Gia Lai là một trong những tỉnh trọng điểm mía của vùng Tây Nguyên. Theo Phân viện QH&TKNN miền Trung (2005), tổng diện tích đất tự nhiên của Gia Lai là 1.549.571 ha phân loại theo FAO-UNESCO được chia làm 27 loại khác nhau, gồm 7 nhóm chính: đất phù sa, đất xám, đất đen, đất đỏ, đất mùn vàng đỏ, nhóm đất xói mòn trơ sỏi đá. Còn theo phân loại FAO/WRB, đất Gia Lai được chia thành 12 nhóm đất. Khi phân loại đất theo độ dốc, Loại đất có độ dốc 3-8o có diện tích lớn nhất 450.123 ha, kế đến là loại đất có độ dốc 8-25o có diện tích là 417.550 ha. Đây là độ dốc mà cây mía được trồng chủ yếu tại Gia Lai.

Gia Lai thuộc vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, dồi dào về độ ẩm, Vùng Đông Trường Sơn từ có lượng mưa 1.200 - 1.750 mm, Tây Trường Sơn có lượng mưa trung bình năm từ 2.200 - 2.500 mm. Khí hậu và thổ nhưỡng Gia Lai rất thích hợp cho việc phát triển nhiều loại cây công nghiệp ngắn và dài ngày như mía, thuốc lá, cao su, cà phê, điều, chè, tiêu.

Ở Đắk Lắk mía cũng là 1 trong những cây trồng chính. Tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 1.312.500 ha. Theo Phân viện QH&TKNN miền Trung, Đất tự nhiên Đắk Lắk, theo phân loại của FAO-UNESCO được chia làm 18 loại khác nhau, gồm 8 nhóm chính: Nhóm đất phù sa, Nhóm đất Gley, nhóm đất Than bùn, nhóm đất Đen, nhóm đất Xám, nhóm đất Đỏ, nhóm đất Mùn Alit núi cao và nhóm đất Xói mòn trơ sỏi đá. Theo phân loại về độ dốc, diện tích đất có độ dốc 8-25o có diện tích 380.121 ha, cao nhất cao nhất trong số các loại độ dốc mà cây mía thường được trồng, kế đến là độ dốc 8-25o có diện tích 286.894 ha.

Ở Việt Nam, cây mía chủ yếu được trồng trên đất đồi núi, được canh tác chủ yếu nhờ nước trời. Theo kết quả điều tra của Viện Qui hoạch và Thiết kế Nông nghiệp, diện tích trồng mía nguyên liệu năm 2014 của các nhà máy đường chủ yếu trồng trên đất đồi chiếm 59,2%, trong đó có 3 vùng trọng điểm mía đường của cả nước là Trung du Miền núi và Bắc Trung bộ, Duyên hải Miền Trung và Tây Nguyên chiếm tới 97,6% tổng diện tích mía trồng trên địa hình đồi núi; trong đó, vùng Tây Nguyên là một trong những vùng mía chính của cả nước với diện tích năm 2020 là 44.925 ha, vì vậy cần nghiên cứu xây dựng một quy trình canh tác mía trên đất dốc Tây Nguyên nhằm giảm sự xói mòn, rửa trôi đất, nâng cao năng suất, tăng hiệu quả kinh tế cho người trồng mía.

Xuất phát từ thực tiễn trên, Chủ nhiệm đề tài ThS Phạm Văn Tùng cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Mía đường thực hiện “Nghiên cứu công nghệ sản xuất trục sứ và trống sứ cách điện sử dụng trong thiết bị lọc bụi tĩnh điện” với mục tiêu cải tiến được quy trình kỹ thuật thâm canh mía phù hợp với điều kiện đất dốc ở Tây Nguyên.

Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã thu được những kết quả như sau:

- Canh tác mía chủ yếu trên đất có độ dốc 8-15o, canh tác nhờ nước trời không tưới, Quy trình áp dụng được sử dụng chung có các loại địa hình có độ dốc khác nhau. Biện pháp kỹ thuật chủ yếu trồng hàng đơn, Phân bón sử dụng chủ yếu là phân NPK hỗn hợp và đốt lá sau khi trồng và thu hoạch mía.

- Kết quả khảo nghiệm biện pháp kỹ thuật như: Sử dụng biện pháp không cày, bừa đào hố đường kính 0,8 m, sâu 0,6 m, hố cách hố 0,8 m, trồng thủ công; biện pháp che phủ ngọn lá mía sau trồng hoặc thu hoạch (đối với mía tơ, nguồn lá mía sau khi thu hoạch được cào đưa ra các đường lô mía, cày bừa, làm đất sau đó đưa vào che phủ sau trồng. Đối với mía gốc không đố lá sau khi thu hoạch. Bón 700 kg phân chậm tan NPK (18-8-22) và bổ sung thêm các loại phân đơn với tổng lượng bón 140 N + 70 P2O5 + 154 K2O trên cây mía với liều lượng NPK bằng 70% so với đối chứng có khả năng phù hợp với điều kiện đất dốc vùng nguyên liệu mía Tây Nguyên, mía sinh trưởng tốt khả năng cho năng suất và hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên khi giá phân bón quá cao, có thể sử dụng lượng bón 500 kg phân NPK chậm tan và bổ sung thêm các loại phân đơn với tổng lượng bón 100 N + 50 P2O5 + 110 K2O, bằng 50% so với đối chứng. Khi bón phân chậm tan NPK chỉ nên bón thúc với mía tơ và cần bón sớm ngay sau khi thu hoạch đối với mía gốc.

- Kết quả nghiên cứu cho thấy khi áp dụng tổng hợp các biện pháp kỹ thuật Quy trình thâm canh mía trên địa hình đất dốc tại một số vùng trồng mía ở Tây Nguyên năng suất mía đều > 75 tấn/ha, chữ đường > 11 CCS và cho hiệu quả kinh tế cao.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22061/2023) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)