Polyclobiphenyls (PCBs) là một trong 22 nhóm chất hữu cơ khó phân hủy (POP) được quy định trong công ước Stockholm sẽ được dừng sử dụng vào năm 2020 và tiêu hủy an toàn vào năm 2028 tại Việt Nam. PCBs có độc tính cao và rất bền trong tự nhiên và khó bị phân hủy bởi vi sinh vật và hoá chất. Việt Nam không sản xuất PCB nhưng nhập khẩu các thiết bị máy móc chứa PCB trong giai đoạn 1960-1990, ước tính có khoảng 30.000 tấn dầu biến thế có nguồn gốc từ Rumani, Trung Quốc, Liên Xô. Hầu như toàn bộ lượng dầu này hầu hết vẫn chưa được xử lý an toàn mà chủ yếu đang lưu giữ tại các kho của Điện Lực Việt Nam. Khi phát tán ra môi trường, PCBs tiềm ẩn nguy hại, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người và hệ sinh thái: gây ung thư ở người; làm ảnh hưởng đến hệ thần kinh, hệ miễn dịch, hệ nội tiết, hệ sinh dục của một số loài sinh vật.

Do vậy, việc phân tích PCBs trong mẫu dầu biến thế sử dụng thiết bị sắc ký khí GC8890 detector ECD/FID lắp đặt tại Viện Công nghệ xạ hiếm là cần thiết. Vì thế, năm 2021, nhóm nghiên cứu của TS. Nguyễn Thị Hoa Mai tại Viện công nghệ xạ hiếm đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu phân tích PCBs trong dầu biến thế bằng sắc ký khí detector FID và ECD hướng tới ứng dụng công nghệ chùm điện tử vào xử lý PCBs trong dầu biến thế”.

Đề tài đã xây dựng được 01 quy trình phân tích PCBs trong dầu biến thế bằng sắc ký khí GC 8890 detector ECD với 02 quy trình làm sạch mẫu. Cụ thể như sau:

1. Nghiên cứu đã thiết lập và tiến hành so sánh 02 quy trình xử lý mẫu dầu biến thế (làm sạch và chiết) trong phép định lượng PCBs: (1) Axit Sunfuric đặc; (2) Kết hợp KOH 1M+ Axit Sunfuric đặc. Kết quả thu được cho thấy cả hai quy trình làm sạch mẫu đều cho hiệu suất thu hồi 90-110%, các sắc đồ thu được tương ứng đều cho thấy các pic được tách rõ ràng. Như vậy, cả hai quy trình được sử dụng đều đạt yêu cầu xử lý mẫu dầu biến thế trong phép định lượng PCBs. Đồng thời, đề tài đã thiết lập hệ chiết tự chế với chi phí thấp cho kết quả tương đương hệ chiết Supelco.

Nghiên cứu đã tối ưu hóa được các thông số kĩ thuật của thiết bị GC8890– ECD như sau: Chương trình nhiệt độ: Nhiệt độ cột ban đầu là 400C, được gia nhiệt 200C/phút đến 2300C, tiếp tục gia nhiệt 50C/phút đến 2600C, gia nhiệt 400C/ phút đến 3000C. Tổng thời gian là 23 phút; Tốc độ dòng pha động N2 1,2ml/phút.

Quy trình phân tích PCBs trong dầu biến thế sử dụng thiết bị GC 8890- ECD có LOD và LOQ lần lượt là 0,3mg/kg và 1,0mg/kg, đáp ứng được yêu cầu phân tích, đánh giá chất PCBs trong dầu biến thế (QCVN 07:2009/BTNMT về ngưỡng chất thải nguy hại quy định giá trị tối đa của PCB trong chất thải là 5 mg/kg). Hệ số tương quan R2 thu được đều lớn hơn 0,995. Độ lệch chuẩn tương đối (RSD) thu được trong các đánh giá này đều nhỏ hơn 4% đối với thời gian lưu và nhỏ hơn 7% đối với diện tích pic. Độ đúng được thể hiện thông qua giá trị hiệu suất thu hồi trên nền mẫu thật, nằm trong khoảng 90 - 110%.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 20946/2021) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (NASTIS)