Trong những năm qua, ngành nuôi trồng thủy sản tỉnh Nam Định đạt tốc độ tăng trưởng ổn định, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế và ổn định xã hội. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị sản xuất, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng ứng dụng công nghệ cao và lựa chọn đối tượng nuôi có khả năng cạnh tranh là yêu cầu cấp thiết.

Cá vược (Lates calcarifer) được xác định là đối tượng ưu tiên nhờ những ưu điểm vượt trội: giá trị kinh tế cao, thịt thơm ngon, tiềm năng thị trường nội địa và xuất khẩu lớn. Đặc biệt, loài này có khả năng thích nghi tốt với môi trường nước ngọt sau khi được thuần hóa, chủ động được nguồn giống nhân tạo và có sức kháng bệnh cao. Trên cơ sở tiếp nhận công nghệ đã được kiểm chứng hơn 10 năm của Công ty Hải Long, ông Lê Văn Thắng và các cộng sự tại Công ty TNHH Thương mại Liêm Sơn đã thực hiện dự án: “Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ xây dựng mô hình ương giống và nuôi thương phẩm cá vược trong ao nước ngọt tại tỉnh Nam Định”

Dự án hướng tới việc ứng dụng thành công các tiến bộ khoa học kỹ thuật để làm chủ quy trình sản xuất cá vược nước ngọt tại địa phương thông qua ba mục tiêu cụ thể. Trước hết, đơn vị thực hiện tập trung tiếp nhận và làm chủ 04 quy trình công nghệ cốt lõi bao gồm thuần hóa nước ngọt, ương cá vược giống, nuôi thương phẩm và phòng trị bệnh trong môi trường ao nước ngọt. Song song với đó, dự án triển khai xây dựng các mô hình thực tiễn từ khâu ương cá hương lên cá giống cho đến nuôi thương phẩm nhằm đạt năng suất cao và đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm. Cuối cùng, công tác đào tạo và tập huấn được chú trọng triển khai nhằm xây dựng đội ngũ kỹ thuật viên nòng cốt, đồng thời phổ biến rộng rãi kiến thức chuyên môn cho cộng đồng người nuôi thủy sản trong vùng, tạo tiền đề vững chắc cho việc phát triển nghề nuôi cá vược bền vững.

Mặc dù chịu ảnh hưởng của dịch bệnh COVID-19 trong giai đoạn 2020-2021, dự án đã hoàn thành xuất sắc các nội dung và chỉ tiêu kỹ thuật theo thuyết minh và hợp đồng đã phê duyệt. Cụ thể:

1. Làm chủ quy trình công nghệ

Công ty TNHH Thương mại Liêm Sơn đã tiếp nhận và làm chủ hoàn toàn 04 quy trình công nghệ cốt lõi. Các quy trình này đã được điều chỉnh, bổ sung các thông số kỹ thuật để phù hợp nhất với điều kiện tự nhiên và môi trường canh tác tại tỉnh Nam Định.

2.  Kết quả mô hình ương giống

- Mô hình ương cá vược từ cá hương (cỡ 2-3cm) lên cá giống (cỡ 8-10cm) được triển khai trên quy mô 01 ha tại Công ty và cơ sở ông Đoàn Hữu Ái:

- Tỷ lệ sống trong quá trình thuần hóa: Đạt từ 92,5% đến 95,0% (vượt mức dự kiến >90%).

- Tỷ lệ sống của cá giống: Đạt từ 75,5% đến 79,0% (vượt mức dự kiến >75%).

- Sản lượng: Thu được tổng cộng 772.500 con giống khỏe mạnh, không có dấu hiệu bệnh lý, đảm bảo chất lượng cung ứng cho người nuôi.

3. Kết quả mô hình nuôi thương phẩm

Mô hình được xây dựng trên quy mô 06 ha tại Công ty và 12 hộ dân thuộc hai huyện Nghĩa Hưng và Hải Hậu:

- Kích cỡ thu hoạch: Đạt từ 0,8 kg đến 1,1 kg/con.

- Tỷ lệ sống: Đạt từ 80% đến 81%.

- Năng suất: Đạt từ 14,08 đến 16,1 tấn/ha.

- Tổng sản lượng: Thu hoạch được 121,66 tấn cá thương phẩm chất lượng cao, đảm bảo các tiêu chuẩn về ATVSTP.

4. Công tác đào tạo và tập huấn

Dự án đã đào tạo thành công 05 kỹ thuật viên cơ sở có khả năng thực hành thành thạo các quy trình công nghệ. Đồng thời, tổ chức tập huấn kỹ thuật cho hơn 300 lượt người nuôi thủy sản, giúp họ nắm vững phương pháp ương giống và nuôi thương phẩm cá vược trong ao nước ngọt.

Thành công của dự án khẳng định cá vược là đối tượng nuôi mới phù hợp với chiến lược phát triển thủy sản nước ngọt của tỉnh Nam Định. Công ty TNHH Thương mại Liêm Sơn đã làm chủ được công nghệ, có đội ngũ cán bộ chuyên môn và tiềm lực cơ sở vật chất để duy trì và nhân rộng mô hình. Kết quả dự án không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần quan trọng vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi tại các vùng đất trũng kém hiệu quả.

Để duy trì và phát triển kết quả dự án một cách bền vững, nhóm thực hiện đã đề xuất các kiến nghị cụ thể đối với các cấp quản lý. Theo đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cần quan tâm hỗ trợ doanh nghiệp và địa phương trong việc xây dựng nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm cá vược nước ngọt, đồng thời hỗ trợ đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng, mở rộng thị trường tiêu thụ nội địa và hướng tới mục tiêu xuất khẩu. Song song với đó, UBND tỉnh Nam Định cần tiếp tục đẩy mạnh công tác quy hoạch, chuyển đổi những vùng trũng canh tác lúa kém hiệu quả sang nuôi cá vược, đi kèm với các chính sách hỗ trợ thiết thực về con giống, thức ăn và vật tư cho các tổ chức, hộ dân để tạo điều kiện nhân rộng mô hình. Ngoài ra, tỉnh cũng cần chỉ đạo các cơ quan chuyên môn như Chi cục Thủy sản và Trung tâm Khuyến nông tăng cường công tác giám sát, đánh giá định kỳ và tích cực phổ biến các kỹ thuật tiên tiến đến người dân để đảm bảo hiệu quả sản xuất lâu dài.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22019/2023) tại Cục Thông tin, Thống kê.

P.T.T (NASTIS)