Phát biểu tại Tọa đàm "Vấn đề và giải pháp cho Quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách nhà nước" ngày 15/6 tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam đang khẩn trương xây dựng Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia nhằm tạo cú hích cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, góp phần thúc đẩy mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu tại toạ đàm

Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển mới. Bộ trưởng cho biết, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam hiện có khoảng 4.500 doanh nghiệp, song vẫn đối mặt với "điểm nghẽn" về nguồn vốn đầu tư giai đoạn đầu và cơ chế pháp lý cho hoạt động đầu tư mạo hiểm. Trong bối cảnh đó, Bộ KH&CN đang khẩn trương xây dựng Đề án trình Thủ tướng Chính phủ về việc đưa Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia vào hoạt động.

Theo Bộ trưởng, Nhà nước không làm thay thị trường, mà đóng vai trò kiến tạo, đồng hành và dẫn dắt. Việc sử dụng ngân sách nhà nước cho đầu tư mạo hiểm là một bài toán mới, mang tính đột phá nhưng cũng đầy thách thức đối với hệ thống luật pháp hiện hành.

Để hoàn thiện Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị các chuyên gia, nhà quản lý và đại diện các quỹ đầu tư tập trung thảo luận 3 nội dung trọng tâm:

1. Định hình mô hình pháp lý tối ưu cho việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia;

2. Học hỏi và áp dụng kinh nghiệm quốc tế cho phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam;

3. Xây dựng cấu trúc quản trị minh bạch và hấp dẫn nguồn lực tư nhân cho Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia.

Quang cảnh toạ đàm

Bộ trưởng kỳ vọng các ý kiến đóng góp từ chuyên gia và đại diện các quỹ đầu tư sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ KH&CN hoàn thiện Đề án, sớm đưa Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia đi vào hoạt động.

Dự kiến Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sẽ vận hành theo nguyên tắc phù hợp với đặc thù đầu tư mạo hiểm, trong đó hiệu quả được đánh giá trên toàn bộ chu kỳ đầu tư dài hạn thay vì từng thương vụ riêng lẻ. Cơ chế quản lý cũng được thiết kế theo hướng chấp nhận mức độ rủi ro phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người quản lý, điều hành khi đã thực hiện đầy đủ quy trình theo quy định của pháp luật.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm, trong đó có việc hình thành một sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo nhằm tạo kênh thoái vốn minh bạch cho nhà đầu tư.

Tuy nhiên, cơ chế pháp lý mới chỉ là điều kiện cần. Các quỹ đầu tư quốc tế tham dự tọa đàm cho rằng quỹ vẫn sẽ thất bại nếu Nhà nước trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp để rót vốn. Thay vào đó, Nhà nước nên đóng vai trò vốn mồi, chuyển vốn vào các quỹ tư nhân có năng lực để họ ra quyết định đầu tư, cùng gánh rủi ro và thu hút thêm vốn từ khu vực tư nhân.

Ghi nhận các ý kiến, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết những trăn trở của cộng đồng đổi mới sáng tạo, đặc biệt là từ những người trẻ, nhằm tạo động lực thực tế để quyết tâm xây dựng một cơ chế đột phá cho Quỹ mạo hiểm trong tương lai.

Bộ trưởng khẳng định sẽ tổng hợp toàn bộ đề xuất từ tọa đàm, xây dựng cơ chế đặc thù và trình Chính phủ trong thời gian sớm nhất. Mô hình tổ chức của Quỹ, công ty một thành viên, hai thành viên hay cổ phần, vẫn đang được cân nhắc để bảo đảm vận hành hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.

P.T (tổng hợp)