Xoài là một trong những loại cây ăn quả nhiệt đới có giá trị kinh tế cao và tiềm năng xuất khẩu lớn của Việt Nam. Trong đó, giống xoài GL4 được đánh giá cao nhờ khả năng thích nghi tốt, năng suất cao, chất lượng quả ngon, tỷ lệ thịt quả lớn và có thể sử dụng ở cả dạng xanh lẫn chín. Hiện nay, xoài GL4 đã được xuất khẩu sang một số thị trường như Anh, Nga và Mỹ. Tuy nhiên, thời gian bảo quản ngắn khiến sản phẩm chủ yếu phải vận chuyển bằng đường hàng không, làm tăng chi phí và tỷ lệ hao hụt, hạn chế khả năng mở rộng xuất khẩu.

Chất lượng và khả năng bảo quản xoài phụ thuộc chặt chẽ vào các yếu tố trước và sau thu hoạch. Trong giai đoạn canh tác, chế độ dinh dưỡng hợp lý, đặc biệt là việc sử dụng đạm, trung và vi lượng, có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng quả, tăng độ cứng, độ chắc thịt quả và khả năng chống chịu sâu bệnh. Bên cạnh đó, các biện pháp quản lý dịch hại trước thu hoạch cũng góp phần hạn chế các tác nhân gây thối hỏng sau thu hoạch.

Đối với xoài GL4, hiện vẫn chưa có nhiều nghiên cứu về công nghệ bảo quản sau thu hoạch. Các yếu tố quyết định thời gian bảo quản gồm độ già thu hái, kiểm soát vi sinh vật gây thối hỏng và điều kiện bao gói. Việc xác định đúng thời điểm thu hoạch, xử lý hiệu quả tác nhân gây bệnh và tối ưu hóa điều kiện bao gói sẽ góp phần kéo dài thời gian bảo quản, duy trì chất lượng thương phẩm và tạo điều kiện cho vận chuyển đường biển, qua đó nâng cao hiệu quả xuất khẩu của giống xoài này.

Xuất phát từ thực tiễn trên, Chủ nhiệm đề tài ThS. Nguyễn Thị Thu Hường cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Rau quả thực hiện “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số giải pháp kỹ thuật canh tác và sau thu hoạch đến thời gian bảo quản quả xoài GL4” với mục tiêu đánh giá, xác định được khả năng ứng dụng của một số giải pháp kỹ thuật canh tác và bảo quản sau thu hoạch để kéo dài thời gian bảo quản quả xoài giống GL4 tại Sơn La.

Mặc dù là cây ăn quả nhiệt đới nhưng trong những năm gần đây, cây xoài đang dần trở thành loài cây ăn quả có hiệu quả kinh tế cao, năng suất và sản lượng không ngừng gia tăng ngay cả ở các vùng khí hậu vốn không được xem là thuận lợi cho phát triển xoài. Vùng xoài Nam Trung Mỹ là nơi có lượng xoài xuất khẩu lớn nhất mà đứng đầu là Mêxicô, tiếp đến là Braxin, Peru, Ecuador và Haiti. Đây là các nước cung cấp xoài chính cho thị trường các nước Bắc Mỹ với gần 3/4 là xuất sang thị trường Mỹ - đây là thị trường tiêu thụ xoài lớn nhất thế giới, trong đó 60,8% là của Mêxicô. Thị trường lớn thứ 2 là các nước EU, hàng năm nhập khẩu xoài vào EU tăng khoảng 2,5 %/năm, đạt 223,662 tấn năm 2014. Nước cung cấp xoài cho châu Âu đa dạng hơn Mỹ, bao gồm các nước Mỹ La Tinh, Trung Mỹ, châu Phi, Ixraen, Pakistan, Ấn Độ và Tây Ban Nha. Hà Lan là nước nhập khẩu xoài nhiều nhất khu vực châu Âu. Các nước châu Á xuất khẩu chủ yếu sang Anh nơi có cộng đồng lớn người Ấn Độ và Pakistan sống. Tuy nhiên dẫn đầu lượng xoài cung cấp cho thị trường này lại là Braxin chiếm 40% thị phần, đứng thứ hai là Peru. Các nước Ấn Độ và Pakistan chiếm lĩnh thị trường Tây Á; Philipines và Thái Lan xuất khẩu xoài cho các nước vùng Đông Nam Á (Vietnam trade office, 2018).

Sau thời gian nghiên cứu, đề tài đã thu được những kết quả như sau:

Đã đánh giá được ảnh hưởng của một số kỹ thuật canh tác đến chất lượng và khả năng bảo quản quả xoài giống GL4.

- Đã nghiên cứu và đánh giá được việc Phun hợp chất Ca(NO3)2 ở nồng độ 0,3% và 0,5% cho giống xoài GL4 từ sau khi đậu quả 10 ngày đến trước khi thu hoạch 1 tháng, mỗi lần phun cách nhau 15 ngày đã góp phần nâng cao năng suất xoài GL4 từ 10 - 19% so với đối chứng, đồng thời tăng chất lượng và khả năng bảo quản quả xoài.

- Các chế phẩm sinh học thử nghiệm (NTV - No.2, Vi sinh trừ bệnh) có tác dụng làm tăng sức đề kháng cho cây, làm hạn chế nấm bệnh gây hại trên quả, hạn chế rụng quả giúp nâng cao năng suất và tăng khả năng bảo quản quả xoài.

Đã đánh giá được ảnh hưởng của một số giải pháp kỹ thuật sau thu hoạch đến khả năng bảo quản quả xoài giống GL4.

- Độ già thu hái của xoài ở các thời điểm khác nhau ảnh hưởng rõ rệt đến chất lượng nguyên liệu và khả năng bảo quản sau thu hoạch. Quả xoài thu hái ở thời điểm 110 - 115 ngày sau đậu quả thích hợp nhất cho mục đích bảo quản tươi dài ngày trong điều kiện nhiệt độ 12±10C.

- Xác định được biện pháp xử lý quả xoài bằng cách ngâm nước nóng ở nhiệt độ 510C trong 5 phút hoặc xử lý với chất kháng khuẩn nano bạc ở nồng độ 0,05% trong thời gian 5 phút cho hiệu quả tốt nhất, giúp hạn chế sự hư hỏng, kéo dài thời gian bảo quản cho quả xoài Gl4.

- Xác định được sử dụng túi Green map mang lại hiệu quả tốt nhất trong việc làm tăng khả năng bảo quản cho quả xoài GL4. Quả xoài có thể bảo quản được 30 ngày trong điều kiện nhiệt độ 12±1oC, tỷ lệ hư hỏng thấp dưới 10%.

Đã đề xuất được giải pháp kỹ thuật canh tác và bảo quản sau thu hoạch kéo dài thời gian bảo quản quả xoài giống GL4 tại Sơn La.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22130/2023) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)