Trong những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp nói chung và canh tác cây thuốc lá vàng sấy (TLVS) nói riêng đang đứng trước nhiều thách thức lớn liên quan đến suy giảm độ phì đất, ô nhiễm môi trường và hiệu quả sử dụng phân bón vô cơ ngày càng thấp. Tại các vùng trồng TLVS miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, quá trình canh tác lâu năm với cường độ cao, kết hợp với cơ giới hóa và khan hiếm lao động nông thôn đã làm giảm đáng kể nguồn phân chuồng truyền thống, trong khi lượng phân bón hóa học có xu hướng gia tăng. Điều này không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến độ phì và cấu trúc đất mà còn tác động bất lợi tới môi trường sinh thái và tính bền vững của vùng nguyên liệu thuốc lá.

Các nghiên cứu trong và ngoài nước đều chỉ ra rằng chất hữu cơ, đặc biệt là các hợp chất humic, đóng vai trò then chốt trong việc cải thiện tính chất lý – hóa – sinh học của đất, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây trồng và nâng cao năng suất, chất lượng nông sản. Tuy nhiên, trên thực tế ở Việt Nam, các loại phân bón sử dụng cho cây TLVS hiện nay vẫn chủ yếu là phân vô cơ hoặc phân hỗn hợp vô cơ, chưa có sản phẩm phân khoáng hữu cơ đặc chủng được nghiên cứu, hoàn thiện và công bố chính thức để sử dụng chuyên biệt cho cây thuốc lá vàng sấy.

Xuất phát từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu của ThS. Đinh Văn Năng tại Công ty TNHH một thành viên Viện Thuốc lá đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu phối trộn phân khoáng hữu cơ đặc chủng cho cây thuốc lá vàng sấy ở miền núi phía Bắc” trong thời gian từ năm 2020 đến năm 2022.

Đề tài nhằm thực hiện mục tiêu tạo 0l - 02 loại phân khoáng hữu cơ đặt chủng cho cây TLVS ở miền núi phía Bắc, đạt các tiêu chí quy định của các văn bản pháp quy về quản lý và khảo nghiệm phân bón.

Sau hai năm nghiên cứu, các tác giả đã thu được những kết quả chính như sau:

(1) Đã xây dựng và hoàn thiện công thức phân khoáng hữu cơ đặc chủng cho cây thuốc lá vàng sấy với thành phần dinh dưỡng phù hợp (%N:P₂O₅:K₂O:chất hữu cơ:humic ≈ 5:4:9,5:10:0,4), đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn hiện hành về phân bón.

(2) Kết quả khảo nghiệm trong nhiều vụ và tại các địa điểm khác nhau ở Cao Bằng và Lạng Sơn cho thấy phân khoáng hữu cơ đặc chủng có hiệu suất sử dụng vượt trội so với phân đối chứng, đảm bảo yêu cầu theo Tiêu chuẩn TCVN 12719-2019, với mức tăng năng suất và/hoặc hiệu quả sử dụng phân bón đạt từ 10% trở lên.

(3) Việc sử dụng phân khoáng hữu cơ giúp cải thiện rõ rệt một số chỉ tiêu đất trồng như hàm lượng chất hữu cơ, hoạt động vi sinh vật đất, khả năng giữ ẩm và hấp thu dinh dưỡng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguyên liệu TLSV.

Bên cạnh hiệu quả về năng suất và chất lượng, phân khoáng hữu cơ đặc chủng còn mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường lâu dài, thông qua việc giảm lượng phân hóa học sử dụng, hạn chế nguy cơ suy thoái đất và ô nhiễm môi trường sinh thái. Kết quả nghiên cứu cũng là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng hướng dẫn kỹ thuật bón phân khoáng hữu cơ cho cây TLVS tại các tỉnh miền núi phía Bắc, phục vụ sản xuất nguyên liệu ổn định và bền vững.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21723/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)