Chiều ngày 23/7/2025, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng đã có buổi làm việc với Cục Thông tin, Thống kê tại trụ sở Cục. Tham dự buổi làm việc có Thứ trưởng Hoàng Minh và đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan thuộc Bộ. Về phía Cục Thông tin, Thống kê, có Cục trưởng Trần Đắc Hiến, các Phó Cục trưởng và hơn 130 công chức, viên chức và người lao động của Cục.

Quang cảnh buổi làm việc

Cục trưởng Trần Đắc Hiến báo cáo về hoạt động của Cục

Tại buổi làm việc, Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê Trần Đắc Hiến đã báo cáo tổng quan về tổ chức, hoạt động của Cục, những khó khăn, vướng mắc và một số đề xuất trong quá trình triển khai nhiệm vụ công tác trong thời gian tới. Cục trưởng cho biết, Cục Thông tin, Thống kê hiện đang phụ trách các lĩnh vực quản lý và tổ chức hoạt động KH&CN, bao gồm: Thông tin KH&CN; Thư viện KH&CN quốc gia; Thống kê KH&CN và đổi mới sáng tạo; Đánh giá khoa học; Đăng ký hoạt động của tổ chức KH&CN; Quản lý tạp chí khoa học và công bố khoa học trong nước.

Cục trưởng Trần Đắc Hiến đã báo cáo một số kết quả hoạt động của đơn vị: Hỗ trợ nâng cao năng suất và chất lượng công bố khoa học quốc tế của Việt Nam (tốc độ tăng trưởng trung bình 10 năm qua đạt 19,6%). Xây dựng được hệ thống cơ sở dữ liệu KH&CN gồm: trên 66.000 bản ghi nhiệm vụ KH&CN các cấp; trên 410.000 bản ghi công bố khoa học; 895 bản ghi về tổ chức nghiên cứu và phát triển. Hiện đã kết nối được khoảng 10.000 nhà nghiên cứu với các cơ sở dữ liệu nhiệm vụ, tổ chức và công bố khoa học. Hiện nay, Cục đang nghiên cứu xây dựng hành lang pháp lý, các bộ tiêu chí và phương pháp đánh giá khoa học để áp dụng trong thời gian tới.

Để giải quyết một số khó khăn, vướng mắc hiện nay, Cục đề xuất Bộ trưởng cho phép Cục xây dựng và triển khai Đề án hỗ trợ nâng cao năng lực tạp chí khoa học Việt Nam đạt trình độ quốc tế, cơ chế thuê chuyên gia quốc tế, đầu tư dự án Thư viện số KH&CN quốc gia để trở thành trung tâm hỗ trợ nghiên cứu KHCN và đổi mới sáng tạo (ĐMST) hàng đầu cả nước. Các đề xuất này được Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng nhất trí và đánh giá cao.

Thứ trưởng Hoàng Minh phát biểu tại buổi làm việc

Sau khi nghe báo cáo, các ý kiến phát biểu của Thứ trưởng Hoàng Minh, lãnh đạo một số đơn vị có liên quan thuộc Bộ, Bộ trưởng đã đưa ra nhiều định hướng chiến lược quan trọng để Cục Thông tin, Thống kê hướng đến xây dựng một đơn vị phân tích dữ liệu và tư vấn chính sách quốc gia về KH&CN, ĐMST và chuyển đổi số (CĐS).

Theo Bộ trưởng, sau một thập kỷ hoạt động, một tổ chức cần đánh giá lại vai trò và mô hình để thích ứng với bối cảnh mới. Trên thế giới, các đơn vị tương tự thường hoạt động dưới dạng trung tâm, viện hoặc tổ chức độc lập, ít khi tồn tại dưới dạng đơn vị hành chính nhà nước. Việt Nam cũng cần nghiên cứu và tham khảo mô hình thành công từ các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản để tái định vị tổ chức.

