Nghiên cứu hiệu quả cách chấn và đề xuất giải pháp ứng dụng gối cách chấn đàn hồi cốt sợi FREI áp dụng cho công trình dân dụng thấp tầng chịu tải trọng động đất ở Việt Nam
Cập nhật vào: Thứ ba - 06/10/2026 00:05
Cỡ chữ
Trong các giải pháp giảm thiểu hư hỏng công trình do động đất, cách chấn đáy là một phương pháp giảm chấn thụ động có hiệu quả, trong đó gối cách chấn giúp hạn chế sự truyền năng lượng dao động từ nền đất vào công trình. Tuy nhiên, các loại gối cách chấn đa lớp truyền thống như gối cao su tự nhiên, cao su có độ cản cao hoặc cao su lõi chì thường có trọng lượng lớn, giá thành cao và chủ yếu được sử dụng cho các công trình quan trọng hoặc nhà cao tầng.

Trên thế giới, gối cách chấn đàn hồi cốt sợi FREI đã được nghiên cứu và phát triển nhằm thay thế các lớp thép bằng vật liệu sợi, qua đó giảm trọng lượng, giá thành và đơn giản hóa quá trình chế tạo, lắp đặt. Đặc biệt, loại gối FREI không liên kết còn có cấu tạo đơn giản, được kỳ vọng phù hợp với các công trình dân dụng thấp và trung tầng tại các nước đang phát triển.
Tại Việt Nam, động đất có cường độ đáng kể vẫn xảy ra tại một số khu vực như Tây Bắc và Trung Bộ, nơi tập trung nhiều công trình dân dụng thấp tầng. Mặc dù tiêu chuẩn TCVN 9386:2012 đã đề cập đến giải pháp sử dụng gối cách chấn đáy, các nghiên cứu trong nước chủ yếu tập trung vào gối cách chấn đa lớp truyền thống và công trình cao tầng, trong khi nghiên cứu về gối cách chấn đàn hồi cốt sợi FREI cho nhà thấp tầng còn hạn chế. Vì vậy, việc nghiên cứu đánh giá hiệu quả cách chấn và đề xuất giải pháp ứng dụng gối FREI cho công trình dân dụng thấp tầng chịu động đất ở Việt Nam là cần thiết. Từ thực tế trên, nhóm nghiên cứu của TS. Ngô Văn Thuyết tại Trường Đại học Thủy lợi đã thực hiện đề tài: “Nghiên cứu hiệu quả cách chấn và đề xuất giải pháp ứng dụng gối cách chấn đàn hồi cốt sợi FREI (fiber reinforced elastomeric isolator) áp dụng cho công trình dân dụng thấp tầng chịu tải trọng động đất ở Việt Nam” từ năm 2018 đến năm 2019.
Đề tài nhằm mục tiêu nghiên cứu đề xuất áp dụng một loại gối cách chấn đa lớp mới - gối cách chấn đàn hồi cốt sợi vào công trình dân dụng thấp tầng ở Việt Nam để bảo vệ và giảm hư hỏng cho công trình khi động đất xảy ra.
Nhóm nghiên cứu đã đánh giá khả năng cách chấn của gối cách chấn đàn hồi cốt sợi FREI, gồm hai dạng gối liên kết (B-FREI) và không liên kết (U-FREI), khi áp dụng cho công trình dân dụng thấp tầng chịu động đất ở Việt Nam bằng phương pháp mô hình số. Kết quả nghiên cứu đã làm rõ đặc trưng làm việc của gối FREI và hiệu quả giảm chấn đối với công trình, đồng thời xây dựng tài liệu hướng dẫn lựa chọn kích thước gối FREI theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ ASCE 7-16, tạo cơ sở cho việc thiết kế và ứng dụng loại gối này trong thực tế.
Kết quả phân tích cho thấy độ cứng ngang hiệu dụng của cả gối B-FREI và U-FREI đều giảm khi chuyển vị ngang tăng, trong khi tỷ số cản nhớt có xu hướng tăng. Khi chịu chuyển vị lớn, gối U-FREI có độ cứng ngang thấp hơn đáng kể nhưng tỷ số cản nhớt cao hơn so với B-FREI, qua đó cho thấy khả năng tiêu tán năng lượng và giảm chấn tốt hơn khi công trình chịu tác động động đất mạnh. Đối với gối U-FREI, lực giới hạn ổn định giảm theo sự gia tăng của chuyển vị ngang
Kết quả mô phỏng đáp ứng động của công trình cho thấy việc sử dụng gối FREI giúp giảm rõ rệt đỉnh gia tốc sàn, chuyển vị tương đối giữa các tầng và lực cắt đáy so với công trình sử dụng móng cứng khi chịu cùng tác động động đất. Nhờ đó, công trình có khả năng giảm hư hỏng kết cấu, hạn chế gây hư hỏng đồ đạc, thiết bị và nâng cao mức độ an toàn cho người sử dụng. Đặc biệt, trong khi công trình móng cứng có xu hướng khuếch đại gia tốc sàn theo chiều cao, với giá trị lớn hơn ở các tầng trên, công trình sử dụng gối FREI có gia tốc sàn giữa các tầng tương đối đồng đều, cho thấy khả năng hạn chế sự khuếch đại phản ứng động theo chiều cao.
năng của gối FREI Một kết quả đáng chú ý là hiệu quả cách chấn phụ thuộc vào mức độ chuyển vị của gối. Khi động đất gây chuyển vị nhỏ, hiệu quả cách chấn của công trình sử dụng B-FREI và U-FREI gần như tương đương. Tuy nhiên, khi chuyển vị ngang lớn, U-FREI cho hiệu quả cách chấn tốt hơn B-FREI, nhờ độ cứng thấp hơn và khả năng cản nhớt cao hơn. Kết quả nghiên cứu khẳng định tiềm, đặc biệt là U-FREI, trong giảm thiểu tác động của động đất đối với công trình dân dụng thấp tầng ở Việt Nam, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc lựa chọn và ứng dụng giải pháp cách chấn này trong thực tế.
Có thể tìm đọc báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22598/2020) tại Cục Thông tin, Thống kê.
N.P.D (NASTIS)
Liên hệ
Tiếng Việt
Tiếng Anh











