Việt Nam đang tăng tốc hiện thực hóa tham vọng xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn tự chủ ở những khâu có giá trị gia tăng cao. Việc thành lập Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất chip bán dẫn (Vietnam National Multi-Project Wafer Coordination Center - VNMPW/CC) không chỉ là một quyết định hành chính, mà là bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” hạ tầng, dịch vụ công và nhân lực cho hoạt động thiết kế - chế tạo nguyên mẫu chip. Trung tâm này được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối nhà nước - doanh nghiệp - viện trường, giúp Việt Nam từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN ban hành ngày 24/12/2025, VNMPW/CC được thành lập trực thuộc Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin (DIT) - Bộ Khoa học và Công nghệ. Trung tâm có nhiệm vụ hỗ trợ Cục trưởng DIT trong công tác giám sát, quản lý nhà nước đối với ngành công nghiệp bán dẫn, đồng thời trực tiếp triển khai các hoạt động hỗ trợ sản xuất chip thí điểm và tạo mẫu.

Trong bối cảnh chi phí tiếp cận công nghệ bán dẫn ngày càng cao, đặc biệt ở khâu chế tạo wafer và thử nghiệm, VNMPW/CC được thiết kế như một “hạ tầng dùng chung” ở cấp quốc gia. Trung tâm cung cấp các dịch vụ công thiết yếu cho toàn bộ chu trình sản xuất thử nghiệm chip, từ thiết kế, mô phỏng, chế tạo nguyên mẫu đến kiểm tra và đánh giá kỹ thuật. Đây chính là khâu mà nhiều doanh nghiệp thiết kế chip trong nước còn thiếu năng lực hoặc phải phụ thuộc hoàn toàn vào đối tác nước ngoài với chi phí lớn.

 

Cụ thể, theo quyết định thành lập, VNMPW/CC sẽ cung cấp các dịch vụ như: hỗ trợ sản xuất thử nghiệm chip bán dẫn theo mô hình multi-project wafer; cấp quyền sử dụng các phần mềm thiết kế EDA; chia sẻ thư viện IP phục vụ thiết kế chip; kiểm tra, thẩm định kỹ thuật thiết kế; đào tạo thực hành, thử nghiệm và các dịch vụ hỗ trợ khác theo quy định. Việc tập trung các dịch vụ này trong một đầu mối quốc gia được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm chi phí thử nghiệm và nâng cao chất lượng thiết kế chip “Make in Vietnam”.

Không dừng lại ở vai trò kỹ thuật, VNMPW/CC còn được giao nhiệm vụ thúc đẩy liên kết ngành và hợp tác quốc tế. Trung tâm sẽ là cầu nối giữa các doanh nghiệp trong nước với các đối tác công nghệ, nhà máy chế tạo và tổ chức nghiên cứu nước ngoài, qua đó hình thành hệ sinh thái bán dẫn có tính mở và khả năng hội nhập cao. Đây là định hướng phù hợp với chiến lược của Chính phủ trong việc đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, thay vì chỉ tập trung vào các khâu lắp ráp, đóng gói và kiểm thử truyền thống.

Một trụ cột quan trọng khác trong sứ mệnh của VNMPW/CC là phát triển nguồn nhân lực. Hiện nay, Việt Nam có hơn 7.000 kỹ sư hoạt động trong các lĩnh vực liên quan đến bán dẫn, bao gồm thiết kế mạch tích hợp, đóng gói, kiểm thử, vật liệu và thiết bị. Riêng trong năm 2025, số lượng kỹ sư thiết kế bán dẫn đã tăng thêm gần 1.000 người, chủ yếu thông qua việc đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho lực lượng kỹ sư sẵn có.

Tuy nhiên, quy mô và chất lượng nguồn nhân lực vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển nhanh của ngành. Các thách thức lớn bao gồm thiếu phòng thí nghiệm chuyên sâu, hạn chế về đội ngũ giảng viên và chuyên gia trình độ cao, cũng như chi phí đào tạo thực hành lớn. Trong bối cảnh đó, VNMPW/CC được kỳ vọng đóng vai trò hạt nhân trong đào tạo thực hành, thông qua việc tổ chức các khóa học chuyên sâu, hỗ trợ các trường đại học triển khai hoạt động thiết kế và chế tạo thử nghiệm chip, từ đó hình thành đội ngũ kỹ sư có khả năng làm việc trực tiếp với các công nghệ bán dẫn tiên tiến.

Việc thành lập VNMPW/CC cũng gắn chặt với hai chiến lược quốc gia quan trọng đã được ban hành trước đó. Thứ nhất là Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Quyết định 1018/QĐ-TTg), xác định bán dẫn là một trong những ngành công nghệ cao mũi nhọn của quốc gia. Thứ hai là Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn (Quyết định 1017/QĐ-TTg), đặt mục tiêu xây dựng lực lượng nhân sự chất lượng cao, đủ sức đáp ứng yêu cầu phát triển dài hạn của ngành. Trong cả hai chiến lược này, phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng hỗ trợ được xem là trụ cột then chốt.

Những nỗ lực ở cấp chính sách và hạ tầng đang dần được phản ánh qua các kết quả cụ thể từ khu vực doanh nghiệp. Cuối tháng 12/2025, Tập đoàn FPT đã xuất khẩu lô chip bán dẫn sản xuất thương mại đầu tiên thông qua Restar, một tập đoàn phân phối thiết bị điện tử hàng đầu tại Nhật Bản, theo hợp đồng nhiều năm. Đây được xem là cột mốc quan trọng đối với ngành thiết kế chip Việt Nam, khi sản phẩm trí tuệ trong nước chính thức bước vào các thị trường khó tính trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Đáng chú ý, các chip do Việt Nam thiết kế đã đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe của Nhật Bản về độ tin cậy, an toàn và tuân thủ các quy định môi trường - những yêu cầu vốn được xem là “hàng rào kỹ thuật” cao trong ngành điện tử toàn cầu. Điều này cho thấy năng lực kiểm chứng thiết kế và đảm bảo chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam đang được nâng lên rõ rệt, tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào các phân khúc có giá trị gia tăng cao trong chuỗi bán dẫn.

Việc thành lập Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất chip bán dẫn VNMPW/CC đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong cách tiếp cận của Việt Nam đối với ngành công nghiệp bán dẫn: từ phân tán sang tập trung, từ hỗ trợ đơn lẻ sang xây dựng hạ tầng và hệ sinh thái ở tầm quốc gia. Nếu được vận hành hiệu quả, VNMPW/CC không chỉ giúp tháo gỡ các rào cản kỹ thuật và nhân lực hiện nay, mà còn góp phần định vị Việt Nam như một mắt xích đáng tin cậy trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu trong trung và dài hạn.

P.A.T (tổng hợp)