Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, ngư dân Quảng Ngãi giờ đây có thể hoàn tất thủ tục ra khơi và ghi nhật ký khai thác trong vài phút, thay thế cho hàng giờ chờ đợi và những tập hồ sơ giấy tờ cồng kềnh.

Với hơn 20 năm kinh nghiệm đi biển, thuyền trưởng Bùi Văn Phải (huyện Lý Sơn) vẫn nhớ như in cảnh phải cầm theo xấp giấy tờ dày cộp, chờ đợi hàng giờ ở cảng cá để làm thủ tục xuất bến.

"Ngày trước, mỗi lần chuẩn bị chuyến đi, tôi phải mang cả tập hồ sơ, kê khai từng chi tiết rồi chờ cán bộ kiểm tra, đóng dấu. Có hôm trời mưa gió, ngồi ở cảng đến nửa ngày mà giấy tờ vẫn chưa xong", ông Phải kể lại.

Giờ đây, mọi thứ đã thay đổi hoàn toàn nhờ ứng dụng Nhật ký khai thác điện tử (eCDT VN). Ông Phải chỉ cần mở ứng dụng trên điện thoại, nhập thông tin tàu thuyền, thuyền viên và hải trình dự kiến. Toàn bộ hồ sơ được xử lý từ xa một cách nhanh chóng.

"Khi tới cảng, tôi chỉ việc cho tàu xuất bến, không còn cảnh mất thời gian chờ đợi như trước nữa", ông vui vẻ chia sẻ.

Không chỉ dừng lại ở thủ tục xuất nhập bến, eCDT VN còn là một công cụ mạnh mẽ giúp ngư dân ghi nhật ký khai thác ngay trên biển. Các thông tin về sản lượng, chủng loại hải sản, tọa độ ngư trường... đều được nhập trực tiếp và tự động đồng bộ hóa khi tàu có kết nối Internet.

Dữ liệu này tạo ra sự minh bạch, rõ ràng, đáp ứng yêu cầu cốt lõi về truy xuất nguồn gốc thủy sản – yếu tố then chốt trong nỗ lực chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Ban đầu, nhiều ngư dân, đặc biệt là người lớn tuổi, còn e ngại công nghệ. Tuy nhiên, nhận thấy sự tiện lợi và tiết kiệm thời gian, họ đã nhanh chóng làm quen. Các cán bộ thủy sản và Bộ đội Biên phòng Quảng Ngãi đã thường xuyên xuống tận tàu để cài đặt phần mềm và hướng dẫn từng thao tác, giúp bà con yên tâm sử dụng.

Ông Ngô Đình Thính, nhân viên Cảng neo đậu Lý Sơn, cho biết: "Ngay cả những tàu tỉnh ngoài vào neo đậu cũng được chúng tôi hỗ trợ khai báo qua phần mềm. Nhờ đó, công tác quản lý rất thuận lợi, dữ liệu được đồng bộ và tránh tình trạng khai báo sai lệch".

Việc số hóa không chỉ có một ứng dụng riêng lẻ. Hệ sinh thái công nghệ hỗ trợ ngư dân còn bao gồm VMS (hệ thống giám sát tàu cá qua vệ tinh), Vn-Fishbase (cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia) và phần mềm quản lý của Bộ đội Biên phòng. Khi các hệ thống này vận hành đồng bộ, mọi thủ tục trở nên gọn nhẹ, hành trình tàu thuyền được giám sát chặt chẽ, giảm thiểu nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài.

Thượng úy Cao Mạnh Long, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng An Hải, khẳng định: "Các phần mềm này giúp lực lượng chức năng xử lý nhanh, chính xác và hạn chế phiền hà cho chủ tàu. Tất cả giấy tờ được tích hợp trên hệ thống, thuận lợi cho cả ngư dân và cơ quan quản lý".

Quan trọng hơn, việc áp dụng công nghệ số mang một ý nghĩa chiến lược. Ghi chép minh bạch và truy xuất nguồn gốc rõ ràng là điều kiện tiên quyết để Việt Nam gỡ bỏ "thẻ vàng" IUU của Ủy ban châu Âu.

"Chúng tôi hiểu rằng nếu không thay đổi thì thủy sản Việt Nam sẽ bị hạn chế xuất khẩu. Nay có công cụ mới, minh bạch hơn, bà con cũng thấy yên tâm, vì làm đúng thì chẳng lo bị từ chối hàng hóa",  ông Trần Văn Hùng, một chủ tàu ở xã An Hải, bày tỏ.

Số hóa nghề cá đang đưa ngư dân Quảng Ngãi bước vào một giai đoạn mới: minh bạch, an toàn và hiệu quả. Đây không chỉ là thay đổi về thủ tục, mà còn là sự thay đổi trong tư duy, giúp ngư dân làm nghề theo hướng hiện đại và hội nhập.

"Chúng tôi đi biển nay đã yên tâm hơn, vì biết rằng mọi dữ liệu đều minh bạch, hợp lệ. Ra khơi cũng chính là góp phần xây dựng hình ảnh mới cho nghề cá Việt Nam – hiện đại, trách nhiệm và bền vững", thuyền trưởng Bùi Văn Phải tự hào nói.

P.T.T (NASTIS)