Tại các khu vực núi cao đá vôi với đặc trưng về địa hình và thành tạo địa chất mà nguồn nước mặt và nước ngầm rất khan hiếm, hoặc là nằm rất sâu dẫn tới việc tiếp cận, khai thác nước đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Đời sống kinh tế của người dân trong khu vực vì thế còn nhiều hạn chế trong phát triển kinh tế. Có nhiều phương pháp, kĩ thuật hiện đại đã và đang được triển khai áp dụng nhằm mục đích có thể tiếp cận và khai thác bền vững nguồn tài nguyên nước trong vùng đá vôi, tuy nhiên phải thừa nhận rằng “tìm thấy nước ở các vùng đá vôi đã khó nhưng khai thác được một cách bền vững lại còn khó hơn, trong nhiều trường hợp đòi hỏi phải có công nghệ đặc thù, chi phí khá tốn kém”.

Xuất phát từ thực tiễn trên, Chủ nhiệm đề tài ThS. Đoàn Thế Anh cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản thực hiện đề tài “Nghiên cứu xác lập bộ tiêu chí lựa chọn và quy trình điều tra các khu vực có khả năng áp dụng công nghệ bơm PAT cho vùng núi cao khan hiếm nước” với mục tiêu:

- Xác lập được bộ tiêu chí lựa chọn các khu vực/vị trí có thể áp dụng công nghệ bơm PAT và bơm Va cho các vùng núi cao khan hiếm nước;

- Xây dựng được quy trình điều tra các khu vực có khả năng áp dụng công nghệ bơm PAT và bơm Va cho các vùng núi cao khan hiếm nước;

- Thử nghiệm xác định các vị trí có khả năng ứng dụng công nghệ bơm PAT và bơm Va ở Mèo Vạc (Hà Giang) và Hà Quảng (Cao Bằng).

Thiết bị và công trình bơm Va

Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã thu được những kết quả như sau:

Tiêu chí loại trừ: Đây là tiêu chí đánh giá bước đầu nhằm loại bỏ một số địa điểm không phù hợp.

- Khu vực không có dòng chảy thường xuyên;

- Lưu lượng và địa hình không đáp ứng được điều kiện hoạt động của mô hình bơm;

- Khu vực thuộc tâm chấn động đất, khu vực có nguy cơ xảy ra TBĐC rất cao;

- Khu vực không có nhu cầu sử dụng mô hình khai thác nước bằng công nghệ bơm PAT và bơm Va.

Tiêu chí đánh giá:

- Khả năng đáp ứng của nguồn nước so với nhu cầu sử dụng;

- Điều kiện khai thác;

- Điều kiện an toàn;

- Nhu cầu sử dụng

- Đặc điểm về địa hình và các công trình kết hợp

- Chấp nhận của công chúng;

Trên cơ sở bộ tiêu chí tập thể tác giả đề xuất Quy trình điều tra các khu vực có khả năng áp dụng công nghệ PAT và bơm bơm Va cho vùng núi cao khan hiếm nước gồm 3 giai đoạn được thể hiện chi tiết ở mục 4.2.4:

- Bước 1: Thu thập, tổng hợp, phân tích tài liệu và lựa chọn các vùng có nhu cầu sử dụng công nghệ bơm PAT

- Bước 2: Điều tra đánh giá tính khả thi của khu vực/vị trí áp dụng;

- Bước 3: Đề xuất các vị trí tiềm năng. Trên cơ sở bộ tiêu chí và quy trình điều tra các khu vực có khả năng áp dụng công nghệ PAT và bơm bơm Va cho vùng núi cao khan hiếm nước, đã áp dụng vào 2 khu vực: Mèo Vạc (Hà Giang), Hà Quảng (Cao Bằng). Kết quả khảo sát thực địa đã chỉ ra được được 09 điểm có khả năng áp dụng mô hình PAT và 02 điểm có thể áp dụng mô hình bơm Va.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22143/2023) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)