Hà Nội đang từng bước mở rộng không gian thử nghiệm cho các công nghệ mới, trong đó có công nghệ giao thông tự hành. Đây là hướng đi quan trọng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển các công nghệ chiến lược và chuẩn bị nền tảng cho mô hình đô thị thông minh trong tương lai. Trong bối cảnh nhiều thành phố lớn trên thế giới đang thử nghiệm xe tự hành, robot giao hàng và các hệ thống vận tải thông minh, việc Hà Nội chủ động xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ này cho thấy quyết tâm đổi mới trong quản lý, nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ.

Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đang triển khai các nhiệm vụ liên quan đến xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ mới tại Thủ đô. Cơ chế này được hiểu là việc cho phép thử nghiệm công nghệ, sản phẩm hoặc mô hình mới trong một phạm vi, thời gian và điều kiện nhất định, dưới sự giám sát của cơ quan quản lý. Đây là cách tiếp cận phù hợp với những công nghệ mới còn chưa có đầy đủ khung pháp lý, nhưng có tiềm năng ứng dụng lớn trong thực tiễn.

Mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã thành lập Hội đồng thẩm định cho phép thử nghiệm có kiểm soát đối với đề xuất “Hệ thống vận tải hành khách tự hành cấp độ 4” của Công ty Cổ phần Phenikaa-X. Hệ thống được đề xuất thử nghiệm bao gồm xe bus mini, robotaxi và các loại xe chở hàng trong khu vực giao thông có kiểm soát. Chủ tịch Hội đồng là bà Nguyễn Tố Quyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội.

Xe tự hành cấp độ 4 là loại phương tiện có khả năng tự vận hành trong một khu vực hoặc điều kiện nhất định mà không cần người lái can thiệp thường xuyên. Tuy nhiên, khác với cấp độ tự hành hoàn toàn trong mọi điều kiện, cấp độ 4 thường chỉ hoạt động trong phạm vi được xác định rõ, ví dụ khu đô thị, khu công nghệ cao, khuôn viên đại học hoặc tuyến đường được kiểm soát. Vì vậy, việc thử nghiệm cần được tổ chức cẩn trọng, có giới hạn rõ ràng và có phương án giám sát chặt chẽ.

Hội đồng thẩm định tập trung xem xét nhiều nội dung quan trọng. Trước hết là sự phù hợp của các tiêu chí và điều kiện lựa chọn thử nghiệm có kiểm soát. Tiếp đó là phương án, quy chế, phạm vi và không gian thử nghiệm. Các nội dung về an toàn vận hành, hồ sơ kỹ thuật, phương án đánh giá kết quả, xử lý rủi ro, cơ chế quản lý dữ liệu và chia sẻ dữ liệu trong quá trình thử nghiệm cũng được đưa ra xem xét.

Trước khi thành lập Hội đồng thẩm định, ngày 11/5, Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đã tổ chức cuộc họp trao đổi, tham vấn ý kiến chuyên gia và các cơ quan quản lý liên quan về phương án thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành. Hoạt động này cho thấy Hà Nội không chỉ tiếp cận công nghệ mới từ góc độ kỹ thuật, mà còn chú trọng tới yếu tố quản lý, an toàn, hạ tầng, dữ liệu và khả năng tích hợp vào hệ thống giao thông đô thị.

Tại các buổi làm việc, các thành viên Hội đồng đánh giá cao tính sáng tạo và tiềm năng ứng dụng thực tế của dự án. Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc và Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội cũng đề xuất sẵn sàng tham gia, hỗ trợ và cung cấp cơ sở hạ tầng để triển khai không gian thử nghiệm. Đây là yếu tố quan trọng, bởi công nghệ giao thông tự hành cần môi trường thử nghiệm phù hợp trước khi có thể mở rộng ra các khu vực phức tạp hơn.

Việc lựa chọn khu vực giao thông có kiểm soát để thử nghiệm là bước đi cần thiết. Trong giai đoạn đầu, các phương tiện tự hành cần được vận hành trong môi trường có quy hoạch rõ ràng, lưu lượng giao thông có thể kiểm soát, hệ thống giám sát đầy đủ và phương án xử lý tình huống cụ thể. Cách làm này giúp giảm rủi ro, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ, cơ quan quản lý tích lũy kinh nghiệm và các bên liên quan đánh giá tác động thực tế.

Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cũng có ý nghĩa lớn đối với quá trình phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Hà Nội. Nếu chỉ quản lý theo các quy định truyền thống, nhiều công nghệ mới sẽ khó có không gian thử nghiệm. Ngược lại, nếu cho phép triển khai thiếu kiểm soát, rủi ro về an toàn và trách nhiệm quản lý có thể phát sinh. Vì vậy, mô hình thử nghiệm có kiểm soát là cách tiếp cận cân bằng giữa khuyến khích đổi mới và bảo đảm an toàn xã hội.

Đối với giao thông đô thị, công nghệ tự hành có thể mở ra nhiều ứng dụng trong tương lai, như xe đưa đón trong khu đô thị, xe bus mini tự hành trong khuôn viên trường đại học, robot giao hàng trong khu công nghệ cao, hoặc phương tiện vận chuyển nội bộ tại khu công nghiệp. Những ứng dụng này nếu được thử nghiệm thành công có thể góp phần giảm chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả kết nối và tạo nền tảng cho giao thông thông minh.

P.A.T (tổng hợp)