Ngày 13/3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), Thủ tướng Phạm Minh Chính dự lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và khai mạc Diễn đàn Tầm nhìn Vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026. Sự kiện được xem là dấu mốc quan trọng trong chiến lược tăng cường năng lực, từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ của Việt Nam, đồng thời góp phần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW và định hướng phát triển các công nghệ chiến lược theo Quyết định 1131/QĐ-TTg.

 

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đại biểu cắt băng khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam

 

Toàn cảnh công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc.

Phát biểu tại Diễn đàn, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với tầm nhìn xa, trông rộng, nghĩ sâu, làm lớn, tiến sâu vào lòng đất, vươn xa ra biển lớn và vươn cao lên vũ trụ, việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và tổ chức Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu bước phát triển quan trọng của ngành khoa học và công nghệ vũ trụ Việt Nam; đồng thời mở ra một chương hợp tác mới, sâu rộng hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản.

 

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu tại “Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam-Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới” và khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam

Chia sẻ về vị trí, vai trò của khoa học công nghệ không gian vũ trụ trong thời đại ngày nay và quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản, nhất là trong lĩnh vực không gian vũ trụ, Thủ tướng Chính phủ cho rằng, sự kiện khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hữu nghị và hợp tác tốt đẹp giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Đây là dự án khoa học công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam được triển khai bằng vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản. Theo Thủ tướng, việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam không chỉ đánh dấu bước phát triển quan trọng của ngành khoa học và công nghệ vũ trụ trong nước, mà còn mở ra giai đoạn hợp tác sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn giữa Việt Nam và Nhật Bản.

Dự án được triển khai với hai mục tiêu lớn: xây dựng hạ tầng vũ trụ hiện đại, tiếp nhận chuyển giao công nghệ để từng bước làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái đất; đồng thời nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên, giám sát môi trường và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh quốc gia thông qua dữ liệu viễn thám. Dự án gồm ba hợp phần chính: xây dựng cơ sở hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam; chế tạo và phóng vệ tinh quan sát Trái đất LOTUSat-1 sử dụng công nghệ radar khẩu độ tổng hợp (SAR); và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực công nghệ vũ trụ.

Đến nay, nhiều hạng mục quan trọng đã hoàn thành và đưa vào sử dụng như Trung tâm Điều hành, Trung tâm Điều khiển và vận hành vệ tinh, Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh, trung tâm gia công, hệ thống mặt đất với ăng-ten thu tín hiệu đường kính 9,3 m, cùng Bảo tàng Vũ trụ Việt Nam, Trung tâm đa phương tiện, Nhà khách quốc tế và Đài Thiên văn Nha Trang. Các hạng mục này tạo nền tảng cho vận hành vệ tinh, thu nhận - xử lý dữ liệu, phát triển ứng dụng và đào tạo nhân lực. Riêng vệ tinh LOTUSat-1 đã hoàn tất chế tạo, hệ thống mặt đất đã được lắp đặt và đội ngũ vận hành đã được đào tạo tại Nhật Bản, sẵn sàng cho giai đoạn khai thác; mục tiêu là phối hợp phóng vệ tinh vào cuối năm 2027.

Về nhân lực, hợp phần đào tạo cơ bản đã hoàn thành tại Nhật Bản với 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ. Trong quá trình này, các kỹ sư Việt Nam cũng tham gia thiết kế, chế tạo vệ tinh thử nghiệm MicroDragon nặng khoảng 50 kg, được phóng thành công lên quỹ đạo năm 2019. Đây là bước chuẩn bị quan trọng cho mục tiêu lâu dài là từng bước thiết kế, chế tạo vệ tinh “Made in Việt Nam”.

Theo lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là tài sản công nghệ lớn của quốc gia, được hình thành từ nỗ lực của các nhà khoa học, kỹ sư Việt Nam cùng sự hỗ trợ của các đối tác Nhật Bản như JICA, JAXA và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản. Công trình không chỉ có ý nghĩa về khoa học - công nghệ mà còn là biểu tượng hợp tác hữu nghị giữa hai nước.

Thủ tướng cho biết Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt trình độ phát triển khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực, sau đó từng bước xây dựng năng lực tự chủ về công nghệ vệ tinh, phát triển hạ tầng dữ liệu không gian và ứng dụng phục vụ điều hành, cảnh báo, quản trị tài nguyên, an ninh và phát triển bền vững. Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được kỳ vọng sẽ trở thành “bệ phóng” chiến lược cho mục tiêu đó.

A.T (tổng hợp)