Thống kê của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, trong 5 năm gần đây thương mại điện tử có mức độ tăng trưởng nhanh. Quy mô thị trường thương mại điện tử tăng dần đều ở mức trên 20%/ năm; năm 2018, tổng doanh thu ngành thương mại điện tử đạt 8,06 tỷ USD, tăng 29,4% so với năm 2017, số lượng khách mua hàng thông qua thương mại điện tử đạt 49,8 triệu người… đưa Việt Nam lọt vào top 6/10 thị trường thương mại điện tử lớn nhất thế giới. Đáng chú ý, có nhiều sàn thương mại điện tử Việt Nam gồm: Shopee, Tiki, Lazada, Thế giới di động, Sendo... đã chính thức lọt vào Top 10 trang thương mại điện tử có lượng truy cập cao nhất Đông Nam Á.

Thị trường TMĐT có sự chênh lệch lớn về sự phát triển thương mại điện tử giữa các tỉnh thành, giữa Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh so với các tỉnh thành khác, đặc biệt là vùng nông thôn. Hiện tại, ở nhiều tỉnh, thành, các hoạt động thương mại điện tử còn chưa phát triển, việc mua hàng trực tuyến hay thực hiện các giao dịch trên Internet còn xa lạ với hầu hết người dân. Điều này thể hiện ở việc dân số của 2 thành phố lớn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh chỉ chiếm hơn 16% dân số cả nước, nhưng chiếm tới 80% giao dịch điện tử trong khi đó 61 tỉnh, thành còn lại chiếm tới hơn 83% dân số nhưng chỉ chiếm 20% giao dịch điện tử.

Mặc dù tỷ trọng thương mại điện tử tại các khu vực nông thôn còn thấp, thế nhưng xét trên nhiều phương diện, thương mại điện tử ở vùng nông thôn có nhiều cơ hội, tiềm năng để phát triển. Khu vực nông thôn hiện nay có nhiều lợi thế do hạ tầng Internet đang dần phổ biến, số lượng người sử dụng smartphone tăng nhanh dẫn đến có một lực lượng tiềm năng những người dùng trẻ tuổi đang tiếp cận nhanh chóng với thương mại điện tử. Nếu như 5 năm trước, lượng người dùng điện thoại di động chưa đến 10% thì hiện nay con số đã đạt 92% ở thành thị và gần 70% ở nông thôn.

Để thúc đẩy thương mại điện tử khu vực nông thôn đòi hỏi một quyết tâm cực kỳ lớn, ngoài những yếu tố về nguồn lực, khả năng đầu tư và thời gian, thì cần sự vào cuộc mạnh mẽ của của Chính phủ. Điều này được thể hiện ở việc, trong Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021 - 2025 (Quyết định số 645/QĐ-TTg ngày 15/5/2020), Chính phủ đã xác định các giải pháp nhằm phát triển thương mại điện tử nói chung và tăng cường đẩy mạnh triển khai ứng dụng thương mại điện tử tại khu vực nông thôn nói riêng.

Xuất phát từ thực tiễn trên, đơn vị chủ trì đề tài Viện Chiến lược Thông tin và Truyền thông đã thực hiện “Nghiên cứu đề xuất giải pháp chuyển đổi số toàn diện ở nông thôn thông qua thúc đẩy thương mại điện tử” với mục tiêu: Các giải pháp thúc đẩy thương mại điện tử ở nông thôn, hướng đến chuyển đổi số toàn diện ở nông thôn nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững; Người nông dân, cụ thể ở đây là các hợp tác xã nông sản, làng nghề truyền thống.

 

Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã thu được những kết quả như sau:

Đề tài tập trung vào cách giải quyết bài tóan ngược, đi từ cách tiếp cận một vấn đề về thúc đẩy thương mại điện tử khu vực nông thôn (kinh tế số) để giải quyết bài toán tổng thể về chuyển đổi số toàn diện khu vực nông thôn trên cả ba trụ cột là chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Cách tiếp cận này không thể giải quyết được tất cả những vấn đề phát sinh trong chuyển đổi số khu vực nông thôn, nhưng nó tạo hiếu ứng lan tỏa, tạo lực kéo để thúc đẩy các trụ cột còn lại.

Ngoài ra, để giải quyết được tận gốc rễ của vấn đề đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của Chính phủ, các doanh nghiệp (doanh nghiệp thương mại điện tử, doanh nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp bưu chính), chính quyền địa phương và người nông dân.

Các đề xuất được khuyến nghị của đề tài là những đề xuất ban đầu hỗ trợ các cơ quan quản lý, các doanh nghiệp có liên quan nhìn nhận vấn đề mang tính tổng thể, việc chi tiết hóa từng đề xuất là vấn đề khó và phức tạp, đòi hỏi cần phải tiếp tục triển khai các nghiên cứu chuyên sâu hơn để đáp ứng được thực tiễn.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21056/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)