Trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như nền tảng cốt lõi trong quản trị đô thị thông minh, giúp các thành phố nâng cao năng lực điều hành, cải thiện chất lượng dịch vụ công và hướng tới phát triển bền vững. Đây là nhận định chung được các chuyên gia, nhà quản lý chia sẻ tại hội thảo chuyên đề “AI trong quản trị, điều hành đô thị thông minh”, diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Thành phố thông minh Việt Nam - châu Á.

 

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Tử Quảng, Phó Chủ tịch VINASA, Chủ tịch Ủy ban AI và đạo đức AI VINASA cho rằng, trên phạm vi toàn cầu, AI đã trở thành yếu tố then chốt quyết định năng lực quản trị đô thị, chất lượng dịch vụ công và khả năng phát triển bền vững của mỗi thành phố. Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn đô thị hóa nhanh, áp lực về hạ tầng, dân số, môi trường và dịch vụ công ngày càng lớn, yêu cầu đổi mới mô hình điều hành đô thị dựa trên dữ liệu và AI trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Theo ông Nguyễn Tử Quảng, để AI thực sự phát huy giá trị trong quản trị đô thị, cần hội tụ ba yếu tố then chốt. Thứ nhất là hành lang pháp lý và cơ chế sandbox, tạo không gian thử nghiệm an toàn cho các giải pháp mới. Thứ hai là hạ tầng số và hạ tầng dữ liệu quốc gia, bảo đảm các hệ thống AI vận hành ổn định, an toàn và hiệu quả. Thứ ba là nâng cao năng lực của khu vực công, gắn với minh bạch và trách nhiệm giải trình trong mọi hoạt động quản lý.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Đặng Chiến Công, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh, AI hiện không chỉ là công nghệ hỗ trợ mà đã trở thành nền tảng ảnh hưởng sâu sắc đến cách thức vận hành và ra quyết định của các cơ quan, tổ chức, đặc biệt trong quản trị đô thị thông minh. Việc Quốc hội khóa XV thông qua Luật AI vào ngày 10/12/2025 thể hiện quyết tâm chính trị rất cao trong việc đưa AI trở thành động lực phát triển, đồng thời bảo đảm được kiểm soát an toàn.

Luật AI gồm 8 chương, 35 điều, với triết lý “kiến tạo đột phá gắn với kiểm soát hài hòa”. Luật xác lập bốn đòn bẩy quan trọng gồm cơ chế sandbox, Quỹ AI quốc gia, phát triển nguồn nhân lực và các cụm liên kết; ba chốt chặn an toàn là minh bạch, an toàn – xử lý sự cố và trách nhiệm, bồi thường; quản lý theo rủi ro với ba mức độ thấp, trung bình và cao; đặc biệt nhấn mạnh nguyên tắc con người làm trung tâm, AI không thay thế thẩm quyền và trách nhiệm của con người. Luật AI sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3, tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho việc triển khai AI trong quản trị đô thị.

Từ thực tiễn địa phương, các mô hình ứng dụng AI trong xây dựng thành phố thông minh đã cho thấy những kết quả bước đầu. Ông Phạm Huỳnh Quang Hiếu, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh cho biết, thành phố đang ứng dụng AI trên nhiều lĩnh vực, từ giải quyết thủ tục hành chính, dự báo môi trường, điều tiết giao thông đến quản lý phát thải. Năm 2025, TP Hồ Chí Minh ước đầu tư hơn 5.300 tỷ đồng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và dự kiến nâng lên trên 8.000 tỷ đồng trong năm tới. Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu đạt mức độ trưởng thành đô thị thông minh tiệm cận cấp độ 4, trong đó AI là công nghệ xuyên suốt.

Tại Đà Nẵng, ông Trần Ngọc Thạch, Phó Giám đốc Sở KH&CN cho biết, thành phố đã triển khai giám sát, điều hành đô thị thông minh trên nền tảng điện tử gắn với dữ liệu số và AI. Trong giai đoạn 2026–2030, Đà Nẵng sẽ ban hành Đề án chuyển đổi số và xây dựng thành phố thông minh theo định hướng AI City, với mục tiêu đến năm 2030 trở thành trung tâm AI và đổi mới sáng tạo của khu vực miền Trung – Tây Nguyên, đồng thời nằm trong top 3 địa phương dẫn đầu cả nước về nghiên cứu, ứng dụng và khởi nghiệp AI.

Những chia sẻ tại hội thảo cho thấy, việc đặt AI vào trọng tâm xây dựng thành phố thông minh không còn là xu hướng tương lai mà đã trở thành yêu cầu hiện tại. Với hành lang pháp lý mới, sự chủ động của các địa phương và quyết tâm đầu tư dài hạn, AI được kỳ vọng sẽ trở thành “bộ não số” giúp các đô thị Việt Nam vận hành hiệu quả hơn, phục vụ người dân tốt hơn và phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

A.T (tổng hợp)