Sáng 4/8, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành công nghiệp bán dẫn chủ trì Phiên họp thứ 2 của Ban Chỉ đạo. Phiên họp diễn ra trong bối cảnh ngành bán dẫn toàn cầu đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi đó Việt Nam đang từng bước hiện thực hóa khát vọng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu với hàng loạt chủ trương, chính sách và hành động cụ thể.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển ngành công nghiệp bán dẫn chủ trì Phiên họp thứ 2 của Ban Chỉ đạo

Phiên họp được tổ chức trực tiếp tại Trụ sở Chính phủ, trực tuyến với điểm cầu một số tỉnh, thành phố và các trường đại học, học viện, khu công nghệ cao. Dự Phiên họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo một số tỉnh, thành phố; lãnh đạo các trường đại học, học viện, khu công nghệ cao, các tập đoàn công nghệ.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang diễn ra rất mạnh mẽ, nhất là các ngành bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, internet vạn vật...; đóng góp quan trọng cho sự phát triển của mỗi quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Trên thế giới, ngành công nghiệp bán dẫn đã phát triển ở nhiều quốc gia, trong nhiều năm, rất phong phú, song cũng rất phức tạp; mỗi quốc gia đều có định hướng phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, cho thấy ngành công nghiệp bán dẫn có sứ mệnh, vai trò quan trọng.

Việt Nam đã và đang triển khai nhiều Nghị quyết, chương trình, kế hoạch phát triển ngành bán dẫn, trong đó có Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ liên quan phát triển ngành bán dẫn như: Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050; Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Đánh giá việc triển khai các Nghị quyết, chương trình, kế hoạch phát triển ngành bán dẫn đã đạt kết quả bước đầu, tuy nhiên còn khiêm tốn và có rất nhiều khó khăn, thách thức, Thủ tướng Chính phủ cho rằng để xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, thực chất, hiệu quả; bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, chúng ta cần thúc đẩy nâng cao năng suất lao động, khai thác hiệu quả các nguồn lực, trong đó có nguồn lực con người.

Cho rằng phát triển trí tuệ nhân tạo trên cơ sở dữ liệu Việt Nam phụ thuộc nhiều vào ngành công nghiệp bán dẫn, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các đại biểu tham dự Phiên họp tập trung phân tích, đánh giá những việc đã làm được, chưa làm được, nguyên nhân, bài học để thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn, nhất là trong đào tạo nguồn nhân lực, phát triển hạ tầng, thu hút đầu tư, huy động nguồn lực, phát triển hệ sinh thái ngành bán dẫn…; đề xuất các mô hình hợp tác giữa các chủ thể Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp trong phát triển ngành bán dẫn, để Việt Nam đi tắt, đón đầu, bứt phá, vượt lên trong ngành bán dẫn.

Trong bối cảnh nguồn lực còn hạn chế, kinh nghiệm chưa có nhiều, việc phát triển ngành công nghiệp bán dẫn là cả quá trình, Thủ tướng Chính phủ đề nghị các đại biểu đề xuất nhiệm vụ, giải pháp trong lãnh đạo, chỉ đạo; kêu gọi, huy động các chủ thể liên quan, phát huy trí tuệ Việt Nam trong thiết kế, sản xuất, lắp ráp, đóng gói, tham gia chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng toàn cầu ngành công nghiệp bán dẫn.

Đề nghị các đại biểu chỉ rõ những điểm nghẽn nào cần tháo gỡ; động lực nào cần thúc đẩy; giải pháp cho sự phối hợp, tạo sức mạnh chung của cả nước phát triển ngành công nghiệp bán dẫn, Thủ tướng Chính phủ cho biết, việc phát triển ngành công nghiệp bán dẫn vừa là công việc trước mắt, vừa lâu dài, chiến lược, do đó phải nghĩ sâu, làm lớn, nhìn xa, trông rộng, trên tinh thần “quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, làm việc nào dứt việc đó, có trọng tâm, trọng điểm”, phân công “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền”.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp, các chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học tập trung thảo luận sâu, nhằm thúc đẩy phát triển ngành bán dẫn, tạo động lực, truyền cảm hứng, góp phần cùng cả nước đạt mục tiêu tăng trưởng 8,3 – 8,5% trong năm nay và 2 con số trong những năm tiếp theo.

Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đã có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Theo báo cáo của Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Hoa Kỳ, năm 2024, doanh thu ngành này tăng khoảng 20% so với năm 2023; kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng khoảng 12% trong năm 2025, đưa tổng giá trị thị trường đạt khoảng 700 tỷ USD vào năm 2025. Động lực tăng trưởng của ngành chủ yếu đến từ nhu cầu bùng nổ của các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, ô tô điện và thiết bị 5G.

