Trong bối cảnh già hóa dân số và gia tăng các bệnh lý cơ xương khớp, vôi hóa cột sống đang trở thành vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người cao tuổi và người lao động. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của khoa học - công nghệ, phương pháp điều trị bệnh lý này đang có sự chuyển dịch rõ rệt từ can thiệp xâm lấn sang các giải pháp trị liệu không xâm lấn, đề cao tính an toàn, thuận tiện và khả năng phục hồi tự nhiên của cơ thể. Các công nghệ dựa trên quang học, nhiệt trị kết hợp dược liệu bản địa đang mở ra hướng tiếp cận mới, giàu tiềm năng trong giảm đau, cải thiện vận động và hỗ trợ tái tạo mô tổn thương.

Một trong những đóng góp tiêu biểu cho xu hướng này là đề tài “Nghiên cứu và chế tạo các thiết bị phục hồi chức năng cho điều trị vôi hóa cột sống, giảm đau và phục hồi nhanh vết thương” do TS. Tống Quang Công cùng nhóm nghiên cứu của Viện Khoa học vật liệu thực hiện. Mục tiêu xuyên suốt của đề tài là phát triển các giải pháp trị liệu không xâm lấn, dễ sử dụng, phù hợp với điều kiện chăm sóc sức khỏe cộng đồng, đồng thời tận dụng tối đa các nguồn lực khoa học và dược liệu trong nước.

Nhóm nghiên cứu đã tập trung phát triển ba dòng thiết bị trị liệu chủ lực, gồm hệ nhiệt dược trị liệu, hệ nhiệt lạnh trị liệu và hệ quang trị liệu đa bước sóng. Mỗi dòng thiết bị đều được thiết kế theo hướng thân thiện với người dùng, có thể triển khai linh hoạt tại cơ sở y tế tuyến dưới hoặc sử dụng trực tiếp tại gia đình, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ phục hồi chức năng cho người bệnh.

 

Thiết bị quang trị liệu đa vùng bước sóng cho ứng dụng điều trị thoái hóa xương khớp.

Điểm đặc biệt của các thiết bị là cách tiếp cận liên ngành, kết nối hài hòa giữa khoa học hiện đại và y học cổ truyền. Các nguyên lý vật lý trị liệu như nhiệt học, quang học, nhiệt động học được tích hợp cùng tác dụng sinh học của dược liệu tự nhiên như ngải cứu, quế, gừng… tạo nên cơ chế hỗ trợ điều trị vừa có cơ sở khoa học, vừa phù hợp với thể trạng và thói quen chăm sóc sức khỏe của người Việt. Thay vì chỉ tập trung giảm triệu chứng, các thiết bị hướng tới kích hoạt tuần hoàn tại chỗ, giảm viêm, thúc đẩy phục hồi mô tổn thương và nâng cao khả năng tự chữa lành của cơ thể.

Trong đó, công nghệ quang trị liệu đa bước sóng được xem là một bước tiến nổi bật. Việc ứng dụng “cửa sổ quang sinh học” trong dải bước sóng 600-980 nm cho phép kích thích hoạt động tế bào, tăng sinh nguyên bào sợi và rút ngắn thời gian phục hồi mô tổn thương. Trước đây, công nghệ này chủ yếu xuất hiện trong các hệ thống y tế cao cấp với chi phí lớn. Nhóm nghiên cứu đã thành công trong việc chuyển hóa các nguyên lý phức tạp thành thiết bị thực tiễn, có cấu trúc gọn nhẹ, dễ vận hành và phù hợp với điều kiện chăm sóc sức khỏe cơ sở tại Việt Nam.

Một ưu điểm quan trọng khác là định hướng cá nhân hóa điều trị và sử dụng tại nhà. Các thiết bị được thiết kế để người cao tuổi, bệnh nhân vôi hóa cột sống mạn tính, người lao động bị đau cơ xương khớp hoặc bệnh nhân sau phẫu thuật có thể chủ động sử dụng mà không phụ thuộc hoàn toàn vào cơ sở y tế. Đây là xu hướng phù hợp trong bối cảnh hậu đại dịch, khi mô hình chăm sóc tại nhà, điều trị từ xa và giảm tải cho bệnh viện ngày càng được chú trọng.

Xét về khía cạnh sản xuất và thương mại hóa, các thiết bị có cấu trúc tương đối đơn giản, chi phí chế tạo thấp, thuận lợi cho việc chuyển giao công nghệ sang các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực thiết bị y tế, chăm sóc sức khỏe. Việc sử dụng dược liệu bản địa không chỉ giúp giảm chi phí nhập khẩu nguyên liệu mà còn mở ra khả năng hình thành chuỗi giá trị liên ngành giữa nông nghiệp, công nghiệp dược liệu và y tế, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Tác động xã hội của các thiết bị cũng được đánh giá cao. Khả năng tự chăm sóc tại nhà giúp người dân, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, người thu nhập thấp và người cao tuổi, tiếp cận các giải pháp phục hồi chức năng an toàn, tiết kiệm chi phí. Đồng thời, việc sử dụng năng lượng điện ổn định, không phát sinh rác thải y tế hay hóa chất độc hại phù hợp với định hướng y tế xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.

A.T (tổng hợp)