Chính phủ Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu nổi bật trong ứng dụng CNTT và phát triển Chính phủ điện tử (CPĐT), thể hiện qua việc chỉ số CPĐT tăng 11 bậc (2014-2018) lên vị trí 88 thế giới. Các hoạt động chỉ đạo, điều hành được tăng cường, môi trường pháp lý được hoàn thiện với nhiều nghị định quan trọng, giúp 87% văn bản nhà nước được trao đổi qua mạng. Tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức độ cao ngày càng tăng, đặc biệt trong lĩnh vực thuế (99,8% doanh nghiệp khai thuế điện tử) và hải quan (99,7% doanh nghiệp thực hiện hải quan điện tử). Cổng Dịch vụ công quốc gia đã khai trương, nhiều cơ sở dữ liệu quốc gia được hình thành, và nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đang dần kết nối các bộ, ngành, địa phương, đồng thời an toàn, an ninh mạng cũng được cải thiện.

Tuy nhiên, CPĐT Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức như tình trạng cát cứ dữ liệu, mô hình triển khai chưa đồng bộ, mức độ quan tâm không đồng đều giữa các ngành, địa phương. Người dân còn hạn chế sử dụng dịch vụ công trực tuyến, hoạt động của cơ quan nhà nước vẫn phụ thuộc nhiều vào giấy tờ. Một số luật, nghị định quan trọng cho CPĐT chưa được ban hành, tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 còn thấp. Việc triển khai các cơ sở dữ liệu quốc gia và nền tảng CPĐT còn chậm, an toàn an ninh mạng chưa được quan tâm đúng mức, và kinh phí đầu tư chưa đủ. Đặc biệt, Việt Nam thiếu chiến lược tổng thể và bộ chỉ số giám sát CPĐT.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ (chuyển đổi số, chính phủ số, chính phủ thông minh dựa trên điện toán đám mây, dữ liệu lớn, IoT, AI), việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia tiên tiến như Hàn Quốc – một hình mẫu thành công về CPĐT (luôn nằm trong top 10 thế giới) – là vô cùng cần thiết, đặc biệt về chính sách và thực tiễn triển khai hạ tầng băng rộng.

Vì vậy, PGS. TS. Trần Minh Tuấn và các cộng sự tại Viện Chiến lược Thông tin và Truyền thông đã thực hiện đề tài: "Nghiên cứu, đề xuất kế hoạch tổng thể phát triển cơ sở hạ tầng băng rộng phục vụ Chính phủ điện tử ở Việt Nam đến năm 2030". Đây là nghiên cứu trọng điểm, hợp tác với Viện Phát triển Xã hội Thông tin Hàn Quốc (KISDI), nhằm ba mục tiêu chính:

 - Đề xuất kế hoạch tổng thể phát triển cơ sở hạ tầng băng rộng phục vụ CPĐT ở Việt Nam đến năm 2030, có sự hợp tác với đối tác nước ngoài.

- Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá mô hình, dự án, giải pháp, và hướng dẫn xây dựng hạ tầng băng rộng phục vụ CPĐT đến năm 2030.

- Triển khai thử nghiệm thành công kế hoạch tổng thể tại một địa phương cụ thể để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả.

Sau hơn hai năm thực hiện (01/08/2019 – 01/05/2022), đề tài đã đạt được nhiều kết quả quan trọng:

1. Nghiên cứu trong nước:

- Tổng quan về hạ tầng băng rộng và CPĐT trong xu thế 4.0, cùng phân tích kinh nghiệm quốc tế.

- Đề xuất Kế hoạch tổng thể phát triển hạ tầng băng rộng phục vụ CPĐT Việt Nam, dựa trên Khung kiến trúc CPĐT và kinh nghiệm quốc tế.

- Xây dựng bộ tiêu chí và quy trình đánh giá mức độ phát triển hạ tầng băng rộng phục vụ CPĐT.

- Đề xuất cơ chế, mô hình, giải pháp thực hiện kế hoạch phát triển hạ tầng băng rộng cho CPĐT.

2. Hợp tác quốc tế với KISDI (Hàn Quốc):

- Nghiên cứu hiện trạng và Kế hoạch Tổng thể - Trung hạn và Dài hạn về hạ tầng băng rộng cho CPĐT và Xã hội Thông tin Thông minh của Hàn Quốc.