Việt Nam đang từng bước tham gia sâu hơn vào lĩnh vực công nghiệp bán dẫn. Cả nước đã có hơn 50 doanh nghiệp thiết kế vi mạch với lực lượng kỹ sư ước tính khoảng 7.000 người. Có khoảng 15 doanh nghiệp với khoảng 6.600 kỹ sư và hơn 10.000 kỹ thuật viên tham gia công đoạn đóng gói kiểm thử vi mạch và sản xuất thiết bị, vật liệu bán dẫn. Hơn nữa, Việt Nam đang bắt đầu tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng cao như sản xuất thiết bị, vật liệu, linh kiện bán dẫn, đóng gói, kiểm thử chip bán dẫn. Đặc biệt, chúng ta đang hướng tới khánh thành nhà máy sản xuất chip đầu tiên của Viettel. Việt Nam đang dần được thế giới biết đến như một điểm hẹn triển vọng của ngành công nghiệp bán dẫn, được lựa chọn để tổ chức triển lãm trong chuỗi triển lãm bán dẫn lớn nhất thế giới của Hiệp hội bán dẫn toàn cầu.

Dấu ấn của 2 Tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới là Nvidia và Qualcomm lựa chọn Việt Nam là cứ điểm chiến lược cho sản xuất, nghiên cứu phát triển AI và chip bán dẫn được xem như thành tựu đặc biệt, quan trọng trong hành trình hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu của ngành bán dẫn Việt Nam. Qua đó, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, kéo theo chuyển dịch chuỗi cung ứng với giá trị rất lớn vào Việt Nam, đồng thời là bước nhảy vọt về vị trí của Việt Nam trên bản đồ về công nghiệp bán dẫn và công nghệ toàn cầu.

Báo cáo về tình hình thực hiện Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chương trình 1017), Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm cho biết, đến nay, Chương trình 1017 đã hoàn thành 9/34 nhiệm vụ, đang triển khai theo tiến độ 25/34 nhiệm vụ.

Trong đó, về nguồn nhân lực đang làm việc trong ngành, có khoảng 7.000 kỹ sư làm việc tại các doanh nghiệp thiết kế vi mạch; có khoảng 6.000 kỹ sư và 10.000 kỹ thuật viên làm việc tại các doanh nghiệp đóng gói, kiểm thử vi mạch và sản xuất vật liệu, thiết bị bán dẫn. Mạng lưới đổi mới sáng tạo về ngành công nghiệp bán dẫn đã quy tụ được hơn 100 chuyên gia người Việt Nam trên toàn thế giới.

Về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, đã đào tạo được cho 320 giảng viên được tham gia các khóa đào tạo chuyên sâu và khoảng 6.300 sinh viên đại học đang theo học ngành bán dẫn và hơn 12.000 sinh viên theo học ngành ngành gần với bán dẫn và có khả năng chuyển đổi sau khi tham gia các khóa đào tạo bổ sung. Khoảng 600 học viên thạc sĩ, gần 120 nghiên cứu sinh lĩnh vực bán dẫn đang trong quá trình đào tạo và hơn 1.600 học viên đã hoàn thành các khóa đào tạo ngắn hạn.

Về hệ thống cơ sở đào tạo, đã có 166 cơ sở đại học đào tạo liên quan đến bán dẫn và có khoảng 10 phòng thí nghiệm bán dẫn quy mô nhỏ phục vụ đào tạo đã được xây dựng. Mô hình liên kết ba nhà trong đào tạo bán dẫn được triển khai mạnh mẽ. Bộ Tài chính đã đưa vào Trung tâm Ươm tạo và Phát triển bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam vào vận hành.

Để đa dạng hóa nhiều nguồn lực tham gia phát triển ngành nhân lực bán dẫn, Bộ Tài chính đã huy động được 1.000 bản quyền thiết kế vi mạch, phát triển công nghệ bán dẫn, trị giá hàng chục triệu USD từ các tập đoàn Cadence, Siemens, ARM, Lam Research để phục vụ đào tạo hơn 30 cơ sở đào tạo đại học. Các nước Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc), châu Âu đồng ý hỗ trợ khoảng 1.000 suất học suất học bổng mỗi năm.

Hợp tác quốc tế, ưu tiên được đẩy mạnh. Lãnh đạo Chính phủ luôn chỉ đạo sát sao, dành thời gian tiếp và làm việc với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp, chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn, lồng ghép nội dung hợp tác trong lĩnh vực bán dẫn vào chương trình công tác, hoạt động đối ngoại và khu vực nước ngoài. Có sự vào cuộc mạnh mẽ của các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, trong đó một số doanh nghiệp lớn như Coherent, Marvell, Viettel, FPT và Phenikaa đã chủ động, tích cực tham gia vào quá trình đào tạo tại các cơ sở đại học đào tạo lĩnh vực bán dẫn.

Sau gần một năm với sự tham gia chủ động, tích cực của các bộ, ngành và địa phương, sự chủ động của các cơ sở đại học, NIC và các doanh nghiệp, chương trình 1017 đã cơ bản đảm bảo tiến độ và kế hoạch đã đề ra.

Để tiếp tục phát triển ngành công nghiệp bán dẫn trong thời gian tới, Bộ Tài chính đề xuất thu hút FDI có chọn lọc, hình thành 100 doanh nghiệp thiết kế, một nhà máy chế tạo chip có quy mô nhỏ và 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử và bán dẫn. Đào tạo chuyên sâu về công nghiệp bán dẫn cho 1.300 giảng viên và xây dựng 4 phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung cấp quốc gia và các phòng thí nghiệm cấp cơ sở để tổ chức triển khai thực hiện.

T.A (tổng hợp)