồn nước trên cao, cũng như phát triển kinh tế nội tại, các vấn đề liên quan đến an ninh nguồn nước, thiên tai, và ô nhiễm môi trường ngày càng phức tạp và nghiêm trọng hơn. Điều này bao gồm sự thiếu hụt phù sa, ô nhiễm nguồn nước, xâm nhập mặn, xói lở bờ sông và biển, và sụt lún đất.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến đã đề nghị các cơ quan chuyên môn và nhà nghiên cứu thảo luận và xác định phương pháp tiếp cận và các nhiệm vụ cần thực hiện để giải quyết các vấn đề này. Điều này bao gồm việc nghiên cứu và phát triển công nghệ tiên tiến, công nghệ số trong việc đánh giá, nhận dạng, dự báo, và cảnh báo về tình hình nguồn nước, chất lượng nước, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, lũ, ngập úng, bồi lắng, và xói lở bờ sông biển. Ngoài ra, cần nghiên cứu và phát triển công nghệ mới trong việc khảo sát, thiết kế, vật liệu, thiết bị, xây dựng và quản lý an toàn hồ đập, đập, đê sông, biển và các công trình phòng chống thiên tai. Cần tập trung vào việc tích hợp các công cụ, hệ thống, và thiết bị để tạo ra sản phẩm hoàn chỉnh, sử dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao độ chính xác trong đánh giá, dự báo, và cảnh báo phục vụ công việc thủy lợi và phòng chống thiên tai.

P.A.T (tổng hợp)