- Nghiên cứu khung kiến trúc CPĐT Hàn Quốc.

- Đề xuất bài học kinh nghiệm từ xây dựng CPĐT Hàn Quốc áp dụng cho Việt Nam.

- Nghiên cứu hệ thống tiêu chí KPI đánh giá CPĐT và hạ tầng phục vụ CPĐT của Hàn Quốc.

- Hoạt động khảo sát thực tế được điều chỉnh thành chuyên đề nghiên cứu do ảnh hưởng của COVID-19, với sự hỗ trợ thông tin từ Hàn Quốc.

3. Phần mềm chuyên dụng:

- Xây dựng thành công và làm chủ phần mềm Thu thập, phân tích, đánh giá, mô phỏng và dự báo các chỉ số phát triển cơ sở hạ tầng băng rộng phục vụ CPĐT.

- Phần mềm đã được triển khai thử nghiệm tại Bắc Ninh và Quảng Ninh.

Các kết quả nghiên cứu đã đóng góp vào việc xây dựng nhiều văn bản quan trọng của Bộ Thông tin và Truyền thông, bao gồm Dự thảo Quyết định Phê duyệt Quy hoạch Phát triển Hạ tầng thông tin và truyền thông (2021-2050), Dự thảo Nghị quyết về phát triển CPĐT (nay là Chiến lược phát triển CPĐT hướng tới Chính phủ số 2021-2030), và tích hợp một số chỉ tiêu vào Bộ chỉ số đánh giá chuyển đổi số (DTI 2020).

Hệ thống phần mềm có khả năng xử lý, quản lý, thu thập, phân tích và mô phỏng dự báo các chỉ số KPI. Phần mềm đã kết nối và thu thập dữ liệu giám sát hạ tầng mạng lưới, chất lượng dịch vụ, ứng dụng và an toàn thông tin tại Bắc Ninh và Quảng Ninh. Đặc biệt, nó đã kết nối thời gian thực với cơ sở dữ liệu của Cục Viễn thông, cung cấp 3 chỉ số quan trọng: số lượng thuê bao Internet cáp quang (FTTH), thuê bao điện thoại di động và tỷ lệ dân số được phủ sóng 4G.

Toàn bộ kết quả nghiên cứu đã hoàn thành và đáp ứng đầy đủ yêu cầu đề ra. Phần mềm "Thu thập, phân tích, đánh giá, mô phỏng và dự báo các chỉ số phát triển cơ sở hạ tầng băng rộng phục vụ Chính phủ điện tử" không chỉ đáp ứng nghiệp vụ mà còn được thiết kế như một nền tảng mở, có khả năng mở rộng, rất hữu ích cho công tác nghiên cứu và quản lý dữ liệu lâu dài của Bộ Thông tin và Truyền thông.

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, đề tài gặp một số hạn chế như phạm vi rộng (bao gồm cả hạ tầng băng rộng và CPĐT), tốc độ phát triển nhanh chóng của chuyển đổi số đòi hỏi cập nhật liên tục, và sự phức tạp trong phối hợp đa đơn vị cùng ảnh hưởng của đại dịch COVID-19.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc sớm triển khai hạ tầng băng rộng hướng tới hạ tầng số là cần thiết để nâng cao thứ hạng Việt Nam. Nhóm nghiên cứu dự định tiếp tục điều tra sâu hơn về mức độ sẵn sàng triển khai hạ tầng số của các địa phương để hỗ trợ xây dựng chính sách. Đối với phần mềm, mặc dù đã hoạt động hiệu quả, việc kết nối thời gian thực với cơ sở dữ liệu của các đơn vị khác vẫn còn hạn chế do các rào cản về cơ chế và tính đồng bộ của chỉ số. Do đó, nhóm sẽ tiếp tục làm việc với các đơn vị để hoàn thiện bộ chỉ số và phần mềm, nhằm tăng cường khả năng kết nối thời gian thực, phục vụ tốt hơn công tác quản lý nhà nước về phát triển CPĐT hướng tới Chính phủ số tại Việt Nam.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21005/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

P.T.T (NASTIS)