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc

Bộ trưởng nhấn mạnh một số xu thế lớn đang hình thành trong lĩnh vực thông tin và thống kê KH&CN. Thứ nhất, chuyển từ thu thập thông tin và thống kê truyền thống sang phân tích dữ liệu chiến lược theo thời gian thực nhằm phục vụ định hướng chính sách và dự báo công nghệ. Chỉ khi được xử lý và phân tích, dữ liệu mới thực sự tạo ra giá trị. Bộ trưởng dẫn chứng mô hình thành công của Viện Đánh giá và Lập kế hoạch Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (Korea Institute of Science and Technology Evaluation and Planning - KISTEP) để học hỏi. Thứ hai, từ dữ liệu thống kê cơ bản là đóng, mà xu thế hiện nay là xây dựng nền tảng dữ liệu mở, liên thông, kết nối. Dữ liệu cần được kết nối với các viện, trường, tổ chức quốc tế, doanh nghiệp, các đơn vị trong và ngoài Bộ, địa phương, sử dụng công nghệ kết nối mở như giao diện lập trình ứng dụng (API) để khai thác hiệu quả. Thứ ba, từ báo cáo tổng hợp tình hình sang các báo cáo nhìn trước, mang tính tư vấn chính sách, cảnh báo, và định hướng phát triển. Cục Thông tin, Thống kê cần trở thành một “think tank” - tổ chức nghiên cứu, tư vấn chính sách về KH&CN, ĐMST và CĐS, xây dựng các bộ chỉ số giám sát công nghệ trọng yếu, mô hình đánh giá tác động chính sách, cảnh báo sớm rủi ro về tụt hậu công nghệ. Bộ trưởng mong muốn Cục phải trở thành một trung tâm phân tích chính sách và điều phối dữ liệu KH&CN quốc gia. Cục cần nâng tầm thành Cục Thông tin, Thống kê KH&CN quốc gia và trở thành đầu mối cung cấp dữ liệu cho các báo cáo phát triển quốc gia. Bộ trưởng lưu ý, việc ứng dụng các công nghệ tiên tiến như AI, Blockchain, Knowledge Graph, truy vết bản quyền, phân tích bài báo và bản đồ tri thức quốc gia là xu thế tất yếu.

Từ các phân tích xu hướng trên, Bộ trưởng yêu cầu Cục Thông tin, Thống kê cần đổi mới. Theo đó, Cục cần được định vị mình như một trung tâm dữ liệu chiến lược và phân tích chính sách KH&CN; Tham mưu chiến lược về dữ liệu KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia, trở thành đơn vị chủ lực tư vấn cho Bộ KH&CN xây dựng và vận hành hệ thống hạ tầng dữ liệu không chỉ của Bộ KH&CN mà còn của quốc gia về KH&CN, kết nối với các bộ, ngành, địa phương, viện, trường; Đổi mới về nền tảng công nghệ và dữ liệu, hiện đại hóa toàn diện nền tảng dữ liệu KH&CN quốc gia; Đổi mới về các sản phẩm, dịch vụ công, cung cấp công cụ phân tích chính sách và dự báo xu thế KH&CN, ĐMST và CĐS; Xây dựng cổng thông tin dữ liệu mở về KH&CN, ĐMST và CĐS để cho doanh nghiệp, chuyên gia, người dân có thể truy cập và khai thác dữ liệu. Về cơ chế tổ chức và nhân lực, Bộ trưởng chỉ đạo Cục nên theo hướng chuyên sâu về dữ liệu, phân tích dữ liệu; hình thành các đơn vị chuyên trách về phân tích dữ liệu và dữ liệu lớn, quản lý hệ thống dữ liệu mở; tăng cường nhân lực qua các hình thức như tuyển người, cử đi đào tạo, thuê chuyên gia, hợp tác với doanh nghiệp về dữ liệu…

Bộ trưởng cũng đưa ra các giải pháp mang tính đột phá: Xây dựng trung tâm dữ liệu và tư vấn chính sách riêng trực thuộc Cục; tổ chức lại Cục theo mô hình viện dữ liệu và phân tích KH&CN; Xây dựng hệ thống dữ liệu theo hướng mở và liên thông, tích hợp dữ liệu từ cơ sở dữ liệu đề tài, đầug tư R&D, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn - đo lường – chất lượng, CĐS, dữ liệu các bộ, ngành, doanh nghiệp KH&CN, startup…; Phát triển nền tảng AI mở cho viện, trường, doanh nghiệp và các nhà nghiên cứu; chương trình ứng dụng công nghệ mới, liên quan đến AI, dữ liệu lớn…; Phát triển các sản phẩm liên quan đến giám sát, cảnh báo, bản đồ tri thức Việt Nam, Dashboard đổi mới sáng tạo quốc gia…; Xây dựng cơ chế đặc thù hợp tác công tư trong khai thác, sử dụng dữ liệu KHCN, hợp tác với các startup dữ liệu để tạo ra các dịch vụ thu phí, nhận đặt hàng từ các bộ, ngành địa phương để tư vấn chính sách… Bộ trưởng giao Cục xây dựng chiến lược cho đơn vị, trọng tâm là cho giai đoạn từ nay đến 2028.

Thay mặt Cục Thông tin, Thống kê, Cục trưởng Trần Đắc Hiến bày tỏ cảm ơn tới Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Thứ trưởng Hoàng Minh cùng lãnh đạo các đơn vị của Bộ đã quan tâm, chỉ đạo và định hướng phát triển cho Cục trong thời gian tới. Tiếp thu đầy đủ các nhiệm vụ được Bộ trưởng giao, Cục trưởng Trần Đắc Hiến cam kết sẽ chủ động và nghiêm túc triển khai thực hiện. 

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Thứ trưởng Hoàng Minh và lãnh đạo một số đơn vị trực thuộc Bộ chụp ảnh cùng tập thể cán bộ Cục Thông tin, Thống kê

NASTIS