Bằng, chứng chỉ đào tạo hiện nay đa số được cấp bởi cơ sở giáo dục nghề nghiệp (GDNN), giáo dục đại học (GDĐH) để “minh chứng” về trình độ/năng lực của người người học theo chương trình đào tạo tại cơ sở, trong khi nhiều nơi có thể cung cấp đào tạo nghề cho người lao động nhưng không cấp văn bằng, chứng chỉ (như doanh nghiệp, làng nghề…).

Kết quả đánh giá kỹ năng nghề giúp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan làm cơ sở cho nâng cao năng lực nghề nghiệp, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng với nhu cầu phát triển doanh nghiệp và kinh tế - xã hội của đất nước, như: kết quả đánh giá kỹ năng nghề là “minh chứng” cụ thể về trình độ năng lực của người tham gia đánh giá, là cơ sở xác định những kỹ năng thiếu hụt, khoảng trống kỹ năng của người lao động cần được đào tạo, bồi dưỡng; là cơ sở để tuyển dụng, sử dụng và trả tiền lương, tiền công cho người lao động; là cơ sở xây dựng chính sách của pháp luật, chiến lược, chương trình, quy hoạch, kế hoạch về phát triển kỹ năng nghề cho người lao động và NNL phù hợp với yêu cầu phát triển bền vững, toàn diện hoạt động sản xuất, kinh doanh và dịch vụ theo từng giai đoạn.

Xuất phát từ thực tiễn trên, Chủ nhiệm đề tài TS. Nguyễn Chí Trường cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học giáo dục nghề nghiệp thực hiện đề tài “Đề xuất giải pháp thúc đẩy việc đánh giá cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia” với mục tiêu đề xuất một số giải pháp thúc đẩy việc đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia tại Việt Nam đến năm 2030.

 

Lực lượng lao động có kỹ năng có ý nghĩa, vai trò, giá trị hết sức quan trọng, nhất là trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế, nhất là trong bối cảnh đất nước đang nỗ lực thực hiện đột phá chiến lược về phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao theo quyết nghị tại Đại hội toàn quốc lần thứ XII và XIII của Đảng đất nước trong bối cảnh của thời kỳ cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Trong thư kêu gọi đồng hành nâng tầm kỹ năng lao động Việt Nam vì một Việt Nam chiến thắng dịch bệnh và phát triển thịnh vượng nhân một năm ngày kỹ năng lao động Việt Nam 4/10/2021, Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc đã xác định “Lực lượng lao động có chất lượng, kỹ năng và hiệu quả là tài nguyên vô giá, là nhân tố quyết định sự phát triển của mỗi quốc gia”. Qua nghiên cứu lý luận và thực tiễn của đề tài, đề tài đã đã thu được các kết quả như sau:

(1) Hệ thống hóa các khái niệm và cơ sở lý luận về đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, vai trò, ý nghĩa của việc đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề đối với các bên liên quan; tổng hợp, phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia và rút ra được các bài học để có thể áp dụng cho Việt Nam trong việc phát triển hệ thống đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia; xác định tiêu chuẩn phân loại các kỹ năng; xác định các yếu tố có ảnh hưởng đến ĐGKNNQG; xây dựng nguyên tắc, nội dung, phương pháp và công cụ ĐGKNNQG; các cấu phần chính để thực hiện ĐGKNN.

(2) Tổng hợp, phân tích, đánh giá thực trạng, những kết quả đã đạt được, chưa làm được của hệ thống đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia tại Việt Nam từ năm 2015 - đến 2021; đánh giá thực trạng về các chính sách, việc sử dụng lao động có kỹ năng hiện nay; đánh giá thực trạng về các chính sách, việc sử dụng lao động có kỹ năng, nội dung còn thiếu, chưa làm được của hệ thống như: các chính sách về công nhận, tuyển dụng, sử dụng, trả tiền lương, tiền công của doanh nghiệp, người sử dụng lao động; sự tham gia của doanh nghiệp trong việc thúc đẩy sử dụng lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia; việc thực hiện đánh giá bảo đảm công bằng, tin cậy tạo niềm tin đối với doanh nghiệp, xã hội và người lao động; thiếu nguồn kinh phí; chưa thực hiện được đầy đủ các chính sách đã được quy định tại Nghị định 31/2015/NĐ-CP như thực thu, chi và quản lý lệ, lệ phí …

(3) Trên cơ sở phân tích lý luận và thực trạng của hệ thống đề tài, tham khảo mô hình, phân tích cơ sở lý luận và thực trạng của hệ thống, đề tài đã đề xuất các giải pháp khắc phục thực trạng của hệ thống nhằm thúc đẩy việc đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia tại Việt Nam đặc biệt chú trọng đến việc sửa đổi, bổ sung chủ trương, chính sách của Đảng, quy định của pháp luật về việc làm và pháp luật liên quan, nhất là sửa đổi, bổ sung Nghị định 31/2015/NĐ-CP, trong đó đề xuất hoàn thiện, kiện toàn mô hình, các tổ chức đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia từ cấp trung ương đến địa phương, cấp cơ sở cùng với đó là các giải pháp liên quan đến việc hoàn thiện các chính sách, quy định về công nhận, tuyển dụng, sử dụng, trả tiền lương, tiền công người lao động; về sử dụng lao động có chứng chỉ kỹ năng nghề, cách chính sách quy định về trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc cùng tham gia vào việc đánh giá, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề cho người lao động và sử dụng người lao động.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 21630/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

Đ.T.V (NASTIS)