Trong giai đoạn 2012-2014, Bộ KH&CN Việt Nam đã hỗ trợ Bộ KH&CN Lào xây dựng hệ thống quản lý nhà nước ban đầu về an toàn bức xạ thông qua một Nghị định thư liên quan đến việc xây dựng hệ thống văn bản pháp quy (do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân chủ trì). Tiếp theo mong muốn của Vụ Tiêu chuẩn - Đo lường (DSM), Bộ KH&CN Lào về việc thành lập một Trung tâm Thử nghiệm không phá hủy và kỹ thuật hạt nhân, một Nhiệm vụ KH&CN theo nghị định thư đã được triển khai theo hợp đồng số 06/2018/HĐ-NĐT, ký ngày 29/10/2018 giữa Văn phòng các Chương trình KH&CN Quốc gia và Trung tâm Đánh giá không phá hủy. Nhiệm vụ này kéo dài 24 tháng (từ tháng 10/2018 đến tháng 10/2020), nhưng các nội dung chính chỉ hoàn tất vào cuối tháng 12/2021 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và việc DSM sáp nhập vào Bộ Công Thương Lào.

Trong khuôn khổ nhiệm vụ, KS. Vũ Tiến Hà cùng các cộng sự tại Trung tâm Đánh giá không phá hủy (NDE) phối hợp với Viện Khoa học vật liệu và Viện Nghiên cứu hạt nhân, đã phát huy tối đa thế mạnh để hỗ trợ Vụ Tiêu chuẩn - Đo lường Lào xây dựng Trung tâm Thử nghiệm không phá hủy và kỹ thuật hạt nhân. Mục tiêu là nâng cao năng lực của Lào, tương xứng với tiến độ phát triển cơ sở hạ tầng và công nghiệp.

Nhiệm vụ đã hoàn thành xuất sắc, đáp ứng đầy đủ về khối lượng và chất lượng theo hợp đồng đã ký kết giữa đơn vị chủ trì và Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN). Nhờ nhiệm vụ này, Trung tâm Thử nghiệm không phá hủy và kỹ thuật hạt nhân (NTQC) của Lào đã được thành lập và trang bị những thiết bị cơ bản, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của Trung tâm trong tương lai.

Đáng chú ý, nhiệm vụ đã mang lại những chuyển biến tích cực trong việc ứng dụng kỹ thuật hạt nhân tại Lào. Minh chứng rõ rệt là việc Quốc hội Lào ban hành Luật về đảm bảo an toàn bức xạ vào tháng 01/2019, cùng với sự gia tăng đáng kể số lượng máy X-quang trên toàn quốc, từ 48 máy năm 2017 lên 150 máy vào năm 2021. Điều này khẳng định tính kịp thời và hiệu quả của nhiệm vụ.

Phía đối tác - Vụ Tiêu chuẩn - Đo lường Lào (DSM) - đã đánh giá cao và bày tỏ lòng cảm ơn chân thành trước sự hỗ trợ từ phía Việt Nam. Mặc dù được triển khai trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và sự giải thể của Bộ KH&CN Lào, nhiệm vụ vẫn hoàn thành nhờ sự quyết tâm, cố gắng và hợp tác chặt chẽ giữa Trung tâm Đánh giá không phá hủy (NDE) và DSM Lào.

Nhóm nghiên cứu xin gửi lời cảm ơn tới Văn phòng các Chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, Vụ Hợp tác quốc tế, Vụ Khoa học và công nghệ các ngành kinh tế - kỹ thuật, và Viện Năng lượng nguyên tử đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để nhiệm vụ hoàn thành đúng yêu cầu.

Hiện nay, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đang đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong việc ứng dụng một số kỹ thuật hạt nhân tại khu vực. Do đó, kiến nghị Bộ KH&CN Việt Nam nên quan tâm đầu tư hơn nữa vào các nhiệm vụ Nghị định thư tương tự, đồng thời tìm kiếm và mở rộng cơ hội hợp tác, đặc biệt với các nước như Lào, Campuchia, Myanmar, Nepal hay Timor-Leste...

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21001/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

P.T.T (NASTIS)